مجهولاتی در قامت یک دانشنامه

یکی از منابعی که امروزه بیش از دیروز در جست‌وجوهای اینترنتی رخ می‌نماید، دانشنامه اینترنتی و رایگانی به نام ویکی‌پدیاست. این دانشنامه که براساس بی‌طرفی و مشارکت همگانی در تولید آن شکل گرفته، مانند فرشی که هر روز بیش از 130 هزار نفر از سراسر دنیا آن را ببافند، همچنان بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود تا عملا به پای ثابت هر جست‌وجوی اینترنتی تبدیل شود.

اما مشکل این دانشنامه حجیم و عظیم که هم‌اکنون بیش از 520 هزار صفحه فارسی در آن یافت می‌شود، تدوین توسط کسانی ‌است که لزوما دانش خاصی در رشته مورد نظر ندارند.گرچه قرار است لایه‌هایی از کاربران قدیمی‌تر، متن‌ها را بازنگری و مرور کنند، ولی وقتی خود آن افراد هم لزوما تخصصی در زمینه مورد نظر نداشته باشند، عملا حکم کوری را خواهند داشت که عصاکش کور دگر بود. بخش فارسی ویکی پدیا نیز به علت حضور کمرنگ یا نبود متخصصان رشته‌های مختلف، دانشجویان، هنرمندان و محققان، با وجود تنی فربه شده از مطلب، ذهن و باطنی رنجور داشته و اتکا به آن به عنوان منبعی علمی مقدور نیست.

در بسیاری از صفحات سیاسی ویکی‌پدیای فارسی، رد پای نظرات و تبلیغات رادیوهای بیگانه، سایت‌های اینترنتی مخالف نظام، گروه‌های حقوق بشری خود خوانده و حتی منابعی اسرائیلی مشاهده می‌شود. این امر در مورد شخصیت‌های نظام به صورت طرح ادعاهای خلاف به بهانه بی‌طرفی و در مورد زندانیان سیاسی به شکل اتهامات حقوق بشری ملاحظه می‌شود. مشکل اینجاست که نبود جمعیت متناسب از افراد با سلیقه سیاسی گوناگون در سطوح بالا که بتوانند تعادل و توازن را برقرار و درستی و اعتدال را حاکم کنند به تولید مقالاتی منجر می‌شود که بیشتر، جهتگیری‌های خاص سیاسی در آن مشهود است. به این شکل بتدریج بخش‌های سیاسی ویکی پدیا تبدیل به کتاب مستندی از ادعاهای مخالفان شده و به مخاطب خود این گونه القا می‌کند که در حال خواندن متنی بی‌طرفانه، صحیح و پالایش شده است.از جنبه خارجی هم ویکی‌پدیا به صورت بالقوه به قطعه‌ای از پازل مخالفان در القای تبلیغات حقوق بشری برخی دولت‌های خارجی تبدیل شده و می‌تواند زمینه ساز اتهامات مربوط علیه کشورمان شود. اینجاست که باید دانشجویان، محققان، نویسندگان و دستگاه‌های فرهنگساز به مساله چهره مجازی کشورمان در اینترنت توجه جدی داشته باشند.

حمید مقیمی

خبرنگار از کانادا