تبانی سیاسی عربستان در منطقه

البته رئیس‌جمهور کشورمان در نشست خبری اخیر خود تاکید کرد که بیش از ده کشور در یکی دو سال گذشته برای میانجیگری در روابط تهران و ریاض اعلام آمادگی کرده‌اند که البته به دلیل ادامه سیاست‌های خصمانه از سوی عربستان، هیچ‌یک از این میانجیگری‌ها موفق نبوده است.

در ادامه سیاست‌های ضدایرانی عربستان روز گذشته اعلام شد، اتحادیه عرب که متشکل از 22 کشور عربی است برای اولین بار کمیته‌ای دائمی علیه ایران تحت عنوان آنچه «دخالت‌های ایران در کشورهای عربی» خوانده تشکیل داده است.

به گزارش فارس، خالد بن احمد آل خلیفه، وزیر خارجه بحرین هم که کشورش بشدت وابسته به عربستان است با اشاره به این‌که کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس با تهدیدات زیادی از جمله امنیتی از جانب مرزهای یمن و عراق مواجه‌اند مدعی شد ایران، نخستین تهدید امنیتی برای این کشورهاست.

ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن هم با ادعای دخالت ایران در امور منطقه و امور داخلی کشورهای منطقه گفته که کشورش این مداخله را نمی‌پذیرد.

تشکیلاتی که وجود خارجی ندارد

با توجه به چنین شرایطی که حکایت از ادامه سیاست‌های تفرقه‌آمیز عربستان در منطقه دارد، سوال اینجاست که میانجیگری سایر کشورها چقدر می‌تواند مثمر ثمر باشد و آیا نشانه‌ای از بهبود شرایط به چشم می‌خورد؟

دکتر سعدالله زارعی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با جام‌جم، در همین زمینه گفت: شورای همکاری خلیج‌فارس فی‌نفسه وجود خارجی ندارد و به همین دلیل است که در هیچ موضوعی شاهد اقدام دسته‌جمعی از سوی این شورا که منشأ تاثیر عمده‌ای در سطح منطقه باشد، نبودیم.

وی افزود: این شورا نتوانسته مانع وقوع جنگ در منطقه، اشغال کویت و اتفاقاتی که در یمن رخ داد، باشد و نتوانست در جلوگیری از وقوع جنگ نقش موثری ایفا کند، شورای همکاری خلیج‌فارس اساسا وجود خارجی ندارد و آنچه هست سیاست‌های خارجی عربستان، عمان، قطر، کویت، امارات و بحرین (شش عضو شورای همکاری خلیج‌فارس) است.

زارعی ادامه داد: این کشورها اجزای شورای همکاری خلیج‌فارس هستند و سلسله اقداماتی را انجام می‌دهند، بر همین اساس باید در ارزیابی این‌که مناسبات آینده ایران با شورا چطور خواهد شد به روابط دوجانبه تک‌تک این کشورها با ایران توجه کنیم. در این صورت روابط خوبی که بین ایران و عمان است، گسترش بیشتری می‌یابد.

این کارشناس مسائل منطقه پیش‌بینی کرد: روابط میان ایران، عربستان، امارات و بحرین تا مدتی در وضعیت فعلی قرار خواهد داشت و تحول عمده مثبتی را شاهد نخواهیم بود.

وی ادامه داد: با گذشت دو سال از روابط متنشج ایران و عربستان به نظر می‌آید سقف تشنج از این مقدار فراتر نرود. وقتی ما وضعیت فعلی را نقطه حداکثری خصومت‌ها ارزیابی کنیم، می‌توانیم بگوییم به مرور از سطح تنش کاسته خواهد شد و با کاهش تنش میان ایران و عربستان؛ امارات و بحرین هم وضعیت جدیدی در برخورد با ایران پیدا می‌کنند.

زارعی گفت: موضوع ایران در شورای همکاری خلیج‌فارس به مهم‌ترین عنصر اختلافی تبدیل شده است و به دلیل سیاست‌های متفاوت کشورهای عضو شورا نسبت به ایران، این شورا نمی‌تواند نتیجه‌گیری خاصی نسبت به ایران داشته باشد. وی افزود: شورای همکاری خلیج‌فارس نمی‌تواند حقایق بزرگ منطقه را که با نفوذ ایران تعریف می‌شود، نادیده بگیرد و تک‌تک این کشورها تلاش می‌کنند سطح تنش به جایی نرسد که موقعیت آنها در منطقه دچار آسیب شود.

تسلط عربستان بر کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس

حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل کشورهای عربی نیز در گفت‌وگو با جام‌جم عنوان کرد: عربستان به عنوان بزرگ‌ترین کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس به لحاظ سیاسی و معنوی تسلط بسیاری در این شورا دارد.

وی تصریح کرد: با توجه به شکست سیاست عربستان در بحرین، یمن و... به نظر می‌رسد برخی کشورها مانند کویت و امارات به این نتیجه رسیده‌اند که ادامه این سیاست‌ها و برخوردهای چالشی با ایران به نفع منطقه نیست و به همین دلیل کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس رویکردی برای کاهش تنش‌ها بین ایران و عربستان در پیش گرفته‌اند.

هانی‌زاده با بیان این‌که به نظر می‌رسد تلاش کویت بر این است که یک نوع رابطه‌ای میان ایران و عربستان ایجاد شود اظهار کرد: با توجه به رویکرد تهاجمی عربستان و سیاست‌های تخریبی این کشوردر سوریه و یمن به نظر نمی‌رسد در یک فرآیند زمانی کوتاه روابط ایران و عربستان به حالت اول برگردد، به دلیل این‌که عربستان همچنان تلاش می‌کند کشورمان را از ایفای نقش مثبت در حل مناقشات منطقه بازدارد.

این کارشناس مسائل منطقه گفت: عربستان تقریبا تمام پل‌ها را در رابطه با ایران تخریب کرده و به نظر می‌آید با توجه به شرایط منطقه‌ای، کمی از سیاست‌های گذشته فاصله گرفته است، اگر در حقیقت سیاست‌ها را تغییر دهد، ممکن است روابط ایران و عربستان در درازمدت بهبود یابد.

هانی‌زاده ادامه داد: کویت با توجه به سیاست‌های محافظه‌کارانه برای حفظ روابط با ایران تلاش داشته است، امارات و قطر هم تلاش دارند روابطشان را با ایران بهبود ببخشند، اما تلاش عربستان این است که از برقراری روابط پایدار میان ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس جلوگیری کند.

وی عنوان کرد: عربستان به دلیل اختلاف با ترکیه، مصر و قطر همچنین شکست سیاست‌هایش، تغییراتی در رویکردهایش داده است که البته هنوز این تغییرات، شفاف نشده اما به نظر می‌رسد کویت با چراغ سبز عربستان قصد میانجیگری دارد.