مروری بر فهرست مهمترین فیلمهای تابستان ۲۰۲۶ هالیوود
نظارت برعملکرد حسابرسان، ضرورتی انکارناپذیر
بتازگی درباره نظارت بر کیفیت کار حسابداران رسمی و تخلفات حرفه ای احتمالی آنها در مراجع مختلف از جمله سازمان بورس اوراق بهادار، سازمان امور مالیاتی مطالبی عنوان شده است.
حسابداران رسمی در جلسه ادواری اعضا با شورای عالی جامعه حسابداران نیز مسائلی را درباره صورت های مالی شرکتها ابراز داشتند.
به همین علت برای روشن شدن موضوع نظارت بر اعضای جامعه حسابداران رسمی گفتگویی را با دکتر مصطفی علی مدد ، رئیس هیات عالی انتظامی جامعه حسابداران انجام داده ایم.
سازوکارهای نظارت بر حسابداران رسمی و موسسات حسابرسی و امور انتظامی جامعه کدامها هستند؛
طبق اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران که سال 78به تصویب هیات وزیران رسیده ، جامعه موظف شده بر کیفیت خدمات حرفه ای اعضای خود نظارت کند و از رفتار خلاف شوون حرفه ای آنان جلوگیری کند.
برای این کار، آیین رفتار حرفه ای اواخر سال 1382، آیین نامه نظارت حرفه ای در سال 1383و آیین نامه انضباطی نیز در سال 83تهیه شده که به تصویب وزرای دارایی و دادگستری رسیده است.
کمیته هایی برای آیین رفتار حرفه ای و کنترل کیفیت خدمات موسسات حرفه ای تشکیل شده و هیاتهای بدوی انتظامی و هیات عالی انتظامی هم تشکیل شده اند.
جامعه چگونه به تخلفات اعضای خود رسیدگی می کند؛
جامعه حسابداران رسمی مانند دیگر جوامع حرفه ای باید در وهله اول به پیشگیری از تخلف اعضای خود بپردازد. در این زمینه کارگروهی را تشکیل داده که آیین رفتار حرفه ای را بررسی و اصلاح کند و ارتقا بدهد.
کار گروه دیگری را هم تشکیل داده که کیفیت کار اعضا را کنترل می کند. این کار گروه برای انجام این وظیفه از خدمات دیگر اعضا استفاده می کند.
به عبارت دیگر اعضا کار یکدیگر را کنترل می کنند و در صورتی که به اشکالاتی برخورد کردند با نظر کار گروه کنترل کیفیت و از طریق دبیرکل جامعه به موسسه حسابرسی ذی ربط درباره رفع اشکال تذکر می دهند؛ اما اگر اشکالات کار در حدی باشد که تخلف به نظر برسد دبیرکل جامعه ، موضوع را به هیات انتظامی بدوی ارجاع می دهد.
هیات بدوی رسیدگی می کند و طبق آیین نامه انضباطی رای می دهد. اگر رای هیات بدوی اخطار یا توبیخ باشد قطعی است ، اما در دیگر موارد قابل تجدیدنظر در هیات عالی انتظامی است ؛ البته اگر مراجع یا اشخاصی هم درباره تخلفات اعضای جامعه شکایتی داشته باشند به همین ترتیب در هیاتهای بدوی و عالی انتظامی قابل رسیدگی است.
آیا در عمل هم کارها به همین روال آرام و منظمی که شما بیان کردید جریان دارد؛ اگر این طور است چرا در جلسه ای که چندی پیش با شرکت شرکای موسسات حسابرسی تشکیل شد چند نفری از حسابرسان شرکت کننده به شیوه رسیدگی هیاتهای انتظامی اعتراض داشتند و می گفتند مورد تخلف به آنها اعلام نشده و هیات انتظامی رای غیابی صادر کرده است؛
ببینید ما یک جامعه نسبتا نوپا هستیم. مقررات نظامی و انضباطی ما به طوری که گفتم سال 83تصویب شده و در جریان عمل باید نارسایی های آن آشکار و رفع شود. درباره شیوه عمل هم لزوما باید تجربه و اشکالاتمان را رفع کنیم.
اولا اعتراض همکاران منحصر به رسیدگی هیاتهای بدوی است ، چون در رسیدگی های هیات عالی ، همکاران در جلسه مربوط تشریف داشتند و علاوه بر بیان مطالبشان دفاعیه کتبی هم تسلیم داشتند.
با توجه به این که تمام آرای هیاتهای بدوی که تنبیهی بیش از توبیخ داشته ، در هیات عالی انتظامی مطرح و تجدیدنظر شده به نظرم می رسد که برخی اعتراض ها رفع شده باشد یا رفع بشود؛ اما در مورد این که چرا هیاتهای بدوی از همکاران برای حضور در جلسه دعوت نکرده اند دو توضیح لازم است.
اول این که در آیین نامه انضباطی موجود مقرر نشده است که هیاتهای انتظامی بدوی چنین دعوتی به عمل آورند و دوم این که ما آیین نامه ای درباره شیوه رسیدگی به تخلفات نداشتیم. این آیین نامه تهیه شده و در جریان تصویب است. امیدوارم با تصویب و اجرای آن چنین اعتراض هایی را در آینده نداشته باشیم.
سازمان بورس اوراق بهادار هم کیفیت برخی گزارش های حسابرسان معتمد بورس را مطلوب نمی داند و هیاتی را برای بررسی آنها تشکیل داده که از قرار، خود شما هم عضو یا رئیس آن هستید و می خواهید بر عملکرد حسابداران رسمی معتمد بورس نظارت کنید. رابطه این دو نوع نظارت و تداخل آنها را چگونه می بینید؛
به نظرم می رسد مطالبی که فرمودید دقیق نیست. حدود یک سال پیش دکتر عبده که دبیرکل بورس بودند جلساتی را با نمایندگان جوامع حسابداری و سازمان حسابرسی تشکیل دادند تا زمینه های همکاری میان حرفه حسابداری و بورس اوراق بهادار به عنوان یکی از مهمترین استفاده کنندگان از گزارش های حسابداران حرفه ای مشخص بشود و این کار با هماهنگی و تشریک مساعی و به صورت نهادینه انجام شود.
حاصل آن ایجاد هیاتی بود و هست به نام هیات همکاری بورس و حرفه حسابداری. این هیات 4کمیته دارد برای آموزش ، استانداردها، پذیرش و کنترل کیفیت با هدف کلی ارتقای همکاری میان سازمان بورس اوراق بهادار و حرفه حسابداری.
می دانید که سازمان بورس اوراق بهادار می تواند از میان موسسات حسابرسی موجود که عضو جامعه حسابداران رسمی ایران هستند تعدادی را به عنوان موسسه حسابرسی معتمد بورس انتخاب کند و تنها این موسسه اجازه حسابرسی شرکتهای پذیرفته شده را در بورس اوراق بهادار دارند.
انتخاب موسسات حسابرسی معتمد بورس نیازمند ضوابطی برای پذیرش است و همچنین ضوابطی برای تداوم عضویت و همچنین حذف از فهرست حسابرسان معتمد. اشخاص ذی صلاحیتی را هم می خواهد که این ضوابط را اعمال کنند.
کمیته پذیرش هیات همکاری قرار است در این زمینه بازوی اجرایی سازمان بورس باشد. می دانید که صورتهای مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس همراه با گزارش حسابرس مهمترین منبع اطلاعات مالی درباره این شرکتهاست ، اطلاعاتی که در اختیار عامه گذاشته می شود و می تواند در تصمیم گیری آنها موثر باشد. کیفیت صورتهای مالی تهیه شده از سوی شرکتها و اظهارنظر حسابرس نسبت به آنها از جمله دغدغه های مقامات بورس و تمامی دست اندرکاران بازار سرمایه است.
کمیته کنترل کیفیت هیات همکاری قرار است کیفیت گزارش های حسابرسان و صورتهای مالی شرکتها را در موارد لزوم بررسی و نسبت به آنها اظهارنظر کند تا به این ترتیب کیفیت صورتهای مالی و گزارش های حسابرسان در مورد شرکتهای پذیرفته شده بهبود بیابد.
اگر این کمیته اشکالاتی در گزارش حسابرسان معتمد یافت یا به تخلفاتی از سوی آنها برخورد چه می شود؛
به نظر من طبق قانون و مقررات موجود، مرجع و متولی امور حسابداران رسمی از جمله کنترل کیفیت خدمات آنها، جامعه حسابداران رسمی ایران است.
مراجع دیگر و از جمله سازمان بورس اوراق بهادار تنها در قالب مقررات و ضوابط قانونی خاص می توانند در امور مربوط به حسابداران رسمی مداخله کنند. سازمان بورس اوراق بهادار برابر قوانین فعلی می تواند تحت ضوابط مدونی موسسات حسابرسی معتمد خود را انتخاب و تحت ضوابط مدونی می تواند هر یک از آنها را از فهرست موسسات معتمد حذف کند.
بنابراین اگر کمیته کنترل کیفیتی که در بورس تشکیل شده به اشکالاتی برخورد، ضمن تذکر به موسسه حسابرسی ، قاعدتا موضوع را از طریق بورس به جامعه حسابداران رسمی اعلام خواهد کرد و چنانچه تخلفی صورت گرفته باشد که مستلزم تعقیب انضباطی است به وسیله مراجع انتظامی جامعه درباره حسابداران رسمی و موسسات حسابرسی متخلف تصمیم گیری می شود؛ البته اگر حسابداران رسمی در جریان ارائه خدمات خود مرتکب جرایم عمومی بشوند طبعا در مراجع قضایی هم قابل تعقیب خواهند بود.
واقعیت این است که در شرکتهای پذیرفته شده در بورس و دیگر موسسات تخلفات و جرایمی اتفاق می افتد که موجب زیان سرمایه گذاران جز و برخی از کسانی شده که با شرکت دادوستد دارند، با توجه به تلفیق وظایف بازرس و حسابرس ، مقامات بورس و سرمایه گذاران انتظار دارند حسابرسان این تخلفات را کشف و گزارش کنند تا از وقوع آنها جلوگیری شود؛ اما در عمل می دانیم که با وجود حسابرسی شدن شرکتها، بسیاری از این تخلفات تا زمان برخورد یک شرکت با یک بحران جدی مکتوم می ماند. آیا این ناشی از عملکرد ضعیف حسابرسان نیست؛ و اگر هست نظارت مستقیم بورس بر عملکرد موسسات حسابرسی لازم نیست؛
درباره وقوع تخلف در شرکتها و مکتوم ماندن آن به مدت طولانی یا برای همیشه با شما موافقم ، واقعیت دارد. عملکرد ضعیف حسابرسان را هم در برخی موارد رد نمی کنم؛ اما این که وقوع تخلف در شرکتهای پذیرفته شده یا نشده فقط از عملکرد ضعیف حسابرسان ناشی می شود را قبول ندارم.
ببینید، مسوولیت تمامی امور شرکتها با مدیریت آنهاست ، از جمله مسوولیت تخلفات واقع شده و جلوگیری نکردن از بروز تخلف در شرکتها. حسابرس یا بازرس می تواند یک تخلف واقع شده را کشف و گزارش کند. حسابرس یا بازرس مرتکب تخلف یا تقلب یا خلاف دیگری نمی شود.
مساله این است که چه مکانیسمی برای برخورد با تخلفات مدیریت شرکتها وجود دارد. در بسیاری از گزارش های حسابرسان نکاتی وجود دارد که به وقوع نارسایی یا اشکالی در صورتهای مالی شرکت اشاره شده است ، یعنی اظهار نظر مشروط. در مواردی هم حسابرسان به علت اشکالات بنیادی در شرکت ، نسبت به صورتهای مالی نظر مخالف می دهند، یعنی اظهار نظر مردود.
در بسیاری از این موارد، مجامع عمومی شرکتها اصولا به این نکات توجهی نمی کنند، مقامات بورس هم به علت فقدان ضوابط و مقررات نمی توانند درباره مدیریت این شرکتها تصمیم بگیرند. نهایت این است که نماد شرکت رامی بندند.
امیدوارم با تصویب قانون جدید اوراق بهادار نظارت بر عملکرد مدیریت شرکتها به وسیله مقامات بورس عملی شود. مشکل دیگری که وجود دارد شیوه انتخاب حسابرس است. حسابرس را در ظاهر مجمع عمومی شرکت انتخاب می کند، ولی در باطن این مدیران شرکتها هستند که حسابرس را انتخاب می کنند، در نتیجه اگر در گزارش حسابرس مطالب یا شروطی باشد که مدیریت شرکت را بشدت ناراحت کند، حسابرس باید پیه از دست دادن حسابرسی سال بعد شرکت را به تنش بمالد.
این موضوع باعث می شود حسابرسان اظهارنظرهای خود را تعدیل کنند.
به این ترتیب می خواهید بگویید که نظارت بر عملکرد حسابرسان از سوی بورس یا مقامات بازار سرمایه لازم نیست؛
خیر. نظارت بر عملکرد حرفه ای حسابرسان نه تنها ضروری که الزام قانونی است و جامعه حسابداران رسمی ایران ملزم است این کار را انجام دهد.
نظارت بورس یا دیگر مقامات بازار سرمایه هم بر نتیجه کار حسابرسان معتمد، یعنی محتوای گزارش های حسابرسی می تواند بسیار مفید و سازنده باشد و اگر یک موسسه حسابرسی در ارائه گزارش های خود به دفعات استانداردهای حرفه ای را رعایت نکرده باشد می بایست از فهرست موسسات حسابرسی معتمد بورس حذف شود؛ اما در عین حال لازم است مشکلات ساختاری مربوط به انتخاب حسابرس و برخورد با مدیران متخلف شرکتها هم رفع شود.
برخی مقامات مالیاتی هم از تخلفات حسابداران رسمی در حسابرسی های مالیاتی شکایت دارند و معتقدند تخلفات آنان در امور مالیاتی باید در مراجع انتظامی مالیاتی بررسی شود. با این کار موافقید؛
درباره شکایت برخی مقامات مالیاتی از شیوه رسیدگی های حسابرسان چیزهایی شنیده ام اما تردید دارم که مقامات مالیاتی مطلبی را در مورد رسیدگی به تخلفات حسابرسان در مراجع انتظامی مالیاتی گفته باشند، چون مراجع انتظامی مالیاتی طبق قانون و مقررات مربوط مسوولیت رسیدگی به تخلفات ماموران تشخیص را به عهده دارند. میان مقامات مالیاتی و ماموران تشخیص و حسابرسان اختلاف نظرهایی پدید می آید که کاملا طبیعی و ناشی از محتوای کار است.
در این مورد اقداماتی درباره ایجاد هماهنگی های لازم میان مقامات مالیاتی و جامعه حسابداران رسمی صورت گرفته و انتظار داریم شکایات مقامات مالیاتی رفع شود؛ اما در مورد تخلفات حسابداران رسمی در حسابرسی های مالیاتی طبعا موضوع در جامعه حسابداران رسمی و به وسیله هیاتهای انتظامی رسیدگی خواهد شد.
معراج نادری 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
آخرین تمرینهای تیم ملی فوتبال در سایه حمایت فوقالعاده مردم مکزیک
طنین «زندهباد ایران» در تیخوانا
گفت و گو
