اعطای امتیاز نفت ایران به انگلیس

هفتم خرداد 1280 ه.ش امتیاز استخراج نفت ایران از طرف مظفرالدین شاه به ویلیام ناکس دارسی داده شد.

کد خبر: ۹۷۹۴۵

گرچه حق استخراج تمامی معادن ایران از جمله نفت به بارون دورویتر واگذار شده بود ولی به دلیل تاخیر در شروع عملیات و پایان یافتن مدت ضرب الاجل این قسمت از امتیاز رویتر لغو شد. بعد از این ماجرا بود که ویلیام ناکس دارسی به میدان آمد تا امتیاز استخراج نفت جنوب ایران را اخذ کند. بعد از طی مقدماتی ، بالاخره ویلیام ناکس دارسی امتیاز استخراج و بهره برداری و لوله کشی نفت و قیر را در سراسر ایران غیر از ایالت های آذربایجان ، گیلان ، مازندران ، گرگان و خراسان به مدت 60 سال اخذ کرد. طبق این امتیاز ، صاحب امتیاز در تمام مدت قرارداد ، از پرداخت مالیات ، عوارض و حقوق گمرکی برای اراضی ، ماشین آلات و مواد مورد نیازی که وارد کشور می کرد ، معاف بود. اولین شرکتی که برای استخراج نفت ایران تاسیس شد ، «شرکت بهره برداری اولیه» نام داشت . این شرکت ، عملیات اولیه را در قصر شیرین آغاز کرد ولی به نتیجه ای نرسید و کارش را تعطیل کرد. بعدا عملیات استخراج نفت در خوزستان آغاز شد و در مسجد سلیمان نفت فوران کرد. بدین ترتیب ، غارت نفت ایران آغاز شد. جریان غارت نفت ایران فراز و فرود فراوانی دارد که بسیار مفصل است و در این جا مجالی برای بیانش نیست ولی به طور خلاصه باید گفت که در زمان رضاخان قرارداد دارسی لغو شد اما به جای این که وضع بهتر شود ، بدتر گردید زیرا در آن زمان که فقط 28 سال به پایان قرارداد دارسی باقی مانده بود ، رضاخان به عنوان عامل انگلیس ، قرارداد جدیدی منعقد کرد و مدت قرارداد دارسی را به مدت زیادی تمدید کرد. البته اقدامات انگلیس و رضاخان نتوانست ادامه یابد و حدود 18 سال بعد از تمدید قرارداد نفت دارسی توسط رضاخان ، ملت مسلمان ایران به رهبری روحانیت و برخی چهره های ملی ، نفت را ملی کردند. پس از ملی شدن صنعت نفت ، تحریم های گوناگون بر ضد ایران اعمال شد و سرانجام به کودتای 28 مرداد سال 32 ختم شد. بعد از کودتای سال 32 ، در سال 1333 کنسرسیومی از کشورهای غربی ، بار دیگر غارت نفت ایران را آغاز کردند.