سهم مناطق آزاد از قاچاق کالا

رهبر معظم انقلاب در بیانات نوروزی در جمع زوار حرم مطهر رضوی در این باره تاکید کردند: قاچاق کالاها بسیار مهم است. گفته می‌شود 15 میلیارد دلار صرف قاچاق می‌شود. این عدد، حداقلی است که امروز گفته می‌شود؛ این خیلی رقم بالایی است. تا 20 میلیارد و 25 میلیارد هم گفته می‌شود! اینها ضربه‌ به اقتصاد کشور است. جلوی قاچاق باید گرفته بشود. البته آن کسانی که مسئول مبارزه‌ با قاچاقند، سوراخ دعا را گم نکنند! ما می‌گوییم بروید با باندهای قاچاق مبارزه کنید. من می‌گویم از مبادی رسمی کشور که جنس قاچاق وارد می‌شود، آن کسی که مأمور این کار است، خیانت نمی‌کند، [بلکه] کوتاهی می‌شود، خیانت نیست. آنچه از مرزهای غیررسمی وارد می‌شود که بحث دیگری است یا از مناطق آزاد همین‌جور. باید جلوی اینها گرفته بشود و می‌توانیم.

در سال گذشته، کشمکش زیادی در دولت بر سر قاچاق از مناطق آزاد اتفاق افتاد. محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره ورود کالای قاچاق از مناطق آزاد تاکید داشت بیشتر حجم قاچاق از مبادی رسمی و قانونی کشور انجام می‌شود و مناطق آزاد تجاری نیز به یکی از همین مبادی رسمی و قانونی تبدیل شده‌اند.

البته این گفته نعمت‌زاده بدون پاسخ نماند و اکبر ترکان، دبیر شورای عالی مناطق آزاد در خصوص انتقادات نعمت‌زاده از عملکرد ضعیف مناطق آزاد و حجم بالای قاچاق در این مناطق، پاسخ تندی داد و گفت: خجالت می‌کشم راجع به نعمت‌زاده حرفی بزنم و توصیه می‌کنم به ایشان که بی‌هوا حرف نزنند که من از کوره درنروم.

وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر رخ دادن قاچاق در مناطق آزاد افزود: قاچاق در مناطق آزاد اتفاق نمی‌افتد، قاچاق زمانی رخ می‌دهد که از مرز گمرک عبور می‌کند و وارد سرزمین اصلی می‌شود و مسئولان گمرک و نیروی انتظامی باید پاسخگو باشند.

لزوم اعلام آمار واردات از مناطق آزاد

محمدحسین برخوردار، عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران درباره قاچاق از مناطق آزاد با اشاره به این که مرزهای گمرک نباید بین مناطق آزاد و سرزمین اصلی باشد به خبرنگار ما گفت: اکنون آمار واردات کالا به مناطق آزاد گفته نمی‌شود و فقط بخشی از میزان خروجی آن نیز در گمرک ثبت می‌شود. به نظر می‌رسد برخی سودجویان از در‌های پشتی مناطق آزاد، گمرک را دور می‌زنند و کالای غیرقانونی خود را به سرزمین اصلی می‌آوردند.

برخوردار گفت: وقتی آمارها شفاف نباشد قطعا بروز مشکلاتی مانند قاچاق، طبیعی به نظر می‌رسد. برای مقابله با این موضوع، گمرک باید به عنوان مرز اصلی شناخته شود و اگر کالایی بدون تعرفه هم قرار است وارد شود در آمارهای گمرک ثبت شده تا میزان واردات رسمی از غیررسمی نمایان شود.

این فعال اقتصادی ادامه داد: تجهیزات گمرک، ضعیف است و امکان بازرسی همه کانتینرها نیست. ضمن این که احتمال دارد خلاف اظهاری در این بخش اتفاق بیفتد. به عنوان مثال فردی وان حمام وارد می‌کند و درون آن لوازم آرایشی و بهداشتی قرار داده، اما امکان بازرسی آن نیست.

وی تاکید کرد: به طور معمول مناطق آزاد برای جذب مشتری چه در بخش واردات که بسیار زیاد هستند و چه صادرکنندگانی که قلیل‌اند، تسهیلاتی در نظر می‌گیرد اما خروجی کار این شده که قاچاق به سهولت وارد کشور شود.

معضل مناطق آزاد، یک بار برای همیشه حل شود

علیرضا مناقبی، رئیس مجمع واردات هم درباره نقش مناطق آزاد در قاچاق کالا به جام‌جم گفت:‌ آنچه اهمیت دارد این است که تناقضات در فضای اقتصادی کشور برطرف شود و قضیه مناطق آزاد یکی از این تناقضات است که ریشه در این دولت یا آن دولت ندارد.

وی افزود: مناطق آزاد باید ضابطه‌مند حرکت کنند و مبنای آن تسهیل تجارت قانونی و کمک به انتقال تکنولوژی تولید باشد. متاسفانه مسائلی از قبیل رانت و کوتاه‌نظری‌ها سبب شده مناطق آزاد از هدف اصلی آن منحرف شود.

این کارشناس اقتصادی با بیان این که باید مناطق آزاد را مبتنی بر اصول علم اقتصاد تعریف کرد، گفت:‌ در این ارتباط آنچه مهم است الگوگیری از نمونه‌های موفق جهانی است. چراکه رویکرد مناطق آزاد یک رویکرد جهانی است و خاص کشور ما نیست.

وی افزود: کشورهای دنیا برای بازار مصرف خود حرمت قائل هستند و ضمن توجه به تسهیل تجارت، مشوق‌هایی را در نظر می‌گیرند که واردات در مسیر توسعه داخلی و رفاه اجتماعی صورت می‌گیرد. در ضمن شفافیت مالی و اقتصادی نیز یکی از مهم‌ترین اصولی است که در مناطق آزاد باید مدنظر باشد.

رئیس مجمع واردات اضافه کرد: به طور کلی هر فعالیتی، اگر از دایره شفافیت خارج شود و به غبارآلود شدن فضای کسب‌وکار بینجامد، فعالیتی عبث و آسیب‌رسان به اقتصاد کشور تلقی می‌شود.

فعال بازرگانی افزود: متاسفانه مناطق آزاد در همه دولت‌ها تبدیل به حیاط خلوت بخش‌های خاص اقتصاد کشور شده‌اند و بالاخره یک‌بار برای همیشه باید به این موضوع به صورت ریشه‌ای رسیدگی شود. البته در این مسیر باید نقش بخش خصوصی و پیشنهادات فعالان اقتصادی مدنظر قرار گیرد.

وی اظهار کرد: مجمع واردات پیشنهاد می‌کند کمیته ویژه این موضوع با حضور نمایندگان بخش خصوصی ایجاد شود. باید مناطق آزاد برای واردکنندگان شناسنامه‌دار تبدیل به کانون پشتیبانی برای توسعه تجارت خارجی شود نه این که بهانه‌ای برای بهره‌برداری از بخش‌های خاکستری قوانین باشد.

لزوم حصارکشی و ایجاد گیت‌های بازرسی در مناطق آزاد برای کنترل قاچاق

عضو کمیسیون اقتصادی، حصار کشی و ایجاد گیت‌های بازرسی را در کنار مدیریت وسعت مناطق آزاد از راه‌های کنترل قاچاق در این مناطق نامید.

احمد انارکی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به فارس گفت: ما با کسی سر عناد نداریم، ولی تا وقتی مناطق آزاد حصار‌کشی نداشته باشد یا زیر‌ساخت‌های لازم را در کنترل قاچاق در آن لحاظ نشود شاهد قاچاق خواهیم بود.

وی با طرح این که در حال حاضر مناطق آزادی با مساحت 500 تا 5000 هکتار در ایران وجود دارد، گفت: این وسعت، سازوکار بیشتری برای کنترل قاچاق می‌طلبد.

این عضو کمیسیون اقتصادی در پایان گفت: اگر مناطق آزاد حصار‌کشی شوند و گیت‌های ورود و خروج شفاف در آن مستقر باشد، پدیده قاچاق را در این مناطق کمتر خواهیم دید.