هزینه حضور انـگـلیـس از جیب اعـراب

وی در این سفر علاوه بر دیدارهای دوجانبه با سران کشورها، در صفی واحد با آنها برای اعلام دشمنی با ایران قرار گرفت و در سخنرانی پایانی خود در این نشست نیز بر این نکته تاکید کرد. نزدیکی ترزا می به کشورهای شورای همکاری و اظهارات صریح ضدایرانی او به این معناست که انگلیس با قدرت در حال بازگشت به جایگاه سابق خود در خلیج فارس است. انگلیس در حال خارج شدن از اتحادیه اروپا و به دنبال بازار و متحدان اقتصادی جدید است. ثروتمندترین کشورها در شورای همکاری نیز مقصد خوبی برای فروش سلاح‌های جنگی انگلیس محسوب می‌شوند. در همین خصوص «مارگارت تاچر» در اوایل دهه 1980 در سفر به عربستان قرارداد قرن را به ارزش حدود 70 میلیارد دلار امضا کرد که شامل هواپیماهای انگلیسی هاوک و تورنادو می‌شود.

در گفت‌وگو با پروفسور شیرین هانتر، استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا به بررسی این موضوعات پرداخته‌ایم. او بعید می‌داند بریتانیا بخصوص در صورت به راه افتادن جنگی بزرگ در خاورمیانه بتواند جای آمریکا را بگیرد.

انگلیس بعد از خروج از منطقه خلیج فارس در سال 1971 میلادی بار دیگر مستقیما به ایفای نقش امنیتی و نظامی در منطقه پرداخته و پایگاه نظامی ـ دریایی دائم در بحرین ایجاد کرده است. دلایل حضور مستقیم انگلستان در منطقه خلیج‌فارس چیست؟

بریتانیا همواره به دنبال مطرح شدن به‌عنوان یک بازیگر جهانی بوده و نه تنها یک قدرت اروپایی. به همین دلیل بریتانیا هیچ‌گاه از امنیت متداول و سیاست خارجی اتحادیه اروپا راضی نبوده است. میل به دیده شدن به‌عنوان یک بازیگر جهانی در این کشور پس از رخ دادن برگزیت بیشتر هم شده است. با توجه به سابقه بریتانیا در منطقه، خلیج‌فارس مکانی مناسب برای به نمایش گذاشتن اهمیت جهانی این کشور در جهان به حساب می‌آید. به علاوه، بریتانیا به‌عنوان قدرت استعماری سابق، منافع زیادی از جمله منافع اقتصادی را برای خود در کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس متصور است، بنابراین مداخله بیشتر بریتانیا در منطقه تا حدی منجر به دلگرمی متحدان این کشور در خلیج‌فارس خواهد شد. تصمیم اخیر بریتانیا برای گسترش حضور خود در خلیج‌فارس به معنای بازگشت موقعیت این کشور به دوران پیش از 1968 ـ یعنی زمانی که بریتانیا تصمیم به عقب‌نشینی از کانال سوئز گرفت ـ نیست. این کار فقط برای نشان دادن این موضوع است که بریتانیا هنوز با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در ارتباط بوده و از آنها حمایت می‌کند.

تأثیر حضور بریتانیا در منطقه خلیج‌فارس بر نظم امنیتی منطقه و موازنه قوا در این منطقه چیست؟

بعید به نظر می‌رسد که حضور پررنگ‌تر بریتانیا در منطقه تاثیری بر معادلات قدرت در منطقه داشته باشد، دست‌کم در کوتاه مدت چنین نخواهد بود، هرچند در صورت بروز درگیری در خلیج‌فارس، حضور این کشور به عنوان طرف سوم درگیری می‌تواند منجر به تشدید درگیری و مداخله خارجی در منطقه شود. البته به احتمال زیاد حضور بریتانیا به‌عنوان عاملی بازدارنده در برابر حملات احتمالی به کشورهای بحرین و امارات عربی متحده خواهد بود، اما به هرحال این کار به محدود شدن توانایی ایران در انجام اقدامی تلافی‌جویانه به‌واسطه انجام اقدامات تحریک‌آمیز هریک از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس منجر خواهد شد.

برخی استدلال می‌کنند انگلستان جایگزین ایالات متحده آمریکا در منطقه خلیج فارس خواهد شد. آیا با این استدلال موافق هستید؟ اگر چنین است آیا بریتانیا قادر خواهد بود نقشی را که آمریکا در منطقه بازی می‌کرد ایفا کند؟

بعید به نظر می‌رسد بریتانیا بخصوص در صورت به راه افتادن جنگی بزرگ در خاورمیانه بتواند جای آمریکا را بگیرد. هرچند در صورت وخیم‌تر شدن روابط میان آمریکا و چین، تمرکز آمریکا بیشتر معطوف به منطقه پاسیفیک خواهد شد و آنگاه بریتانیا و شاید فرانسه بتوانند برخی نقش‌های آمریکا در منطقه (خاورمیانه) را
برعهده بگیرند. البته هیچ یک از این کشورها به لحاظ مالی نمی‌توانند حضور وسیعی در منطقه داشته باشند، مگر این‌که کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس به تامین هزینه حضور آنها کمک کنند.