زنان و انقلاب مشروطه

در تحلیل دوره های تاریخی ، مشروطیت آغازگر دورانی است که تاثیرات عمیقی در تاریخ انسان به جای گذاشته است و به عبارت دیگر مبدا تاریخ معاصر ایران محسوب می شود.

کد خبر: ۱۰۲۴۳۰

توجه به نقش زن در حرکتهای آزادیخواهانه یکصدسال اخیر و بخصوص جنبش مشروطه از مباحث مهمی است که جایگاه ویژه ای در پژوهش های تاریخی جدید می طلبد. با این که زنان نیمی از جمعیت هر جامعه ای را تشکیل می دهند در منابع و ماخذ تاریخی یا تاثیر این قشر وسیع بر تحولات اجتماعی نادیده گرفته شده یا بهایی کمتر از ارزش واقعی آن یافته است . نگاهی دقیق و عمیق بر تحولات و رویدادهای سیاسی اجتماعی جنبش مشروطیت نشان دهنده حضور فعال و نقش موثر زنان در پیروزی این جنبش است. در اینجا به پاره ای از رویدادها که این قشر سرنوشت ساز جامعه در آن نقش فعال و مثمرثمر داشتند ، اشاره می کنیم.

1 ) ماجرای عسگر گاریچی : ماجرای هتک حرمت این فرد که کارمند راه شوسه تهران به قم بوده به یک زن عفیفه است. شرح این ماجرا به علمای قم رسید. اجماع کردند و عرایض شکایت آمیز به دولت نوشتند، ولی دولتیان گوش به حرف او ندادند. این وقایع هم مزید بر علت شد و روحانیون جرات یافتند علنی با دولت طرف شوند. گفتنی است یکی از شروط روحانیون متحصن شده در حرم عبدالعظیم برکناری و مجازات همین عسگر گاریچی بود.

2 ) نقش زنان در شورش کرمان : در کرمان حاجی میرزا محمدرضا کرمانی که مجتهد بود و سالها در نجف علوم دینی تحصیل می کرد ، با حاکم این شهر بر سر مسائل دینی درگیر شد. مردم کرمان نیز به پشتیبانی از روحانی مشهد برخاستند ، ولی مردان با دیدن نیروی نظامی حاکم شهر گریختند. زنان تنها ماندند و با گریه و شیون خواهان احقاق حق مجتهد کرمانی شدند.

3 ) نقش زنان در تخریب ساختمان بانک روسی : از دیگر رویدادهای مقدماتی جنبش مشروطه ، تخریب ساختمان بانک استقراضی روسیه در ایران بود که زنان کنار مردان در مسجد خازن الملک در اعتراض به تاسیس بانک خارجی ، ساختمان نیمه ساخته بانک را تخریب کردند.

4 )مهاجرت روحانیون به حضرت عبدالعظیم : پس از درگیری ها و رویارویی های بسیار مردم و روحانیون از یک سو و عین الدوله و کارکنان دربار از سوی دیگر ، روحانیون تصمیم گرفتند برای اعتراض تهران را ترک کنند و در حرم حضرت عبدالعظیم بست بنشینند. این رویداد سرآغاز دگرگونی های شگفت انگیز در تاریخ سیاسی دوره معاصر ایران است . پس از این که روحانیون با اعتراض از تهران بیرون رفتند ، زنان تهرانی به حرکتی اجتماعی دست زدند که حاکی از هوشمندی سیاسی آنان بود. آنان در مسیر رفت و آمد شاه قرار گرفتند و فریاد می زدند: ما آقایان و پیشوایان دینی می خواهیم ای شاه مسلمان بفرما روسای مسلمان را احترام کنند.