عرصه قدرت نمایی؛ اشک ها و لبخندها
هجدهمین دوره مسابقات جام جهانی فوتبال از 9 ژوئن 2006 در آلمان برگزار می شود و برای یک ماه مرکز توجه تمام فوتبال دوستان جهان خواهد بود.
جام جهانی فوتبال که هر 4سال یک بار برگزار می شود مهمترین رویداد جهانی در این رشته ورزشی است که دهها میلیون نفر را در سراسر جهان برای مدت یک ماه مشغول می کند. با آن که فدراسیون جهانی فوتبال ، فیفا در سال 1904تاسیس شد، اما نخستین جام جهانی 26سال بعد برگزار شد.
فیفا در 28می 1928در نشست سالانه خود در آمستردام خبر از برگزاری تورنمنتی داد که تمام اعضای این فدراسیون می توانند در آن شرکت داشته باشند.
برگزاری جام جهانی طرحی بود که ژول ریمه فرانسوی - سومین رئیس فیفا - سالها در ذهن خود می پروراند. پیش از آن ، مسابقات بین المللی فوتبال فقط به المپیک محدود می شد که عموما فوتبال زیر سایه ورزش های دیگر این بازیها قرار می گرفت.
در سال 1929فیفا برای برگزاری نخستین دوره جام جهانی و تعیین محل برگزاری بازیها، در نشست دیگری در بارسلون اعضای خود را گرد هم آورد.
در این کنگره ، تصمیم بر آن شد که اروگوئه قهرمان فوتبال المپیک 1924در سال بعد به مناسبت صدمین سالگرد استقلال خود، میزبان نخستین دوره جام جهانی فوتبال باشد.جام جهانی 1930در 13جولای در مونته ویدئو آغاز شد و کمی بیش از 2هفته به طول انجامید. نزدیک 500هزار نفر برای دیدن این بازیها به ورزشگاه ها رفتند.
تیم ملی امریکا که در دوره های بعدی حضور ضعیفی در جام جهانی داشت و حتی برای بیش از 30سال نتوانست حتی به جام جهانی راه یابد، با رسیدن به نیمه نهایی جام 1930بهترین نتیجه را برای خود در تاریخ جام جهانی ثبت کرد.
دومین دوره جام جهانی در اروپا برگزار شد به همین دلیل تیمهای اروپایی میل بیشتری برای شرکت در این بازیها پیدا کردند. این بازیها در دوران حکومت دیکتاتوری موسولینی برگزار شد و دولت فاشیستی ایتالیا از این مسابقات برای اهداف سیاسی خود بهره جست ؛ درست همانند کاری که 2سال بعد هیتلر در المپیک مونیخ انجام داد.
جام 1930نخستین جامی بود که تیمها برای حضور در مرحله نهایی بازیها نیاز به گذراندن مرحله مقدماتی داشتند. برخلاف دوره گذشته که غالب شرکت کنندگان را تیمهای امریکای جنوبی تشکیل می دادند، در این دوره شرکت کنندگان اروپایی اکثریت داشتند.
به جز 12تیم اروپایی ، برزیل و آرژانتین از امریکای جنوبی و ایالات متحده از امریکای شمالی و مرکزی جزو تیمهای حاضر در این رقابت ها بودند. تیم شانزدهم این بازیها مصر به عنوان نخستین کشوری خارج از این 2قاره ، به جام جهانی راه می یافت.
2تیم ایتالیا و چکسلواکی در فینال مسابقات مقابل هم قرار گرفتند که نتیجه در پایان وقت قانونی یک بر یک شد. در وقت اضافی ایتالیا موفق شد با زدن یک گل ، نخستین فاتح اروپایی جام جهانی باشد. جام جهانی 1938یک سال پیش از جنگ جهانی دوم با حضور 15تیم که از میان 37تیم به مرحله نهایی راه یافته بودند، در اوایل ژوئن در فرانسه برگزار شد.
بازهم مانند دوره گذشته اغلب تیمهای شرکت کننده از اروپا بودند. نکته جالب این بازیها این بود که علاوه بر تیم ملی هلند، تیم هند شرقی هلندی (اندونزی فعلی) که مستعمره هلند به شمار می رفت نیز در بازیها حضور داشت.
سایه سنگین جنگ جهانی دوم
در حد فاصل سالهای 1938تا 1950، جنگ جهانی دوم و عواقب پس از آن بر عرصه سیاست و ورزش ملل سایه افکند. در این مدت ، انجام بازیهای جام جهانی متوقف و با آن که جنگ جهانی دوم در سال 1945پایان یافت ، اما نخستین دوره جام جهانی پس از جنگ تا سال 1950برگزار نشد.
در این سال ، این بار برزیل به عنوان دومین کشور امریکای جنوبی میزبانی جام جهانی را به عهده گرفت. برزیل که با داشتن 5عنوان قهرمانی ، پر افتخارترین تیم تاریخ جام جهانی محسوب می شود، در این بازیها نتوانست از مزیت میزبانی بهره جوید و حسرت به دست آوردن عنوان قهرمانی جام جهانی را تا 8سال بعد در دل نگه داشت.
سیستم این دوره نسبت به دوره های پیش تغییر کرده بود. در دور مقدماتی 13تیم شرکت کننده در 4گروه بازی کردند که تیمهای نخست گروه ها به فینال راه یافتند. در این مرحله 4تیم سوئد، اروگوئه ، اسپانیا و برزیل در فینال در یک گروه قرار گرفتند که اروگوئه با بدست آوردن بیشترین امتیاز از مجموع 3بازی در صدر گروه قرار گرفت و به عنوان قهرمان این دوره شناخته شد و تیمهای برزیل ، سوئد و اسپانیا به ترتیب دوم تا چهارم شدند.
این انگلیسی های خسیس
تیمهای بریتانیایی (ولز، انگلستان ، ایرلند، اسکاتلند) پس از این که در سال 1929به علت نپرداختن حقوق بازیکنان آماتور از فیفا اخراج شده بودند، پس از 21سال دوباره به عضویت فیفا در آمدند.
انگلستان با حضور در جام 1950نخستین تیم بریتانیایی بود که در جام جهانی حضور می یافت. همچنین تیم ملی هند با وجود به دست آوردن شرایط حضور در جام جهانی ، به علت این که فیفا نپذیرفت بازیکنان این تیم با پای پرهنه در بازیها حضور یابند، از این مسابقات کنار گذاشته شد. به این ترتیب جام 1950با 13تیم آغاز شد.
تماشاچیان این دوره به بیشترین حد نصاب خود رسید و برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی از رقم یک میلیون نفر گذشت ، رکوردی که تا جام جهانی 1966شکسته نشد.
تغییر مجدد سیستم بازی ها
بازهم در مسابقات سال 1954تغییراتی در سیستم بازیها داده شد. بازیهای این دوره همانند دوره های اخیر جام جهانی ، به صورت گروهی در دور مقدماتی و تک حذفی در مرحله بعدی برگزار شد.
تیمها در دور مقدماتی در گروههای چهارتایی تقسیم شدند که 2تیم نخست هر گروه به مرحله یک چهارم نهایی راه یافتند. آلمان غربی که پس از پایان جنگ جهانی و جدا شدن از آلمان شرقی برای نخستین بار در جام جهانی حضور می یافت و پس از مجارستان به عنوان تیم دوم به یک چهارم نهایی صعود کرده بود، به همراه این تیم این دو تیم در بازی فینال مقابل هم قرار گرفتند و با اینکه مجارستان 8بر 3در دور مقدماتی آلمان غربی را شکست داده بود، در بازی فینال با نتیجه 3بر 2مغلوب آلمان غربی شد.
به این ترتیب ، آلمان غربی در نخستین تجربه حضورش در جام جهانی به عنوان قهرمانی این بازیها دست یافت. تیم آلمان تا سال 1990با عنوان آلمان غربی یا جمهوری فدرال آلمان از سال 1954بدون وقفه در جام جهانی شرکت داشت ، در مجموع 3بار عنوان قهرمانی جام جهانی را بدست آورد.
اولین حضور آسیایی ها در جام جهانی
کره جنوبی نیز نخستین تیم آسیایی بود که در جام جهانی بازی می کرد. این تیم 6بار دیگر به جام جهانی راه یافت (با احتساب جام 2006آلمان) که از این نظر در میان دیگر تیمهای آسیایی رکوردار است.
همچنین این آخرین دوره مسابقات بود که ژول ریمه ، بنیانگذار جام جهانی در آن حضور داشت. ژول ریمه که برای 33سال ریاست فیفا را به عهده داشت ، 2سال بعد در 83سالگی در گذشت.
مجسمه جام جهانی تا سال 1970با شکلی متفاوت با شکل امروزی جام ژول ریمه نام داشت که برزیل با قهرمانی در سال 1970به عنوان نخستین تیمی که 3بار جام ژول ریمه را به دست آورده ، برای همیشه این جام را به خانه برد.
در سال 1958، برای بار دوم در تاریخ جام جهانی ، اروپا 2دوره متوالی برای میزبانی برگزاری بازیها برگزیده شد. این جام قطعا یکی از خاطره انگیز ترین دوره های جام جهانی برای برزیل است.
این تیم که در تمام دوره های پیش از 1958شرکت کرده بود، بهترین نتیجه ای که به دست آورد، بود مقام نایب قهرمانی سال 1950بود.
ظهور غول فوتبال جهان
درخشش برزیل در جام سرآغازی بود برای موفقیت های بعد این تیم. برزیل تنها تیم جهان است که در تمام 18دوره جام جهانی حضور داشته است و با بیشترین تعداد بازی ، گل زده و امتیاز سالهاست که پرافتخارترین تیم ملی جهان محسوب می شود.
جام 1958سوئد، میدان درخشیدن ستارگانی چون ژوست فانتن ، بابی چارلتون و گارینشا بود. اما در این دوره بدون شک نام بازیکن افسانه ای تاریخ فوتبال جهان پیش از همه به ذهنها خطور می کند، ستاره 17ساله تیم ملی برزیل، "پله".
این تنها دوره ای بود که یک تیم غیر اروپایی در مسابقاتی که در اروپا برگزار می شد، موفق به فتح عنوان قهرمانی شد. اقتدار برزیل در جام 1962شیلی با درخشش مجدد گارینشا، واوا و پله ادامه یافت.
برزیل این بار از این مزیت برخوردار بود که در امریکای جنوبی به میدان می رفت ؛ جایی که تجربه ثابت کرده تیمهای اروپایی معمولا نسبت به بازیهای داخل اروپا ضعیف تر ظاهر می شوند.
هیچ تیمی از آفریقا و آسیا در این دوره حضور نداشت. کلمبیا و بلغارستان نخستین حضور خود را در این دوره تجربه کردند و تیمهای با تجربه ای چون ایتالیا، آرژانتین و اروگوئه در دور مقدماتی حذف شدند. در بازی فینال ، برزیل با نتیجه 3بر 1بر چکسلواکی را شکست داد و برای دومین دوره پیاپی به عنوان قهرمانی جام دست یافت.
فقط یک بار شگفتی ساز
2تیم تازه وارد پرتغال و کره شمالی شگفتی سازان این جام بودند. پرتغال با اوزه بیو، بازیکن افسانه ای اش که در این بازیها 9گل به ثمر رساند تا مرحله نیمه نهایی بالا آمد و کره شمالی به عنوان تیم دوم گروه خود به یک چهارم نهایی صعود کرد که در این مرحله مقابل پرتغال قرار گرفت.
اما از عجیب ترین اتفاق های این دوره حذف برزیل ، مدافع قهرمانی در دور مقدماتی بازیها بود. برزیل با داشتن مجموعه ای از ستارگانی چون پله ، گارینشا، جرزینهو و تستائو با 2شکست 3بر 1در مقابل مجارستان و پرتغال و یک برد مقابل بلغارستان حتی نتوانست از گروه خود صعود کند و تلخ ترین شکست خود را در تاریخ جام جهانی رقم زد.
در مقابل ، انگلستان با در اختیار داشتن بازیکنانی چون بابی مور، برادران چارلتون و جف هرست خاطره انگیزترین جام را برای هوادارانش ثبت کرد.
بازی فینال 2تیم آلمان و انگلستان در پایان وقت قانونی 2بر 2مساوی شدند، اما در وقت اضافی ، جف هرست که در وقت قانونی یکی از گلهای انگلستان را به ثمر رسانده بود، با وارد کردن 2گل دیگر نتیجه را به 4بر 2تغییر داد و با این حساب انگلستان برای نخستین به جام جهانی دست یافت.
در سال 1970، برای نخستین بار جام جهانی در امریکای مرکزی و بدون حضور تیمهایی چون فرانسه ، آرژانتین ، فرانسه ، مجارستان ، اسپانیا برگزار شد. همچنین السالوادور و مراکش نخستین حضورشان در جام جهانی را تجربه کردند.
برزیل با در اختیار داشتن پله ، ریوه لینو، کارلوس آلبرتو پریرا، تستائو و جرزینهو به مکزیک رفته بود تا شکست سخت دوره پیش را جبران کند. این تیم با مدیریت ماریو زاگالو با 3برد از گروه خود صعود کرد و با شکست 2تیم از امریکای لاتین (پرو و اروگوئه) در مراحل بعدی به فینال رسید.
ایتالیا و برزیل در بازی فینال در حالی مقابل هم قرار می گرفتند که تیم برنده به سومین عنوان قهرمانی خود دست می یافت و می توانست برای همیشه جام ژول ریمه را به خانه ببرد.
سرانجام برزیل با ستارگانی چون گرسون ، جرزینهو و کارلوس آلبرتو پریرا و به عنوان نخستین تیمی که 3بار قهرمان جام جهانی شده، جام ژول ریمه را برای همیشه به خانه برد. این دوره چهارمین و آخرین جام جهانی بود که پله در آن حضور می یافت.
جنگ سرد 2 بلوک
جام دهم در آلمان غربی برگزار شد. جمهوری دمکراتیک کنگو (زئیر)، آلمان شرقی ،هائیتی و استرالیا (از آسیا) برای نخستین بار به جام جهانی می آمدند.
آلمان شرقی که با آلمان غربی همگروه بود، موفق شد همسایه و رقیب غربی خود را یک بر صفر در مقابل چشمان دهها هزار هوادار آلمان غربی شکست دهد. این نخستین دیدار این دو تیم در تاریخ جام جهانی بود.
شکست آلمان غربی سرمایه داری با پل و سرمایه هایش در مقابل آلمان شرقی سوسیالیستی با کارگرانش ان هم در خاک خود، یادآور شکست آلمان نازی و اشغال برلین از سوی قوای متفقین و همچنین یادآور رجزخوانی های دو بلوک سیاسی شرق و غرب اما در آوردگاهی جدید بود.
با این حال ، آلمان غربی ، میزبان مسابقات به همراه هلند به فینال رفتند و برزیل ، قهرمان دوره پیش نتوانست با ستارگان به جا مانده از جام 1970به مقامی بهتر از چهارمی دست یابد.
بازی فینال با حضور بیش از 75هزار نفر در استادیوم المپیک مونیخ برگزار شد. این بازی نبرد ستارگان بود. آلمان غربی با مجموعه ای از بهترین بازیکنان تاریخ فوتبال خود چون سپ مایر، فرانتس بکن باوئر، برتی فوگتس ، پل برایتنر، گرد مولر، ولفگانگ اورات ، راینر بونهوف و اولی هوینس در مقابل هلندی قرار گرفت که از مثلث طلایی یوهان کرویف و ران رینسن برینک و جانی رپ بهره می گرفت.
آلمان غربی توانست بازی فینال را 2بر 1به سود خود پایان ببرد. یوهان کرویف از سوی فیفا به عنوان بهترین جام برگزیده شد. گرد مولر، چهاردهمین گل جام جهانی خود را در بازی فینال به ثمر رساند (10گل در سال 1970 و 4گل در سال1974) و با این حساب با یک گل بیشتر، ژوست فانتن 13 گله (در یک دوره جام جهانی) را پشت سر گذاشت.
زمانی برای شادی هلندی ها
هلند که 2بار پیاپی به فینال می رسید، تقریبا همان ترکیب سال 1974خود را حفظ کرده بود، با این تفاوت که دیگر یوهان کرویف ، ستاره خود را در اختیار نداشت.
در مقابل هلند تیم جوان و ناشناخته آرژانتین قرار داشت که پس از نخستین دوره جام جهانی دیگر نتوانسته بود به فینال راه یابد.
مسابقه فینال در پایان وقت قانونی یک بر یک به تساوی رسید؛ اما 2گل آرژانتین در وقت اضافی بار دیگر آرزوهای هلند را برای فتح جام جهانی نقش بر آب کرد و آرژانتین پس از اوروگوئه و برزیل ، سومین کشور امریکای لاتین بود که به جام جهانی دست می یافت.
جام ستاره ها
جام جهانی 1982اسپانیا را می توان جام ستاره ها نامید؛ موجی از ستاره های جوان و بهترین بازیکنان دهه 1980که بسیاری شان نخستین حضور شان در جام جهانی را در اسپانیا تجربه کردند، زیکو، سوکراتس (برزیل)، دیه گو مارادونا (آرژانتین)، پائولو روسی و دینو زوف (ایتالیا، کارل هاینس رومنیگه وهارالد شوماخر (آلمان غربی ) و ژان تیگانا و میشل پلاتینی (فرانسه)...
تیمهای کامرون ، الجزایر، کویت ، نیوزیلند و هندوراس برای نخستین بار به بازیها راه یافتند. غایب بزرگ این بازیها هلند، نایب قهرمان 2دوره گذشته بود.
ایتالیا که پس از جنگ جهانی دوم دیگر نتواسته به مقام قهرمانی جام دست یابد، به دیدار آلمان غربی رفت که آن هم مانند حریفش برای رسیدن به سومین جام به پیروزی در بازی فینال امید داشت.
ایتالیا بازی فینال که در استادیوم برنابوی مادرید برگزار می شد تا دقیقه 80با 3گل پائولو روسی ، مارکو تاردلی و الساندرو آلتوبلی از آلمان غربی پیش افتاد و آلمان غربی فقط توانست یکی از 3گل را که توسط پل برایتنر زده شده در دقیقه 83جبران کند.
ایتالیا با این پیروزی پس از 44سال به قهرمانی جام رسید و پس از برزیل دومین تیمی بود که 3بار قهرمان جام می شد. پائولو روسی گلزن شماره یک ایتالیا در این بازیها علاوه بر این که با 7گل زده بهترین گلزن شد، از سوی فیفا نیز به عنوان برترین بازیکن جام معرفی شد.
تکرار میزبانی
مکزیک نخستین کشور جهان است که 2بار میزبانی برگزاری بازیهای جام جهانی را به عهده می گیرد. شانزده سال پس از جام 1970 که برزیل فاتح آن بود، بار دیگر جام جهانی در مکزیک برگزار شد.
کمی پیش از آغاز بازیها زلزله ای در مکزیکوسیتی ، پایتخت مکزیک جان هزاران نفر را گرفت. سیستم بازیها بار دیگر تغییر پیدا کرد به این صورت که 24تیم به 6گروه چهار تیمی تقسیم شدند که از 4گروه 3تیم اول و از 2گروه ، 2تیم اول به مرحله بعدی راه یافتند.
16تیم صعود کرده در مرحله یک هشتم نهایی که برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی برگزار می شد، مقابل هم قرار گرفتند. در این دوره ، مجموعه ای از بهترین بازیکنان فوتبال جهان حضور داشتند.
بسیاری از آنها بازماندگان جام 82بودند که در این جام به اوج خود رسیده بودند. اما بدون شک ستاره این بازیها که بسیاری از کارشناسان ورزشی او را در کنار پله، بهترین بازیکن تاریخ فوتبال جهان می دانند، دیه گو مارادونا، کاپیتان 26ساله آرژانتین بود که برای رسیدن تیمش به فینال بازیها نقش مهمی داشت.
گفتی سازان این بازیها دانمارک و مراکش بودند که دانمارک در اولین حضورش در جام جهانی با شکست دادن 3تیم پر سابقه آلمان غربی ، اسکاتلند و اروگوئه به عنوان نخستین تیم گروهش صعود کرد؛ هر چند در یک هشتم نهایی در یک بازی پرگل (5 بر 1)مغلوب اسپانیا شد.
مراکش نیز با 2تساوی مقابل لهستان و انگلستان و یک برد مقابل پرتغال صدرنشین گروهش شد. در مرحله یک هشتم نهایی تیمهای برزیل ، آرژانتین ، آلمان غربی ، مکزیک ، اسپانیا، انگلستان ، فرانسه ، بلژیک با شکست دادن حریفانشان به یک چهارم نهایی صعود کردند.
در طول سالهای گذشته 2بازی از 4بازی این مرحله به عنوان مشهورترین و ماندگارترین بازیهای جام جهانی شمرده می شود.
فرانسه و برزیل در یکی از مهیج ترین بازیهای تاریخ فوتبال جهان مقابل هم قرار گرفتند. برزیل ستارگانی چون زیکو، سوکراتس ، کاره کا و مولر را در اختیار داشت و از آن طرف فرانسه با بازیکنانی چون میشل پلاتینی، ژان تیگانا، لویی فرناندز به میدان رفت.
بازی 2تیم به زدن ضربات پنالتی کشید. فرانسه نهایتا با تبدیل ضربات بیشتری به گل نسبت به برزیل ، بازی از آن خود کرد و به نیمه نهایی راه یافت.
مارادونا و ماجرای دست
در مسابقه دیگری در این مرحله آرژانتین و انگلستان مقابل هم قرار گرفتند. این بازی با 2گل مارادونا به سود آرژانتین پایان یافت.
2گلی که هرکدام در نوع خود پدیده ای در جام جهانی محسوب می شود. گل نخست را مارادونا پس از گذر از 8بازیکن انگلیسی به ثمر رساند و 3دقیقه بعد دومین گل آرژانتین پس از این که توپی روی سر مارادونا فرستاده شد، بدست آمد.
بازیکنان انگلیسی معتقد بودند مارادونا این گل را با ضربه دستش به ثمر رسانده که داور نظری مخالف داشت و رای بر صحت گل داد. سالها بعد مارادونا که مدتها این ادعا را رد می کرد، اعتراف کرد این توپ را با دستش زده اما مدعی شد این دست خدا بوده که آن ضربه را به گل تبدیل کرده است.
سرانجام آرژانتین به نیمه نهایی صعود کرد. بازی فینال که در ورزشگاه آزتک برگزار می شد با نتیجه پر گل 3بر 2به سود آرژانتین تمام شد و این کشور در 8سال برای دومین بار جام را به خانه برد. در بازی رده بندی فرانسه با پیروزی بر بلژیک به مقام سومی جام دست یافت.
مارادونا از سوی فیفا به عنوان برترین بازیکن جام لقب گرفت و گری لینه کر انگلیسی با 6گل ، گلزن برتر مسابقات شد.
آن زلزله لعنتی
در سال 1990، ایتالیا پس از مکزیک دومین کشوری بود که برای دومین بار میزبان برگزاری مسابقات می شد. در زمان پخش مستقیم یکی از بازیها (اسکاتلند- برزیل) وقوع زلزله ای مرگبار در منطقه رودبار و منجیل ، جان هزاران هموطن ایرانی را گرفت.
کاستاریکا، امارات عربی متحده و ایرلند تازه واردان این جام بودند. این نخستین جام جهانی پس از فروپاشی بلوک شرق بود و آخرین باری بود که تیمهای اتحاد جماهیر شوروی ، چکسلواکی و جمهوری فدرال آلمان (آلمان غربی) با این عناوین در جام جهانی به میدان رفتند.
آرژانتین مدافع قهرمانی در نخستین مسابقه از این دوره در یک بازی غیر قابل پیش بینی ، مغلوب کامرون یکی از 2نماینده آفریقا شد.
کامرون که در دور مقدماتی همگروه آرژانتین ، رومانی و شوروی بود، به عنوان تیم نخست گروهش صعود کرد و توانست با شکست دادن کلمبیا تا یک چهارم نهایی صعود کند و عنوان شگفتی ساز بازیها را نصیب خود کند. در این گروه آرژانتین بسختی به عنوان تیم سوم پس از کامرون و رومانی از گروهش صعود کرد و با شکست دادن برزیل با تک گل کلودیو کانیجا به یک هشتم نهایی صعود کرد.
این تیم در مرحله های بعدی در رویارویی با یوگسلاوی و ایتالیا موفق شد هردو تیم را در ضربات پنالتی شکست دهد و در کمال ناباوری برای دومین بار پیاپی به فینال رسید. آرژانتین در تمام بازیها در یک بازی کاملا دفاعی موفق شده بود تنها با 5گل زده در مجموع بازیها به فینال راه یابد.
اما آلمان غربی ، حریف آرژانتین در فینال با 10گل زده و 5امتیاز به عنوان تیم اول از گروهش صعود کرد و با شکست دادن هلند و چکسلواکی توانست به نیمه نهایی راه یابد.
در این مرحله آلمان غربی مقابل انگلستان قرار گرفت که این بازی پس از 120دقیقه به تساوی یک بر یک انجامید و نتیجه ضربات پنالتی آلمان غربی را به فینال فرستاد. بازی فینال مانند دوره پیشین ، بین آرژانتین و آلمان غربی برگزار شد؛ اما این بار آرژانتین در مقابل حریف دست و پا بسته عمل می کرد.
بازی ای که عمدتا در زمین آرژانتین جریان داشت تا دقایق پایانی بدون گل مانده بود. در دقیقه 85خطای مدافع آرژانتین بر روی یورگن کلینزمن ، یک پنالتی برای آلمان غربی به ارمغان داشت که آندریاس برمه موفق شد این ضربه را به گل تبدیل کند و همراه برزیل و ایتالیا با 3بار فتح جام ، عنوان پرافتخارترین تیم را از آن خود کند. این نخستین فینالی بود که یکی از 2طرف بازی نتوانست هیچ گلی به ثمر برساند.
مرواریدهای سیاه
فیفا با توجه به درخشش کامرون در دوره پیشین ، سهمیه آفریقا را که 2تیم بود به 3تیم افزایش داد. هر چند کامرون در همان دور مقدماتی از گردونه مسابقات حذف شد، اما بازیهای نیجریه که برای اولین بار به جام جهانی آمده بود، نشان داد که جهش فوتبال آفریقا در چند سال اخیر اتفاقی نبوده است.
نیجریه از گروهش بالاتر از آرژانتین ، بلغارستان و یونان به مرحله بعدی صعود کرد. جز نیجریه ، کشورهای عربستان سعودی و یونان دیگر تازه واردان به جام جهانی بودند. تیمی ملی روسیه نیز برای نخستین بار مستقل از دیگر جمهوری های سابق اتحاد شوروی به جام جهانی می آمد و آلمان شرقی و آلمان غربی پس از اتحادشان برای نخستین بار در قالب تیم ملی آلمان به میدان آمدند.
نیجریه در یکی از مشکل ترین گروههای این دوره بالاتر از تیمهای بلغارستان ، آرژانتین و یونان به عنوان صدرنشین گروه صعود کرد.
آن قربانی مافیای مواد مخدر یا سیاست
در این گروه آرژانتین بار دیگر مارادونا، ستاره افسانه ای خود را که مدتی به دلیل مصرف مواد مخدر محروم بود، در اختیار داشت.
آرژانتین در 2بازی نخست خود در دور مقدماتی پیروز شد، اما پس از این که جواب آزمایش مارادونا در خصوص استفاده داروهای نیروزا مثبت در آمد و این بازیکن از ادامه بازیها محروم شد، شیرازه این تیم از هم پاشید.
این تیم در بازی آخرش در دور مقدماتی از بلغارستان شکست خود و به عنوان تیم سوم گروهش در مرحله یک هشتم نهایی مقابل رومانی قرار گرفت که مغلوب هنرنمایی گئورگ هاجی ، کاپیتان این تیم و دیگر بازیکنان رومانی شد و از دور رقابت ها حذف شد. در مرحله یک چهارم نهایی جز برزیل ، 7تیم دیگر اروپایی بودند.
به این ترتیب تیمهای اروپایی که هیچ گاه خارج از اروپا به جام دست نیافته بودند، شانسشان برای شکستن این طلسم قدیمی یک به 7بود.
آلمان ، ایتالیا، بلغارستان ، رومانی ، هلند، اسپانیا، سوئد و برزیل 8تیم برتر این مسابقات بودند. در این مرحله ایتالیا، برزیل و سوئد به ترتیب اسپانیا، هلند و رومانی را شکست دادند و به نیمه نهایی راه یافتند.
در چهارمین بازی این مرحله آلمان ، مدافع عنوان قهرمانی مقابل بلغارستان قرار گرفت که بلغارها موفق شدند با 2گل هریستو استویچکوف و یوردان لچکوف در کمال ناباوری آلمان را شکست دهند و به نیمه نهایی راه یابند. در نیمه نهایی ایتالیا مقابل بلغارستان پیروز شد و برزیل ، سوئد را شکست داد.
بار دیگر ایتالیا و برزیل مانند جام 1970در فینال مقابل هم گرفتند و این بار هرکدام برای دستیابی به چهارمین جام به میدان رفتند.
بازی فینال پس از 120دقیقه بدون گل پایان یافت و برزیل موفق شد در ضربات پنالتی با نتیجه 3بر 2ایتالیا را شکست دهد و نخستین تیمی شود که 4بار در جام جهانی به قهرمانی دست می یابد. این نخستین بار بود که در بازی فینال ، قهرمان جام را ضربات پنالتی پس پایان وقت اضافی مشخص می کردند.
برگزاری اولین دوره بازی های جام جهانی در هزاره سوم
نخستین دوره جام جهانی هزاره سوم میلادی برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی در خارج از 2قاره امریکا و اروپا برگزار شد.
همچنین این دوره نخستین مسابقاتی بود که به طور مشترک در 2کشور برگزار می شد. از شگفتی های این جام حذف فرانسه ، قهرمان دور گذشته در دور مقدماتی بود که در گروهش تنها با کسب یک امتیاز پس از تیمهای دانمارک ، سنگال و اروگوئه در قعر جدول جای گرفت.
در عوض تیمهای کمتر شناخته شده ای مانند ژاپن ، ترکیه و کره جنوبی توانستند چهره قابل قبولی از خود به نمایش بگذارند. ترکیه و کره جنوبی با شکست دادن حریفان شان موفق شدند تا نیمه نهایی صعود کنند و به عنوان شگفتی سازان جام شناخته شوند.
ترکیه که فقط یک بار دیگر در سال 1954در جام جهانی حضور داشته است ، این بار برای رسیدن به نیمه نهایی پس از صعود از گروهش در مراحل بعدی بر تیمهای ژاپن و سنگال غلبه کرد و حریف برزیل در نیمه نهایی شد.
کره جنوبی نیز با کسب 7امتیاز بالاتر از تیمهای امریکا، پرتغال و لهستان به عنوان تیم نخست گروهش صعود کرد و در مرحله یک هشتم و یک چهارم نهایی تیمهای صاحب نام ایتالیا و اسپانیا را شکست داد و عنوان پرافتخارترین تیم آسیایی را در تاریخ جام جهانی از آن خود کرد. در بازی رده بندی ترکیه در یک بازی نزدیک 3بر 2کره جنوبی را شکست داد و سوم شد.
گل هاکان شوکور در ثانیه یازدهم این بازی سریعترین گلی است که در تاریخ جام جهانی به ثبت رسیده است. بازی فینال بین 2تیم آلمان و برزیل در شهر یوکوهامای ژاپن برگزار شد.
آلمان در صورت پیروزی نخستین تیم اروپایی بود که می توانست به جام جهانی در خارج از اروپا دست یابد؛ اما دو گل رونالدو، ستاره تیم ملی برزیل ، رویای آلمانی ها را بر هم زد و بار دیگر طلسم قهرمان شدن اروپایی ها در خارج از اروپا بسته ماند.
برزیل با این پیروزی ، پنجمین قهرمانی اش را جشن گرفت و فاصله خودش را با رقیبانش آلمان و ایتالیا که 3بار جام را به خانه برده اند افزایش داد. رونالدو با 8گل زده بهترین گلزن جام جهانی از سال 1974 شناخته شد اما برخلاف دوره گذشته نتوانست از سوی فیفا به عنوان بازیکن برتر جام انتخاب شود و این عنوان نصیب الیور کان کاپیتان و دروازه بان آلمانی شد.
همایون اوستایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
