آغاز نفوذ و اختلاف انگیزی انگلیس در ایران

29 خرداد 977 ه.ش رابرت شرلی و آنتونی شرلی در قزوین به حضور شاه عباس صفوی رسیدند و بدین ترتیب ، روند پردامنه نفوذ انگلیس در ایران و ایجاد اختلاف بین مسلمانان را آغاز کردند.

کد خبر: ۹۹۷۹۷

تلاش غربی ها برای نفوذ در شرق اسلامی و تحریک فرمانروایان مسلمان علیه یکدیگر و ایجاد اختلاف بین اقوام مسلمان ، از زمان جنگهای صلیبی آغاز شد و غربی ها در این زمان به منظور پیروزی بر مسلمانان سعی کردند با ایجاد اختلاف بین فرمانروایان و نیروها و کانون های سیاسی جهان اسلام ، جنگهای صلیبی را به نفع خود تمام کنند ولی موفقیت چندانی به دست نیاوردند. با این حال ، فکر اختلاف افکنی و تحریک فرمانروایان و اقوام مسلمان علیه یکدیگر ، همچنان پایدار ماند و هر گاه فرصتی به دست می آمد ، غربی ها ماموران ورزیده خود را برای تحریک و ایجاد اختلاف به شرق اسلامی اعزام می کردند. می توان گفت ماجرای آمدن دو برادر انگلیسی (رابرت شرلی و آنتونی شرلی) به دربار شاه عباس اول نیز در چارچوب همین سیاست کلی دولتهای غربی بود. آنتونی شرلی یک نظامی ماجراجوی انگلیسی بود و پیوسته در حال سفر به سرزمین های دور بود. برادر وی (رابرت شرلی) نیز همین روحیه و ویژگی ها را داشت . آنتونی شرلی و رابرت شرلی در راس هیاتی به دربار شاه عباس آمدند تا وی را به جنگ با امپراتوری عثمانی تشویق و تحریک کنند و به او وعده بدهند که اگر علیه عثمانی وارد جنگ شود ، سلاحهای جدید را در اختیار ارتش صفوی قرار خواهند داد. این دو برادر ، ماموریت داشتند تا بین صفویه و دول اروپایی علیه امپراتوری عثمانی اتحاد نظامی برقرار کنند و بدین ترتیب ، از فشار عثمانی ها بر اروپا بکاهند و اگر هم توانستند آن را از میان بردارند و بعد از آن که عثمانی ها را از میان برداشتند ، به حساب دولت صفویه نیز برسند. در این زمان ، علاوه بر این که جاسوسان و ماموران دولتهای غربی ، زمینه دشمنی دو قدرت مهم سیاسی جهان اسلام (صفویه و عثمانی ها) را فراهم می کردند ، سردمداران و فرمانروایان این دو قدرت مهم سیاسی نیز به دلیل ناآگاهی و برخی عوامل دیگر ، به جای پرداختن به دشمن مشترک ، بخش بزرگی از نیروی خود را صرف تضعیف یکدیگر می کردند. آنتونی شرلی و رابرت شرلی ، از بندر ونیز به سوی شرق حرکت کردند و پس از عبور از اسکندرون ، حلب و بغداد ، به دربار صفویه رسیدند و هدایایی تقدیم شاه کردند. شاه عباس به آنتونی شرلی لقب میرزا آنتونی داد و وی را همراه خود به کاشان و سپس به اصفهان برد. میرزا آنتونی در اصفهان به تعلیم فنون جدید جنگی مشغول شد و سپس در راس هیاتی از طرف شاه عباس به اروپا رفت تا درباره اتحاد دولت صفویه با دول اروپایی و همچنین درباره روابط تجاری و سایر مسائل مورد علاقه طرفین گفتگو کند. آنتونی شرلی ، دیگر به ایران بازنگشت و به دلایلی در ایجاد اتحاد نظامی بین ایران و اروپا توفیقی به دست نیاورد. یکی از دلایل این بود که ماموریت دیگری به وی واگذار شد و موظف شد به مراکش و سایر سرزمین های عربی برود و عربها را علیه امپراتوری عثمانی تحریک کند. البته برخی معتقدند آنتونی شرلی موفقیت خوبی در زمینه ایجاد دعوا بین صفوی ها و عثمانی ها به دست آورد. در کتاب پرچاسس بیل گریمز در این باره چنین می خوانیم : دولت علیه عثمانی که موجب وحشت عالم عیسویت است ، اکنون از شرلی بر خود می لرزد. اکنون قراینی از حوادث جدید مشاهده می شود. ایرانیان ، فنون جدید جنگی را از شرلی آموخته اند. در ایران کسی نمی توانست توپخانه را به کار اندازد اما امروز ایران صاحب پانصد توپ برنجی و شصت هزار تفنگ شده است . ایرانیان که پیش از این با شمشیر برای عثمانی ها خطر بزرگی بودند ، اکنون با توپ می توانند ضربه های محکم تری به آنها وارد آورند و عثمانی ها را که دشمن عیسویت هستند، به خطر بیندازند... رابرت شرلی برخلاف برادر خود (که از طرف شاه عباس به اروپا رفت و در آنجا مرد) از ایران نرفت و عاشق یکی از دختران حرم شاه عباس شد و با اجازه شاه عباس با او ازدواج کرد. علاوه بر این ، شاه عباس به او اجازه داد لباس ایرانی بپوشد و کلاه قزلباشان را بر سر بگذارد. بعد از آن که از بازگشت آنتونی شرلی خبری نشد، شاه عباس ، رابرت شرلی را از طرف خود به کشورهای اروپایی فرستاد تا بین صفویان و اروپاییان علیه عثمانی ها اتحاد نظامی ایجاد کند. رابرت شرلی برخلاف برادرش دو بار به اروپا رفت و بار دیگر به ایران بازگشت تا اهداف خود را دنبال کند و به تحریکات خود در ایجاد جنگ بین ایران و عثمانی ادامه بدهد. بالاخره ، وی در ایران (شهر قزوین) مرد و جنازه اش بعد از مدتی به رم منتقل شد. پاپ اوربانوس به خاطر خدماتی که رابرت شرلی به مسیحیت کرده و توانسته بود در جهان اسلام تحریکات لازم به وجود آورد ، اجازه داد جسد رابرت شرلی در کلیسایی در کنار رود تیبر دفن شود.