پایان ماه عسل قاهره و ریاض

از اوج تا فرود

یک سال پیش بود که ملک سلمان، پادشاه عربستان با سفر پر هزینه خود به قاهره می‌خواست به دنیا نشان دهد دوران تازه‌ای در روابط دو کشور آغاز شده است. دیدارهای مکرر السیسی از ریاض نیز تاحدودی این مساله را تائید می‌کرد، اما طی یک سال گذشته بارها مشکلاتی در روابط دو کشور بروز کرد که نشان می‌داد پیوند ریاض و قاهره نمی‌تواند استراتژیک و ابدی باشد. این عقبگرد بیش از آن‌که به مصر مربوط باشد به سیاست‌های پر نوسان و اشتباه عربستان سعودی بستگی پیدا کرد، زیرا با روی کار آمدن ملک سلمان سیاست منطقه‌ای ریاض به کلی دچار یک چرخش 180درجه‌ای شد . به عبارتی این کشور که در دوران ملک عبدالله دشمن شماره یک خود در منطقه را گروه‌های وابسته به اخوان المسلمین می‌دانست (و به همین دلیل با ژنرال السیسی احساس نزدیکی فراوانی می‌کرد) در دوران ملک سلمان، ریاض دشمن شماره یک خود را در منطقه به غلط «ایران» اعلام کرد و همین مساله سرمنشأ جدایی استراتژیک عربستان از مصر شد، زیرا هرچند بین ایران و مصر اختلافاتی وجود داشت و دارد، اما مقامات مصری هرگز ایران را به عنوان دشمن خطرناک خود در منطقه ندانسته و ملاقات چندی پیش وزیر خارجه مصر با محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل نیز نشان داد که قاهره راه‌خود را از ریاض کاملا جدا کرده است .

یکی دیگر از محورهای اختلاف بین ریاض و قاهره، سیاست‌های متفاوت آنها نسبت به بحران سوریه بود. چند هفته پیش بود که سامح شکری، وزیر خارجه مصر بصراحت اعلام کرد قاهره با ریاض در مورد سوریه اختلاف نظر دارد. اما این اعلام نظر تنها مورد در این راه نبود، زیرا مصر به طور کلی طرفدار بقای دولت اسد و نیز طرفدار نوعی آشتی بین نیروهای مخالف با دولت حاکم بر دمشق بوده است. مصر همچنین از حملات روسیه به تروریست‌ها در سوریه حمایت می‌کند، حال آن‌که عربستان سعودی با همه این سیاست‌ها مخالف بوده و همچنان حامی گروه‌های تروریستی در سوریه است .

قطع ارسال نفت

چند روز پیش احمد قطان، سفیر عربستان در قاهره بدون هیچ‌گونه توضیحی، محل خدمتش را به مقصد ریاض ترک کرد. هنوز درباره دلایل این کار اطلاع‌رسانی نشده است. در یک خبر دیگر اعلام شد یک سری نشست مخفی بین عربستان، قطر و امارات برای محاصره مصر در ریاض برگزار شده است. به گزارش نشریه فلسطینی المنار، از یک هفته پیش نشست‌های محرمانه‌ای میان قطر، عربستان و امارات برای محاصره مصر و ضربه زدن به اقتصاد و امنیت این کشور برگزار شده و تصمیماتی اتخاذ شده است. ظاهرا ریاض قصد دارد با حمایت کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس محاصره اقتصادی مصر را کلید بزند .

این در حالی است که شبکه روداو نت، به نقل از یک مقام دولتی مصر گفته است که این کشور قصد دارد در پی تحریم نفتی عربستان، ماهانه 200 هزار بشکه نفت دیگر از عراق بخرد تا میزان واردات نفت مصر از عراق را به یک میلیون بشکه در ماه برساند. یک هفته پیش بود که عربستان بدون اعلام رسمی، ارسال نفت به مصر را قطع کرد. شرکت آرامکو ماهانه 700 هزار تن محصولات نفتی به مصر صادر می‌کرد. قطع ارسال نفت عربستان به مصر می‌تواند به عنوان بزرگ‌ترین تنبیه اقتصادی در نظر گرفته شود .

خشم مصری‌ها

اقدام اخیر ریاض با واکنش‌های گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای مصر مواجه شده است. احمد موسی، یکی از شخصیت‌های شناخته‌شده تلویزیون مصر در برنامه سه‌شنبه‌شب خود با انتقاد از عربستان سعودی، از کمپین «مصر زانو نخواهد زد» در فضای مجازی حمایت کرد. موسی گفت: ما در برابر هر کسی که بخواهد ما را وادار به تسلیم کند، ایستادگی خواهیم کرد.

بی‌تردید شکاف در روابط ریاض و قاهره می‌تواند بر تحولات آینده منطقه غرب آسیا تاثیر بسزایی بگذارد. اکنون عربستان بیش از هر زمان دیگری منزوی خواهد شد. با جدا شدن مصر از عربستان،کرسی ریاض در اتحادیه عرب نیز لرزان خواهد بود و مانند گذشته ریاض قادر نخواهد بود مدعی رهبری جهان عرب باشد.

همچنین شکاف در روابط عربستان و مصر به حل بحران سوریه و یمن نیز کمک زیادی خواهد کرد. بخصوص اگر مصری‌ها بکوشند همکاری نزدیک‌تری با ایران داشته باشند، این مهم زودتر حاصل خواهد شد.

مصر، حج عمره و تمتع را تعلیق کرد

رئیس سازمان گردشگری دینی مصر اعلام کرد ، به دلیل افزایش عوارض روادید از سوی عربستان سعودی، قاهره پروازهای حج عمره و تمتع را تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآورده است.

به گزارش پایگاه «العالم الیوم»، «شریف سعید» رئیس سازمان گردشگری مصر در همین ارتباط اظهار کرد: شرکت‌های گردشگری دینی در مصر تاکنون هیچ قراردادی را با عربستان سعودی به منظور اعزام شهروندان خود به حج تمتع و عمره امضا نکرده‌اند. وی در بیان علت این مساله تصریح کرد: عربستان سعودی اخیرا تغییراتی را در عوارض روادید ایجاد کرده که قاهره به آن اعتراض دارد. طبق اعلام رئیس سازمان گردشگری دینی مصر، عربستان سعودی عوارض روادید را به حدود 2000 ریال معادل بیش از 530 دلار افزایش داده است.