اختلالات اسکلتی کودکان را جدی بگیریم

این در حالی است که انتظار می‌رود با پیشرفت فناوری‌های روز دنیا، این فناوری‌ها به مدارس بیاید تا دانش‌آموزان نیاز به حمل بار سنگین روزانه همراه خود نداشته باشند.

دکتر سید منصور رایگانی، استاد طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران، عوارض حمل کوله‌های سنگین و روش‌های مقابله با اختلالات اسکلتی عضلانی کودکان و نوجوانان را در این گزارش توضیح می‌دهد.

کوله‌پشتی‌های دردسرساز

در مورد کوله‌پشتی دانش‌آموزان باید گفت در مجموع حمل کوله‌پشتی بهتر از کیف‌های معمولی است. اما باید نکاتی را در استفاده از کوله‌پشتی در نظر گرفت. امروز باتوجه به توسعه فضای اینترنت و امکانات الکترونیکی موجود، بهتر است حمل و نقل کتاب و دفتر کمتر شود.

موضوع دیگر این است که یک کوله‌پشتی سبک برای کودک انتخاب شود. وزن کوله‌پشتی به همراه محتویات داخل آن نباید بیشتر از 10 درصد وزن کودک باشد. همچنین بهتر است کوله‌پشتی دو طرف کتف قرار بگیرد و بندی نیز مثل کمربند برای بسته شدن دور کمر داشته باشد تا اتصال کامل به بدن پیدا کند. بندهای کوله‌پشتی باید پهن و نرم باشد و بهتر است قفل کمربند کوله‌پشتی گیره‌ای باشد و براحتی باز و بسته شود که کودک از آن استفاده کند. بار کوله‌پشتی هم باید متوازن در طرفین تقسیم شود و زمان استفاده از کوله‌پشتی نباید طولانی باشد.

مشکلاتی که در کودکی حل می‌شود

اختلالات اسکلتی عضلانی یکی از موارد شایع و مهم در کودکان و نوجوانان است که علاوه بر دوران کودکی، در صورتی که صحیح و بموقع درمان نشود، می‌تواند در بزرگسالی هم زندگی سالم فرد را تحت تاثیر قرار دهد. اختلالات سیستم اسکلتی عضلانی کودکان، دو تقسیم‌بندی کلی دارد که شامل اختلالات ساختاری و عملکردی است. اختلالات ساختاری، به ضایعاتی گفته می‌شود که منجر به تغییرات جدی در حد تغییر شکل استخوان‌ها، مفاصل، غضروف و اندام‌ها می‌شود. مهم‌ترین این تغییرات انحراف ستون فقرات، انحراف زانوها، چرخش اندام‌های تحتانی و مشکلاتی است که در اندام فوقانی اتفاق می‌افتد. قوز پشت در ستون فقرات، صافی ساختاری کف پا و اختلالاتی مثل انحراف شدید به داخل یا خارج پا نیز در این تقسیم‌بندی جا می‌گیرد.

چه زمانی با اختلالات ساختاری روبه‌رو هستیم؟

اختلالات ساختاری معمولا بنابر ضربه‌های ناخواسته، تصادفات، عفونت، علت‌های ناشناخته یا به شکل مادرزادی مشکلاتی ایجاد می‌کنند. این اختلالات در سنین مختلف ممکن است شکل‌های مختلفی داشته باشد. دررفتگی مادرزادی لگن یا مفصل لگن، سرخوردگی سر استخوان لگن یا موارد دیگری مثل عدم خون‌رسانی به سر استخوان لگن که در سنین بالاتر اتفاق می‌افتد، اختلالاتی است که به صورت ساختاری ایجاد می‌شود و در هر سن و مرحله‌ای درمان خاصی دارد.

کف پای صاف نیز به هر دو دلیل ساختاری به علت نوع قرارگیری استخوان‌ها و عملکردی به وجود می‌آید. نوع صافی کف پای عملکردی معمولا تا سن خاصی ادامه دارد و به کمک کفش مخصوص یا استفاده از یک کفی مناسب به مرور اصلاح می‌شود.

والدین و مربیان به اختلالات اسکلتی توجه کنند

مهم‌ترین موضوعی که در اختلالات ساختاری باید به آن توجه شود این است که والدین، مربیان و معلمان کودکان و نوجوانان متوجه مشکل شوند و آنها را به مراکز تخصصی ارجاع دهند تا درمان مناسب انجام شود. نوع راه رفتن و ساختار فیزیکی بدن بخصوص در دختران یکی از نشانه‌های مهم سلامت اسکلتی عضلانی است. لنگیدن پا بویژه اگر در نوجوانی باشد یکی از علائم درگیری مفصل لگن است. انحراف و عدم تقارن ستون فقرات، زانوهای پرانتزی و اختلال در راه رفتن هم می‌تواند نشانه‌های دیگری از این اختلالات باشد. پوششی که زودتر از حد معمول دچار ساییدگی می‌شود یا در قسمتی به شکل نامتقارن ساییدگی و پارگی غیرعادی دارد، یکی از نشانه‌های هشدار وجود اختلالی در ساختار اسکلت بدن است. تعدادی از افراد نیز دچار دردهایی در قسمت‌های مختلف بدن می‌شوند و در همه این موارد باید والدین برای انجام درمان‌های تخصصی اقدام کنند.

ممکن است همه این عوامل ساختاری قابل پیشگیری نباشند، اما در مواردی مثل نرمی استخوان یا راشیتیسم با کمک نور خورشید و تغذیه مناسب می‌توان از انحراف زانوها و ستون فقرات جلوگیری کرد. در نهایت در بسیاری از اختلالات ساختاری با تشخیص زود هنگام می‌توان درمان‌های موثر انجام داد.

سبک زندگی ناسالم، عامل اختلالات عملکردی

اختلالی که مهم‌تر و شایع‌تر و البته قابل پیشگیری است، اختلالات عملکردی است. شایع‌ترین نشانه‌های این اختلال قوز پشت، گردی شانه و کتف‌ها و احساس درد در زانوهاست. در مورد این اختلالات می‌توان با فرهنگ صحیح، آموزش صحیح نشستن، راه رفتن و انجام ورزش‌های کششی در ستون فقرات، گردن و کتف‌ها مانع از این شدکه این اختلالات مشکلات جدی و ساختاری به وجود آورند. درد موضعی دست، آرنج، کتف، گردن و پشت و تغییر شکل این نواحی از جمله مواردی است که هشداری برای بروز اختلالات عملکردی به ما می‌دهد.

دردهای شدید در عضلات، تاندون‌ها و بندهای مفاصل اندام‌های فوقانی از دیگر اختلالات عملکردی است که بخصوص امروزه به علت کار کردن پیوسته با گوشی‌های تلفن همراه و تبلت‌ها به وجود می‌آید. کار با این دستگاه‌های کوچک نیاز به تمرکز زیاد چشم، گوش، گردن، کتف و انگشتان دارد. کار با سیستم‌های هوشمند باید در زمان‌های منقطع و بیش از ده دقیقه پیوسته نباشد و علاوه بر این در وضعیت استاندارد با این سیستم‌ها کار شود. یکی از دلایل مهم به وجود آمدن دیسک‌های گردنی در سنین پایین، استفاده مداوم و پیوسته از گوشی‌های همراه و خم‌شدگی بیش از حد گردن در زمان طولانی است. اگر به رعایت این موارد دقت شود، می‌توان از بروز این اختلالات پیشگیری کرده و از جدی شدن آنها جلوگیری کرد.

سپیده شعرباف

دانش و سلامت