فرشته ای در دامن شیطان کوه

این حمام در محله میدان در مقابل مسجد جامع و بقعه چهار پادشاهان قرار گرفته است که در سال 1239 هجری قمری زمان فتحعلی شاه قاجار و حاج علی اکبر حاکم لاهیجانی ساخته شده است. در آن زمان استفاده از حمامهای داخل خانه در شمال کشور بندرت معمول بوده و فقط شاهزادگان دارا و حاکمان صاحب منازلی بودند که حمام داشته اند و باقی مردم با گرم کردن آب در منازل به کمک هیزم و استحمام در یک کنج خلوت ، آن هم در فصولی که از نظر آب و هوا امکان پذیر بوده ، یعنی تنها در بهار و تابستان معمول بوده است. حمام عمومی در آن زمان جزو نیازهای یک جامعه بوده و لاهیجان با توجه به سابقه طولانی اش علاوه بر رفع نیازهای بهداشتی ساکنان شهر بایستی پذیرای افرادی باشند که از روستاها به شهر می آمدند. شاید همین ضرورت ها ایجاد گرمابه گلشن لاهیجان را در سطح وسیع و با عظمت و زیبایی خاصی ممکن کرده است.
جالب این که این گرمابه در کنار مسجد و مقبره ساخته شده است و این نشان از فرهنگ مردم این شهر و باورهای مذهبی درباره نظافت دارد. البته معماری این بنا بومی نیست ؛ چراکه علاوه بر استفاده از پوشش قوسی که در مقابل رطوبت هوا و بارندگی زیاد ضعیف است ، در سقف بنا نمای گرمابه را آجرنما کار کرده اند که با توجه به رطوبت زیاد منطقه دوام زیادی ندارد و باعث پوک شدن ملات بند و روییدن گیاهان روی بدنه می شود و این طوری است که بنا رو به متلاشی شدن است.
این گرمابه دو سربینه دارد. قسمت اول که ورودی های حمام به آن متصل است و محل استفاده افراد معمولی و طبقه سوم جامعه آن زمان لاهیجان است و سربینه دوم که کوچکتر است و از نظر ارتباط با هوای آزاد و سرد بیرون در امان بیشتری است ، به افراد ثروتمند مربوط می شود. در سال 1344 هجری شمسی به دلیل ادامه خیابان حافظ جنوبی ، بخش مهمی از سربینه بزرگ قدیمی از میان رفته و در نتیجه ارتباطات اولیه حمام به هم خورد. دیگر قسمتهای این حمام عبارتند از محل خشک کن جامه حمام ، مخزن آب سرد کوچک ، محل شستشو، مخزن آب سرد بزرگ و چاه آب حمام.

مسجد جامع لاهیجان

این مسجد که مهمترین مسجد شهر لاهیجان است ، در محله قدیمی میدان در مقابل حمام گلشن و بقعه چهارپادشاهان قرار دارد. گفته می شود در محل این مسجد آتشکده قدیمی وجود داشته است. ساختمان مسجد بنایی ساده دارد که مستطیل شکل است و طول آن 2 برابر عرض آن است و ورودی اصلی آن از ضلع شرقی است که این مسجد را به مرکز محله میدان ارتباط می دهد. در دیگری از ضلع غربی این مسجد را به مدرسه ارتباط می دهد که در گذشته ساختمان چوبی داشته است و امروز به مکانی برای کسب علم طلاب حوزه علمیه تبدیل شده و ساختمان آن به سبک معماری جدید ساخته شده است.
سطح دیوارهای داخلی تا ارتفاع بیش از یک متر کاشیکاری دارد که کاشیهای آن منقوش به گل و بوته است ، کف مسجد را که از کاشیهای ظریف و نفیس ساخته شده بوده ، امروزه بتون ریزی کرده اند و سقف مسجد از حالت سفالی به حالت حلب پوشی تبدیل شده است. بالای مسجد مناره کوتاه و قدیمی است.
افراد محلی داستانی زیبا درباره مسجد نقل می کنند. می گویند تاجری غلام خود را برای خرید اجناس با پولی فراوان به لاهیجان فرستاد. غلام پولی را که در دست داشت صرف بنای این مسجد کرد. غلام گفت من اجناسی خریده ام که به کار این دنیا نیاید پس کار خود را شرح داد و تاجر برای عمل خیری که غلام انجام داده بود، او را آزاد کرد. شهر لاهیجان علاوه بر اینها پارکها و گردشگاه های طبیعی زیادی دارد که هر ساله مهمانان بسیاری را از شهرهای دور و نزدیک به خود جلب می کند. از جمله منطقه ای به نام داخل که به کبابهای خوشمزه و مناظر زیبا معروف است. بنابراین اگر در روزهای باقیمانده فصل تابستان فرصت کردید، سری هم به استان زیبای گیلان و شهر سرسبز لاهیجان بزنید.

مقبره کاشف السلطنه این بنا که مقبره شاهزاده حاجی میرزا کاشف السلطنه است ، روی تپه ای در لاهیجان در میان مزارع چای ساخته شده است. این مقبره در سال 1306 شمسی از محل 2درصد درآمد چای ساخته شد. از سال 1335 طرح بنای فعلی آن تهیه شد و به همت انجمن آثار ملی به شکل کنونی با اسکلتی از بتون مسلح ساخته شد. پلان این بنا یک برج در ضلع غربی دارد که مقبره در داخل آن قرار گرفته است و سالن مستطیل نسبتا وسیعی مشرف به برج قرار است به موزه تبدیل شود. نمای این بنا کلا از سنگ تیشه ای ساخته شده و اسکلت کاملا بتونی آن براساس طرحی که از سوی مدیریت میراث فرهنگی گیلان ارائه شده ، قرار است به موزه چای و مردم شناسی تبدیل شود. نام لاهیجان در ویژگی اقتصادی آن ریشه دارد. واژه لاهیجان ، عربی شده لاهیگان است و لاهیگان مرکب است از لاهیگ +ان (لاهیگ ؛ بافتنی و ان پسوند مکانی) و به معنی مکان یا شهر بافندگان یا نساجان و ابریشم بافان است ، در تجزیه ای دیگر، لاه در پارسی میانه (پهلوی) به معنای ابریشم است و در برهانی قاطع به معنای پارچه ابریشمی سرخ آمده است و جان پسوند مکان است. لاهیجان در واقع به معنای شهر ابریشم است.

عاصفه اله وردی