برائت از مشرکین؛ رکن جدایی‌ناپذیر حج

حج مظهر جلوه تجلی حق است و برای رعایت شئونات آن زائر باید در اولین قدم برائت و بیزاری خود را از شرک اعلام کند. از این‌رو است که این اعلام برائت از همان ابتدا در سیره و سلوک حضرت ختمی مرتبت و ائمه معصومین جایگاه ویژه‌ای داشته و به رکن جدانشدنی حج برای یک مسلمان پایبند به اصول اسلام ناب محمدی تبدیل شده است.

امام خمینی (ره)، معمار کبیر انقلاب اسلامی با بهره‌گیری از تعبیر قرآنی برائت از مشرکین در این اجتماع میلیونی در ابتدای پیام مرداد 1366 خود به کنگره عظیم حج با فراخواندن عموم زائران و مسلمانان، به آنان درس اتحاد و همبستگی می‌دهند، آنان را از تفرقه و اختلاف برحذر می‌دارد و خطرات تفرقه را متذکر می‌شوند.

امام خمینی(ره) در این پیام تاکید می‌کنند: اعلان برائت در حج، تجدید میثاق مبارزه و تمرین تشکل مجاهدان برای ادامه نبرد با کفر و شرک و بت‌پرست‌هاست و به شعار هم خلاصه نمی‌شود.

در بخش دیگری از پیام امام خمینی‌(ره) آمده است: اعلان برائت مرحله اول مبارزه و ادامه آن مراحل دیگر وظیفه ماست و در هر عصر و زمانی جلوه‌ها، شیوه‌ها و برنامه‌های متناسب خود را می‌طلبد و باید دید که در عصری همانند امروز که سران کفر و شرک همه موجودیت توحید را به خطر انداخته‌اند و تمام مظاهر ملی و فرهنگی و دینی و سیاسی ملت‌ها را بازیچه هوس‌ها و شهوت‌ها کرده‌اند، چه باید کرد.

بنیانگذار انقلاب در این پیام با بیان این‌که «امروز فریاد برائت ما از مشرکان و کافران، فریاد از ستم ستمگران و فریاد امتی است که جانشان از تجاوزات شرق و غرب و در رأس آنان آمریکا و اذناب آن به لب رسیده است و خانه و وطن و سرمایه‌اش به غارت رفته است» تاکید کرده‌اند: قدرت‌ها و ابرقدرت‌ها و نوکران آنان مطمئن باشند که اگر خمینی یکه و تنها هم بماند به راه خود که راه مبارزه با کفر و ظلم و شرک و بت‌پرستی است، ادامه می‌دهد و به یاری خدا در کنار بسیجیان جهان اسلام، این پابرهنه‌های مغضوب دیکتاتورها، خواب راحت را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگانی که به ستم و ظلم خویشتن اصرار می‌نمایند، سلب خواهد کرد.

این بخش‌هایی از پیامی است که در سال 66 توانست روح تازه‌ای در جهان اسلام بدمد و اکنون سال‌هاست توسط جانشین خلف امام راحل در ایام حج صادر می‌شود و مسلمانان در کنار یکدیگر فریاد برائت از مشرکین سر می‌دهند.

فشار برای جلوگیری از مراسم برائت

در همین زمینه حسن هانی‌زاده، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به اهمیت برگزاری مراسم برائت از مشرکین گفت: موضوع برائت از مشرکین یکی از ارکان مراسم حج است.

وی با بیان این‌که مناسک حج، دارای دو بعد دینی و سیاسی است، خاطرنشان کرد: با توجه به این‌که مراسم برائت از مشرکین تا قبل از پیروزی انقلاب مغفول مانده و دولت عربستان مانع از برگزاری برائت از مشرکین شده بود، بعد از پیروزی انقلاب این حوزه در مناسک حج زنده شد و مورد توجه مسلمانان قرار گرفت.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به این‌که قدرت‌های فرامنطقه‌ای مخصوصا لابی صهیونیستی و آمریکا در طول سال‌های گذشته رژیم عربستان را برای جلوگیری از برگزاری برائت از مشرکین تحت فشار قرار داده‌اند، تصریح کرد: عربستان هم حساسیت فوق‌العاده‌ای روی این حوزه از خود نشان داد. از آنجا که برائت از مشرکین یک حرکت نمادین اسلامی و انسانی برای تقابل میان خیر و شر تلقی می‌شود، از این‌رو در یک نگاه می‌توان به این نتیجه رسید که برگزاری مراسم برائت از مشرکین بخش مهمی از مناسک حج تلقی
می‌شود.

هانی‌زاده افزود: همچنین از آنجا که مناسک حج بزرگ‌ترین تجمع سالانه مسلمانان به شمار می‌رود، از این‌رو طرح مشکلات و مسائل جهان اسلام بخش دیگری از مناسک حج تلقی می‌شود. به همین دلیل قدرت‌های بزرگ جهانی تلاش دارند مساله حج را تنها در بعد دینی منحصر و از طرح مشکلات مسلمانان جلوگیری کنند.

حج، بهترین فرصت برای تشکیل جنبش‌های اجتماعی

جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل منطقه هم در گفت‌وگو با جام‌جم گفت: امام خمینی(ره) معتقد بودند برای مبارزه با سلطه‌گری و بسیج عمومی علیه سلطه‌گری در جهان، حج بهترین فرصت را برای تشکیل جنبش‌های اجتماعی در اختیار ما قرار می‌دهد.

قنادباشی با اشاره به این‌که امام خمینی(ره) مراسم برائت از مشرکین را ضروری و واجب می‌دانستند، عنوان کرد: ایشان معتقد بودند حج بدون اعلام برائت حج نیست، از نظر امام خمینی (ره) یکی از فلسفه‌های حج این است که فرصتی باشد برای اعلام برائت از مشرکین، چراکه از دید ایشان سیاست در کنار عبادت قرار دارد و بسیاری از مراسم سیاسی ما عبادی نیز است.

وی ادامه داد: نمود حج که اجتماع جهانی مسلمین است اعلام برائت است، حج بی‌برائت معنایی ندارد و در واقع بهترین فرصتی است که مسلمانان در مورد وحدت میان خود تفکر و از دشمنان اعلام برائت کنند.در این مراسم مسلمانان خشم خود را نسبت به خطرآفرینان جهان اسلام اعلام می‌کنند.

این کارشناس منطقه تصریح کرد: امام راحل معتقد بودند از طریق بهره برداری از مراسم حج می‌توان حرکت سیاسی ضد استعماری را به جنبش اجتماعی تبدیل کرد.

قنادباشی افزود: امام خمینی(ره) خواستار این بود که حرکت‌های اجتماعی ابعاد سیاسی و اقتصادی پیدا کند و به سمت مقابله با سلطه‌گری برود.