فقط 20 درصد ظرفیت پتروشیمی فعال است

با توجه به افزایش نرخ بیکاری به سطوح نگران‌کننده و موج ورود فارغ‌التحصیلان دانشگاهی به بازار کار، کارشناسان معتقدند، ضروری است همان‌طور که رهبر معظم انقلاب اسلامی تاکید کرده‌اند، برنامه‌های اجرایی کشور بر صنایع و بخش‌هایی متمرکز شود که ظرفیت اشتغال‌زایی بالاتری دارند.

به گفته کارشناسان، یکی از صنایع کشور که شاید بیشترین بازدهی را در زمینه اشتغال داشته باشد، صنعت پتروشیمی بخصوص بخش پایین‌دستی آن است.

از آنجا که توسعه صنعت پتروشیمی، تأثیر مستقیم در کاهش وابستگی اقتصاد کشور به درآمد نفت خام دارد، بند 15 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی به طور ویژه بر توسعه صنایع پتروشیمی تاکید می‌کند: افزایش ارزش افزوده از طریق تکمیل زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز، توسعه تولید کالاهای دارای بازدهی بهینه (براساس شاخص شدت مصرف انرژی) و بالا بردن صادرات برق، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی با تأکید بر برداشت صیانتی از منابع.

به گفته کارشناسان، بخش اعظم ظرفیت نصب‌شده پتروشیمی کشور هم‌اکنون غیرفعال است که راه‌اندازی آن نیازی به سرمایه‌گذاری جدید ندارد و ظرفیت اشتغال‌زایی آن کاملا چشمگیر است.

ظرفیت خالی صنایع پتروشیمی

دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی در گفت‌وگو با جام‌جم از مغفول‌ماندن بخش اعظم ظرفیت تولید صنایع پایین‌دستی و بالادستی پتروشیمی کشور گلایه کرد و گفت: متاسفانه مسئولان هیچ تلاشی برای افزایش ظرفیت‌ها نکردند. احمد مهدوی افزود: بسیاری از مجموعه‌های صنایع پایین‌دستی پتروشیمی با ظرفیت خالی در حال فعالیت هستند و اگر خوراک مناسب با قیمت مناسب به آنها برسد، مطمئنا در اشتغال‌زایی و تولید، روند چشمگیری خواهند داشت.

مهدوی با بیان این‌که این یک واقعیت است و ما می‌توانیم بسیار بیش از اینها شغل ایجاد کنیم و این مساله کاملا واقعی و درست است، خاطرنشان کرد: اگر قیمت مواد و خوراک به صنایع پایین‌دستی مناسب باشد و اینها توجیه‌پذیر باشند و بتوانند به کالای نهایی رسانده و صادرات داشته باشند در افزایش چشمگیر اشتغال بشدت تأثیرگذار است.

وی با بیان این‌که صنایع پایین‌دستی زمانی می‌تواند رشد کند که صنایع بالادستی برای آن خوراک مناسب تهیه کند، اظهارکرد: ما در صنایع بالادستی طرح‌هایی داشتیم که افتتاح شده و هر چه بوده متعلق به گذشته است و طرح جدیدی در سال‌های اخیر شروع نکردیم!

دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی ادامه داد: وزارت نفت اصلا به پتروشیمی‌هایی که با خوراک مایع کار می‌کنند، اعتقادی ندارد در حالی که خوراک مایعی‌ها بیشترین نقش را در تولید مواد پلیمری دارند.

مهدوی با بیان این‌که متاسفانه در سال‌های اخیر به صنایع پتروشیمی توجهی نداشتیم و تنگ‌نظری کردیم، گفت: الآن صنایع پتروشیمی بالادستی با 70 درصد ظرفیت کار می‌کنند و اگر این 70 درصد، صددرصد شود، اشتغال‌زایی فوق‌العاده‌ای ایجاد خواهد کرد. افزایش ظرفیت، سرمایه و چیز جدیدی نمی‌خواهد فقط اگر قانون مصوب مجلس اجرایی شود، بسیاری از مشکلات حل می‌شود.

ظرفیت 15 برابری اشتغال در صنایع پایین‌دستی

غلامحسین بیات، مدیرعامل سابق شرکت ملی پتروشیمی نیز در این باره به جام‌جم گفت: در حال حاضر حدود 64 میلیون تن ظرفیت اسمی در صنعت پتروشیمی داریم در حالی که در یک سال اخیر فقط 50 میلیون تن آن محقق شده است. فاصله بین تولید و ظرفیت نصب‌شده که بابت آن سرمایه‌گذاری، هدف‌گذاری و هزینه شده، 14-12 میلیون تن است.

وی افزود: با تکمیل چنین ظرفیتی در روند ایجاد شغل، اتفاقات خیلی بزرگی خواهد افتاد. وی درباره علت پایین بودن ظرفیت فعالیت در پتروشیمی‌ها در شرایط کنونی تصریح کرد: کمبود خوراک، نارسایی‌های فرآیندی و دانش لیسانسی و نارسایی‌های ساخت تجهیزات از جمله دلایل پایین بودن ظرفیت تولید و کاهش اشتغال‌زایی در شرایط کنونی در صنعت پتروشیمی است. اگر این موارد برطرف شود، معنایش این خواهد بود حداقل 14-12 میلیون تن به ظرفیت کنونی و اسمی پتروشیمی بدون سرمایه‌گذاری جدید اضافه می‌شود. لذا این افزایش ظرفیت باعث افزایش چشمگیر اشتغال، افزایش درآمد ملی و افزایش صادرات خواهد شد.

مدیرعامل سابق پتروشیمی گفت: اگر همین 14-12 میلیون تن را به صنایع تکمیلی و پایین‌دستی منتقل کنیم، شغل قابل توجهی اضافه خواهد شد. هر چه در صنایع پتروشیمی و بالادستی یا میانی شغل ایجاد شود، به صورت مستقیم ده تا 15برابر آن می‌توان در صنایع پایین‌دستی شغل ایجاد کرد. وی عنوان کرد: البته این اعداد برآوردهای ماست، چرا که اتحادیه‌های تخصصی که دستشان در کار است، می‌گویند این برآوردها ناقص است و دو سه برابر ده تا 15 برابر می‌توان شغل ایجاد کرد.

فقط 20 درصد کارخانه‌های پایین‌دستی فعال است

حسین دُر، دبیرکل اتحادیه سراسری صنایع پایین‌دستی پتروشیمی نیز با تائید ظرفیت اشتغال‌زایی صنایع پتروشیمی به جام‌جم گفت: به ازای هر یک میلیون تن افزایش تولیدات پتروشیمی، 200 هزار شغل به وجود می‌آید و با توجه به ظرفیت خالی 5/13 میلیون تنی در حوزه پلیمری، این موضوع کاملا قابل تحقق است به شرطی که مطابق برنامه‌ها پیش برود. وی با بیان این‌که هم‌اکنون حدود 600هزار نفر در صنعت پایین‌دستی پتروشیمی فعال هستند، اظهار کرد: این در حالی است که ظرفیت کشور در حال حاضر 16 میلیون تن بوده و ما هم‌اکنون 5/2 میلیون تن ذوب می‌کنیم. در حالی که 5/13 میلیون تن ظرفیت خالی داریم و کارخانه‌هایمان فقط با 20 درصد ظرفیت کار می‌کنند.

ظرفیت ایجاد 3 میلیون شغل

اتحادیه سراسری صنایع پایین‌دستی پتروشیمی طی بیانیه‌ای درباره سال اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال تاکید کرده است: آمارها نشان می‌دهد در حالی که میزان سرمایه‌گذاری لازم برای ایجاد هر نفر شغل در صنایع بالادستی 380 هزار دلار است، این عدد در صنعت پایین‌دستی فقط حدود 30 هزار دلار است، یعنی ظرفیت اشتغال‌زایی در صنایع پایین‌‌دستی پتروشیمی، حدود 13برابر صنایع بالادستی است و در صورت فراهم آمدن شرایط مناسب صنعت پایین‌دستی پتروشیمی به یکی از موتورهای ایجاد اشتغال کشور مبدل می‌شود.

این اتحادیه افزوده است:‌ مجموعه موانع تاثیرگذار بر صنعت پایین‌‌دستی پتروشیمی در بخش پلاستیک موجب شده است که از 16 میلیون تن ظرفیت ایجادشده (پروانه‌های اخذشده از وزارت صنعت) تنها 50 درصد آن (معادل هشت میلیون تن) در شرایط فعلی آن هم با 25 درصد ظرفیت، معادل 5/2میلیون تن فعال باشند. طبق آمار و اطلاعات واقعی از محیط صنعت به ازای مصرف هر یک میلیون تن مواد اولیه، تعداد 200 هزار شغل پایدار در صنعت پلاستیک ایجاد می‌شود و در شرایط فعلی میزان اشتغال در این صنعت 500هزار نفر است در حالی که توان افزایش به سه میلیون و 200 هزار نفر اشتغال را بدون نیاز به سرمایه‌گذاری جدید دارد .

گفتنی است، صنعت پایین‌‌دستی پتروشیمی فقط با اصلاح قوانین و سرمایه‌گذاری نسبی اندک، قادر به ایجاد سه‌میلیون و 220 هزار شغل فقط در بخش پلاستیک با ایجاد ارزش افزوده بالا برای کشور است.