خانواده زندانیان در معرض آسیب

در بسیاری از کشورها، ارائه خدمات مختلف به خانواده زندانیان، توسط دولت انجام می‌شود، چون این نگاه نهادینه شده که اگر پدر مرتکب جرم شد فقط خودش باید پاسخگو باشد و خانواده‌اش تقصیری ندارند و نباید در معرض آسیب قرار بگیرند. دولت‌ها مبالغی به خانواده‌ها می‌پردازند، زمینه‌های مشاوره رایگان را فراهم می‌کنند و امکانات متنوعی در اختیار فرزندان قرار می‌دهند تا از آنها در برابر آسیب‌های مختلف حمایت کنند.

در کشور ما اما چنین رسمی وجود ندارد و دولت‌ها کمتر فعال هستند. حتی در مواردی هم دیده شده وقتی پدر به زندان می‌افتد، حقوقش نیز قطع می‌شود که این کار ظلم به خانواده است و می‌تواند زمینه از هم گسیختگی آن را فراهم کند. پدیده طلاق که مبارزه با آن مورد تاکید همه مسئولان کشور است، یکی از همین زمینه‌هاست. در این شرایط، انجمن‌های غیردولتی سعی کرده‌اند خلأ مسئولیت‌پذیری دولت‌ها را با ارائه خدمات مختلف به خانواده زندانیان پر کنند. بیشترین مساله، مشکلات اقتصادی است، اما در کنار آن باید نیاز مبرم به مشاوره رایگان نیز مدنظر قرار گیرد. متاسفانه اکنون این امتیاز بیشتر در اختیار بخش خصوصی است و هزینه بهره مندی از آن بالاست. مشاوره‌هایی که در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد هم به معنای واقعی دولتی نیست و هزینه‌هایی روی دوش خانواده‌ها می‌اندازد. همچنین باید از فرزندان این خانواده‌ها، بخصوص نوجوانان به دلیل سن ویژه‌ای که دارند و نیاز به همفکری و حضور پدر یا مادر را احساس می‌کنند، بیشتر حمایت شود تا به سمت آسیب و بزه کشیده نشوند.

با همه اینها اما راهکار نخست، همان پیشگیری است. با حل مسائلی مانند وضعیت معیشتی، فاصله طبقاتی، رفاه در زمینه‌های مختلف و... می‌توان جرم را کاهش داد و از اثرات زیانبار آن برای فرد، خانواده و جامعه دور ماند. در این مسیر، دولت، سازمان‌های غیردولتی و رسانه‌ها وظیفه مهمی بر دوش دارند.

فاطمه قاسم‌زاده

روان‌شناس کودک