پدیده‌ای در حوزه مستندسازی خبری

این رسانه همواره محلی برای معرفی چهره‌های گوناگون بوده و بسیاری از فعالان عرصه هنر و رسانه شهرت و محبوبیت خود را مدیون قاب جادویی هستند.

خوانندگانی که با خواندن تیتراژ یک سریال پربیننده به اوج شهرت رسیدند و به نوعی دوران حرفه‌ای آنها را می‌توان به دوران پیشاتلویزیون و پساتلویزیونی تقسیم کرد، مجریانی که شهرت و محبوبیت آنها از طریق برنامه‌های ترکیبی و پرمخاطب به حد دست‌نیافتنی رسید، همچنین بسیاری از بازیگرانی که ابتدا از تلویزیون آغاز کردند و سوپراستار سینما شدند و... .

واحد خبر هم یکی از حوزه‌های مهم و فراگیر در تلویزیون است که به صورت روزانه شاهد تولید و پخش گزارش‌های متعدد از خبرنگاران در حوزه‌های گوناگون است و پیچیدگی‌های خاص خود را هم دارد، این‌که یک گزارش یا مستند خبری را در کمترین زمان ممکن تولید و پخش نمود و نهایتاً در یک یا دو بخش خبری دیده شود که با توجه به تعدد گزارشات بدیهی است کسانی در این عرصه می‌توانند در ذهن مخاطبان ماندگار شوند که محتوای گزارش، سوژه، نحوه پرداخت و... آنها بالاترین اثرگذاری را داشته باشند.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد

این عرصه سرشار از گزارشگران جوان و باتجربه‌ای است که هرکدام در ژانر خود دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی هستند و توانسته‌اند نگاه‌ها را به سوی خود جلب کنند و بی شک یکی از موفق‌ترین‌های این عرصه که فراتر از قاب جادویی هم شهرت و محبوبیت دست‌یافت «کامران نجف زاده» است که بسیاری این شهرت او را مدیون سبک و بیان متفاوت، جسارت، انتخاب سوژه‌های خاص و گاهی نزدیک شدن به خط قرمزها و... می‌دانستند و امروزه هم بسیاری از گزارشگرانی که در مسیر تولیدات متفاوت قرار می‌گیرند را در قالب تقلید از سبک نجف‌زاده می‌دانند.

گزارشگری باهوش با انتخاب سوژه‌های متفاوت با آن طرح سوال‌های منحصربه‌فردش که یکی از رازهای موفقیتش پیشینه او در عرصه روزنامه‌نگاری بود.

یکی دیگر از خبرنگارانی که در طی سال‌های اخیر با رویکردی متفاوت و ماجراجویانه سبک جدیدی از مستندسازی خبری را رقم زده، «احسان معراجی‌فر» است که با گزارش‌های متفاوت در حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی توانسته نگاه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کند. او بخوبی توانسته توانمندی‌هایش در عرصه کارگردانی را با شاعرانگی‌اش ـ که دستی در سرایش هم دارد ـ تلفیق کرده و لحظات خاطره‌انگیز و اثرگذاری را در ذهن مخاطبان رقم بزند. او در بسیاری از موارد سراغ افراد و مکان‌های خاص می‌رود و می‌توان گفت که سبک او حرکت از سوی محتوا به فرم است که موجب ایجاد نوآوری در تولید خبر تلویزیونی شده است.

وقتی در فضای مجازی سراغ سابقه‌اش را می‌گیریم به تجربیات چندساله او در ساخت مستند و برنامه‌های تلویزیونی به عنوان کارگردان و تهیه‌کننده می‌رسیم. در واقع هنرمندی که علاوه بر تجارب مستندسازی درس کارگردانی سینما را هم در دانشگاه آموخته و در مقاطعی حتی به تدریس در دانشگاه پرداخته است.

یک مستندساز خوب

بدون شک سال‌ها تجربیات عملی در کنار آموزه‌های تئوریک امروز به کار احسان معراجی‌فر در مستندسازی خبر آمده و او را از ساخت مستندهایی چون: «شیخ شهاب‌الدین»، «سیف‌الدوله»، «معلولان ذهنی»، «فرح پهلوی»، «انقلاب نارنجی اوکراین» و تهیه‌کنندگی و کارگردانی برنامه‌هایی چون: «30 یاسی» شبکه دو و «هفت روز» شبکه سه به یک مستندساز خبری تبدیل کرده که آثارش در میان مخاطبان جایگاه ویژه‌ای یافته است، شاید انتخاب عنوان یکی از چند اثر برگزیده برنامه «ماه عسل» از میان حدود هزار اثر، با رای مردم یا انتخاب مستندهای کربلایی او به عنوان مجموعه آثار برگزیده در اجلاسیه بین‌المللی «پیرغلامان و خادمان حسینی(ع)» در مهرماه امسال سندی در تائید این مهم باشد.

به هر حال در عصر کنونی و در حوزه گزارش تلویزیونی، احسان معراجی‌فر هم تبدیل به پدیده‌ای شده و سبک خاصی را بنیان نهاده و چه بسا در سال‌های آینده شاهد دنباله‌روی گزارشگران جوان از نوع نگاه و تولیدات او باشیم و پیگیری‌های مردم برای یافتن و کمک به قهرمانان قصه‌های معراجی‌فر هم گویای اثرگذاری بالای رسانه ملی است و البته ضروری می‌سازد که برخی از این مستندهای گزارشی تنها منحصر به‌ بخش‌های خبری نباشد و شاهد پخش و تکرار بیشتر آنها در شبکه‌ها و برنامه‌های مختلف باشیم و هم این‌که صداوسیما در پی ایجاد یک پل ارتباطی خاص در این حوزه باشد که برای همگان قابل دسترس بوده و در مواقعی که مخاطبان و افراد خیر می‌خواهند پیگیر سوژه‌ها از طریق کمک یا همیاری باشند به‌راحتی بتوانند ارتباط برقرار کنند و از این طریق گوشه‌ای از مشکلات جامعه را از طریق همکاری رسانه ملی و مخاطبانش حل کنند.

حمید حیدرپناه - روزنامه‌نگار و مدرس دانشگاه