تاثیر منفی ربا بر رشد اقتصادی

اساسا هر مقدار که ما از احکام اسلامی دوری کنیم به همان اندازه عقب می‌مانیم. درباره فعالیت ربوی بانک‌ها تاکنون مسائل گوناگونی گفته شده و مراجع عظام نیز در این باره صحبت کرده‌اند. در این زمینه گرچه مسئولان بانک‌ها به این گونه فعالیت‌ها در عرصه بانکداری معترف هستند، اما با این وصف بر این کار اصرار دارند. متاسفانه ظاهرا برای برخی حرام‌خواری به صورت عادت درآمده است. یکی از موضوعات مورد اعتراض بزرگان و علما، دریافت جریمه تاخیر است که تاکنون از سوی بانک‌ها مورد بی‌توجهی قرار گرفته است. دریافت جریمه تاخیر فعالیت‌های بانکی را مشمول فعالیت‌های ربوی می‌کند و چنین کاری جایز نیست. البته مسئولان بانک‌ها توجیهاتی برای خود دارند و می‌گویند که تاخیر برخی از افراد در پرداخت دیونشان زمینه را برای محاسبات و رسیدگی به حساب‌ها به صورت اضافی و تحمیل هزینه‌های بیشتر و معطلی کارمندان فراهم می‌آورد، بنابراین افرادی که در پرداخت دیون خود کوتاهی کردند باید متحمل پرداخت این هزینه‌ها شوند. البته چنین اقدامی را نمی‌توان به عنوان جریمه بدهی دانست.

اگر مسئولان بانک‌ها چنین دلایلی را برای علما مطرح می‌کردند و این مشکلات را با آنها در میان می‌گذاشتند شاید ذهنیت علما و بزرگان حوزه نسبت به چنین رویکردهایی روشن‌تر و شفاف‌تر می‌شد، اما متاسفانه تاکنون چنین اقدامی صورت نگرفته است. البته در عین حال برخی معتقدند که مبلغ معین با گذشت سال ارزش متفاوتی را پیدا می‌کند و مثلا صد هزار تومان در سال جاری در سال آینده از ارزش کمتری برخوردار است. از این‌رو برخی سعی می‌کنند با دریافت پول بیشتر به‌زعم خود از کم شدن ارزش آن جلوگیری کنند. چنین رفتاری بدون تردید مشمول فعالیت ربوی قرار می‌گیرد و حرام است. طبعا هر کاری با عمل حرام درآمیخته شود، عامل اصلی عقب‌ماندگی خواهد بود. باز هم بر این نکته تاکید دارم هر اندازه که از احکام اسلامی دور بمانیم به همان میزان دچار صدمه و آسیب خواهیم شد. از سوی دیگر عمل کردن به احکام اسلامی، زمینه پیشرفت و اعتلا را در عرصه‌های مختلف فراهم خواهد آورد.

آیت‌الله حسن ممدوحی/ استاد حوزه علمیه قم