رقابت بر سر سهم بیشتر از بازار

براساس گزارش‌های منتشر شده، کارشناسان برآورد می‌کنند گرچه تولیدکنندگان نفت اوپک تصمیم به کاهش میزان تولید گرفته‌اند، اما این سیاست به معنی آغاز رقابتی بسیار شدید برای به دست آوردن سهم بیشتری از بازار در اقصی نقاط جهان خواهد بود که تجارت بین‌المللی نفت را با چالش‌هایی تازه مواجه خواهد کرد.

جنوب شرق آسیا هدف تولیدکنندگان

این رقابت پنهان گرچه در گذشته میان اعضای تولیدکننده اوپک وجود داشته است، اما همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد در شرایط فعلی که میزان تولید اعضا کاهش یافته است، آنها سعی در حفظ بازارهای بین‌المللی و حتی افزایش سهم خود از این کیک بزرگ خواهند داشت.

بر همین اساس نشانه‌های اولیه از نمایان شدن این رقابت پنهان حکایت از آن دارد که تولیدکنندگان خاورمیانه تمام تلاش خود را در بازارهای جنوب شرقی آسیا معطوف کرده‌اند، گرچه ایران و کویت به دنبال استفاده از این بازار قابل توجه بخصوص چین هستند، اما افزایش حجم قراردادهای عربستان و همچنین سرعت پهلو گرفتن نفتکش‌های عظیم این کشور در بنادر آسیایی غیرقابل انکار است. از سوی دیگر بقیه تولیدکنندگان بخصوص تولیدکنندگان آمریکای جنوبی، آفریقا و در برخی موارد روسیه سعی در تحکیم موقعیت تولیدی خود در بازارهای آمریکایی و اروپایی یا به عبارت دیگر حوزه آتلانتیک دارند.

اولیور جاکوب، مدیرعامل شرکت نفتی تپورماتریکس در سوئیس، با اشاره به سیاست جدید تولیدکنندگان عمده نفت در جهان و توجه آنها به بازارهای آسیایی می‌گوید: این شیوه بی‌تردید عاملی در کاهش حرکت انرژی فسیلی یا همان نفت خام به سمت اروپا و آمریکا خواهد شد.

جاکوب تاکید می‌کند: احتمال دارد قاره سبز به دلیل کاهش دسترسی به منابع انرژی با چالشی جدی مواجه شود و در بسیاری از موارد هزینه تولیداتش افزایش یابد، به همین دلیل توجه به انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند چاره کار باشد. این درحالی است که در آن ‌سوی آتلانتیک قاره آمریکا با تکیه بر تولید نفت شیل می‌تواند به نوعی نیازهایش را برطرف کند، هرچند در جنوب آمریکا برخی تولیدکنندگان می‌توانند بخشی از نیازهای این قاره را تأمین کنند. این فعال بازارهای نفتی براین باور است تغییر مسیر حرکت طلای سیاه براین اساس چالش‌های گسترده‌ای را برای شرکت‌های حمل و نقل دریایی و همچنین فروشندگان ایجاد خواهد کرد، چون پالایشگاه‌های خریدار این ماده خام برای دریافت محصول باید تنظیمات خاصی را در نظر داشته باشند.

وی می‌افزاید: تغییر تنظیمات مربوط به پالایشگاه‌ها اکنون عاملی در تعیین سهم بازار برای تولیدکنندگان نیز خواهد شد، چون این تنظیمات هزینه‌های سنگین و زمان زیادی را طلب می‌کند که معمولاً در شرایط فعلی فروشندگان به دنبال تأمین آنها برای دریافت سهم بیشتر بازار رفته‌اند.

عربستان بازارهای اروپایی را فراموش کرده

از سوی دیگر اریک نیکلای استاوس، تحلیلگر حمل و نقل دریایی در این زمینه می‌گوید: پس از تصویب کاهش میزان تولید نفت در آخرین نشست اوپک، تقاضای پهلو گرفتن نفتکش‌ها در بنادر اروپایی نیز کاهش یافته است. وی می‌افزاید: سیاست‌های فعلی تولیدکنندگان خاورمیانه بخصوص عربستان براین است که توجه خود را کاملاً به سمت بازارهای آسیایی معطوف کند، زیرا تقریباً مشتریان قدیمی اروپایی خود را از دست داده و دیگر تولیدکنندگان در این زمینه وارد شده‌اند. استاوس با اشاره به اهمیت تنظیمات پالایشگاهی برای خرید نفت تصریح کرد: مهم‌ترین نکته در این میان تغییر رویکرد خرید اروپایی‌ها در میان تولیدکنندگان نفتی خلیج فارس است به صورتی که تولیدات عراق، ایران، کویت و دیگر کشورهای عرب تقریباً مشخصات مشابهی دارد. این تولیدکنندگان می‌توانند از بازار استفاده کنند.

به اعتقاد وی، کاهش هزینه‌های حمل به دلیل فاصله کوتاه‌تر تا بازارهای آسیایی باعث شده عربستان تقریباً به اروپا بی‌تفاوت شود و اکنون به دنبال تحکیم جایگاه خود در بازارهای آسیایی مثل چین، ژاپن و کره جنوبی باشد. استاوس با اشاره به میزان صادرات نفت عربستان به آسیا طی 9 ماه اول سال جاری میلادی می‌گوید: اکنون عربستان 3.1 میلیون بشکه در روز نفت به بازارهای آسیایی صادر می‌کند در حالی که همین تولیدکننده تنها 1.2 میلیون بشکه به سمت اروپا و تنها 826 هزار بشکه به آمریکا ارسال کرده است.

آرامکو به دنبال پالایشگاه‌های آسیایی

یوجین لیندل، تحلیلگر ارشد بازار انرژی در وین درباره سیاست جدید عربستان در بازارهای آسیایی می‌گوید: رقابت شدید ایجاد شده اکنون میان تولیدکنندگان می‌تواند چالش قابل توجهی ایجاد کند تا جایی که کشورهای تولیدکننده مانند عربستان و روسیه را در مقابل یکدیگر قرار دهد. وی تاکید کرد: با در نظر گرفتن روند افزایش محصولات به سمت بازارهای آسیایی، میان این دو تولیدکننده (عربستان و روسیه) عمده می‌تواند رقابتی سنگین و البته سرنوشت‌ساز در بازارهای آسیایی باشد. به عنوان مثال از ابتدای سال جاری تاکنون گرچه میزان صادرات نفت خام عربستان به چین تقریباً ثابت مانده، ولی روسیه توانسته با استفاده از رایزنی‌های سیاسی،سهم خود را در بازار چین نزدیک به سهم عربستان تعیین کند. به گفته این تحلیلگر، بی‌توجهی عربستان به بازارهای اروپایی و همچنین رقابت سنگین در بازارهای آسیایی می‌تواند در آینده نزدیک برای این کشور چالش قابل توجهی ایجاد کند تا جایی که تغییر تنظیمات پالایشگاه‌های اروپایی برای دریافت نفت خام دیگر کشورها و همچنین ورود بازیگران قدرتمند دیگر مثل روسیه به بازارهای آسیایی درنهایت شکستی برای آرامکو خواهد شد.

مترجم: عماد عزتی

جام‌جم