شانس استقلال برای آمریکای لاتین

این‌که در دولت جدید آمریکا، آمریکای لاتین چه جایگاهی خواهد داشت، موضوعی است که آن را با محمد روحی صفت، سفیر پیشین ایران در مکزیک به بحث گذاشته‌ایم. او در گفت‌وگو با جام‌سیاست، از آینده روابط آمریکا با کشورهای آمریکای لاتین از جمله مکزیک و چالش‌های احتمالی روابطشان گفت.

با توجه به مواضع ضدمهاجر دونالد ترامپ در ایام رقابت‌های انتخاباتی، تاثیر پیروزی ترامپ در انتخابات و چالش‌هایی را که در روابط آمریکا و کشورهای آمریکای لاتین ایجاد خواهد کرد را چگونه ارزیابی می کنید؟

ترامپ در کمپین انتخاباتی‌اش چندین بار به همسایه‌های جنوبی آمریکا اشاره کرده و مخصوصا انگشت روی مکزیکی‌تبارها گذاشته است چرا که بیشتر مهاجرهای لاتین در آمریکا مکزیکی‌ها هستند، آقای ترامپ در کمپین انتخاباتی اش ادعا کرد جلوی مکزیکی‌ها را می‌گیرد و حتی دیواری بین مکزیک و آمریکا خواهد کشید؛ اکنون طبق برآوردهایی که می‌شود حدود 11 میلیون نفر مهاجر غیرقانونی در آمریکا زندگی می کنند که عمده آنها مکزیکی هستند. آمریکا با دو کشور مرز زمینی دارد در شمال با کشور کانادا همسایه است و در جنوب آمریکا نیز مکزیک قرار دارد، مرز مشترک مکزیک با آمریکا حدود 3145 کیلومتر است و هر ساله تعداد زیادی از مردم در مرز دو کشور در حال رفت و آمد هستند. یعنی مرز مشترک میان مکزیک و آمریکا شلوغ‌ترین مرز از نظر تردد انسانی در دنیا است و از هر شش نفر مکزیکی هر سال یک نفر به آمریکا سفر می کند؛ قریب به پنج میلیون خودرو سالانه از مرز مکزیک و آمریکا می‌گذرند. به طور طبیعی در این وضعیت بسیاری افراد هم به صورت غیرقانونی از این مرز عبور می‌کنند و وارد آمریکا می شوند. تردد مکزیکی‌ها در اقتصاد آمریکا نقش بسیار مهمی دارد البته این تاثیر هم از جهاتی مثبت است و هم نتایج منفی در بر دارد؛ بدین معنا که بسیاری از مشاغل در آمریکا مخصوصا در قسمت‌های جنوبی این کشور متعلق به خود لاتین‌ها و عمدتا مکزیکی‌هاست.

اکنون در ایالت فلوریدا بافت جمعیتی ساکنان عمدتا از اهالی آمریکای لاتین و به ویژه کوبایی‌هایی هستند که قبل از انقلاب کمونیستی این کشور به آمریکا آمدند اما در کالیفرنیا و تگزاس و نوادا اکثریت با مکزیکی تبار‌هاست. آنها در این ایالت‌ها صاحب کار و پیشه هستند اما این مشاغل، کارهایی نیست که خود آمریکایی‌ها به آن تن دهند. در کالیفرنیا هم اوضاع به همین منوال است و مزارع جنوب آمریکا مخصوصا در کالیفرنیا همگی دست کارگران مکزیکی است. به همین دلیل شعارهایی که آقای ترامپ داده است به این راحتی‌ها قابل اجرا نیست و خود آمریکایی‌ها هم خواهان بالفعل شدن این ادعاها نخواهند بود. البته برخی فریاد می زنند که خارجی‌ها و مکزیکی‌ها از آمریکا خارج شوند ولی حتی آنها هم خودشان نمی‌دانند که چرا این خواسته را مطرح می کنند و واقعا اگر خارجی‌ها از آمریکا بروند چه تبعاتی برای این کشور خواهد داشت؟ شاید به همین دلیل هم آقای ترامپ در صحبت‌های اخیرش ایده دیوار میان آمریکا و مکزیک را تا حدودی تعدیل کرد، هر چند در مصاحبه با سی‌بی‌اس باز هم تاکید کرد که این دیوار را خواهد کشید. باید بگویم آمریکا در چهار ایالت با مکزیک مرز مشترک دارد و مکزیک هم شش ایالتش هم مرز با آمریکاست، عبور از این مرزها هم گاه بسیار خطرناک است،قوانین آمریکا هم برای مکزیکی‌های مهاجر با بقیه کشورها متفاوت است به این معنی که اگر یک مکزیکی در مرز دستگیر شود بعد از چند روز وی را عودت می‌دهند و این افراد که اکثرا روستایی هستند دوباره به زندگی عادی خود باز می گردند. ولی مهاجرین غیر قانونی چنانچه تبعه کشوری غیر از مکزیک باشند در آمریکا زندانی خواهند شد، همین قانون باعث می‌شود که مکزیکی‌ها بسیار راحت با پرداخت چند هزار دلار از مرز عبور ‌کنند و اگر چند دفعه نیز هنگام عبور غیر قانونی دستگیر شوند این امید را دارند که بالاخره یک‌بار بدون مشکل خاصی می توانند با موفقیت از مرز عبور کنند این موضوع نیز خود به خود ثابت می کند صحبت آقای ترامپ چندان موثر نیست ،ضمن این‌که خود سرمایه‌داران در کارهای مختلفی نظیر کشاورزی و مرغداری در جنوب آمریکا بدون مکزیکی‌ها با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو خواهند شد. به هر حال مطرح کردن طرح دیوار کشی میان آمریکا و مکزیک تبعاتی دارد که می تواند در رابطه دو کشور سایه افکند.

به نظر شما روابط این دو کشور در دوران ریاست جمهوری جدید چگونه خواهد بود؟

هنوز الفبای سیاست خارجی ترامپ در رابطه با هیچ کشوری مشخص نیست و این موضوع شامل حال مکزیک نیز می‌شود اما وی در شعارهای انتخاباتی‌‌اش اعلام کرده بود که قرارداد «نفتا» را قبول ندارد آن را بر هم خواهد زد. «نفتا» یک قرارداد مشترک سه جانبه میان مکزیک ، آمریکا و کاناداست که به موجب آن محصولات این سه کشور با تعرفه کمتری در مقایسه با دیگر کشورها حمل و نقل می‌شود و در واقع این سه کشور از امتیازات خاصی برخوردارند. البته مکزیکی‌ها معتقدند این قرارداد بیشتر به نفع آمریکایی‌هاست چراکه آنها محصولات کشاورزی‌شان را به مکزیک صادر می‌کنند و محصولات خود مکزیکی‌ها از بین می رود اما در مقابل آمریکایی‌ها مدعی هستند که «نفتا» باعث می شود محصولات مکزیکی‌ها با تعرفه پایین وارد کشورشان شود و خود آمریکایی‌ها بیکار شوند. به همین دلیل ترامپ چند بار در صحبت‌هایش بحث «نفتا» را مطرح کرد تا جایی که کانادایی‌ها هم عصبانی شدند ولی مکزیک با وجودی که فقر زیادی دارد خودش یک کشور غنی است که سرمایه‌های نفتی و معادن بسیار قوی دارد و درآمد سرانه مردم این کشور هم کم نیست؛ به طوری‌که هم اکنون و طبق آخرین آمارهای اقتصادی متوسط درآمد مردم این کشور بالای 9000 دلار است. اما مشکل اصلی در مکزیک اختلاف فاحش طبقاتی است، به اصطلاح اختلاف فقرا و اغنیا بسیار زیاد است. حتی اگر ترامپ بخواهد همه مکزیکی‌ها را بیرون براند که به گمانم اصلا امکانپذیر هم نخواهد بود، شاید به نفع آنها باشد و خود مکزیک بتواند با سیاست‌های صحیح وضعیت اقتصادی اش را ترمیم کند. نکته دیگری که باید به آن توجه داشت این است که از سال 2001 که یازده سپتامبر اتفاق افتاد، آمریکا مرزهای خودش را به دلیل جلوگیری از ورود تروریست‌ها از مکزیک با سیستم‌های الکترونیکی دیدبان در شب و ماهواره و تجهیزات فوق پیشرفته دیگر بسیار بسیار کنترل کرده است، اما با این وجود مکزیکی‌ها باز هم به آمریکا می‌روند، پس ساختن دیوار هم علاج تردد‌های غیرقانونی به آمریکا نخواهد بود. در حال حاضر هم بارها در خبرها شنیده می شود تونل‌هایی کشف شده که چندین کیلومتر آن در آمریکا و ده‌ها کیلومتر آن در خاک مکزیک است. البته این تونل‌ها بیشتر برای حمل مواد مخدر حفر می شوند ولی مهاجرین هم می توانند از آن عبور کنند. لذا حتی اگر میان مکزیک و آمریکا دیوار بزنند، مکزیکی‌ها با حفر تونل خود را به آمریکا خواهند رساند.

اگر بخواهیم ارزیابی کلی درباره آینده روابط آمریکا با کشورهای آمریکای لاتین داشته باشیم چه چشم‌اندازی را می‌شود تصور کرد ؟

کشورهای آمریکای لاتین حیات خلوت آمریکا هستند و آمریکا به خاطر مواد خام و مسائل استراتژیک باید با این کشورها رابطه داشته باشد، مهم‌ترین این کشورها هم مکزیک است لذا آمریکا روابط خودش را با مکزیک بر هم نخواهد زد؛ منتها در هر روی تعاملش با برخی کشورها مثل ونزوئلا که با بحران روبه‌رو است یا نیکاراگوئه سخت‌تر خواهد شد اما با مجموعه کشورهای آمریکایی بعید است روابطش متشنج شود، بوش هم در زمان خودش به خاطر تمرکزش بر خاورمیانه، آمریکای لاتین را مقداری به اصطلاح به حال خودش واگذاشت و بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین حکومت‌هایشان دولت‌های چپ شد، این اتفاق هم به زیان آمریکا بود حتی برزیل و آرژانتین که بالاخره جزو متحدین آمریکا بودند حکومت‌هایشان چپ شدند؛ به همین دلیل بعید است کاخ سفید چشم از آمریکای لاتین بردارد.

گفت و‌گو : مریم شریف زاده