رقبای «فروشنده» ایرانی در اسکار 2017

با وجود حرف و حدیث‌ها و مخالفت‌هایی، هیات انتخاب معرفی نماینده به اسکار، امسال تصمیم گرفت فیلم «فروشنده» را به عنوان نماینده سینمای ایران به اسکار بفرستد. آخرین ساخته اصغر فرهادی به اعتقاد بسیاری، بهترین فیلم کارنامه او نیست، اما نمی‌توان اهمیت آن را به عنوان فیلمی چالش‌برانگیز نادیده گرفت که باعث بحث‌های مهمی در جامعه میان موافقان و مخالفان شده است. ضمن این‌که طرفداران فیلم و فرهادی، روی موفقیت فیلم در جشنواره اخیر کن ـ در بخش‌های بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر مرد ـ هم متمرکز هستند و آن را عاملی برای پیروزی در اسکار می‌دانند.

با این حال به مناسبت پایان مهلت ارسال فیلم به بخش فیلم خارجی‌زبان، تصمیم گرفتیم نگاهی داشته باشیم به برخی از مهم‌ترین فیلم‌ها و فیلمسازانی که در اسکار 2017، رقیب سینمای ایران و اصغر فرهادی و «فروشنده» هستند. باید دید قصه زندگی عماد و رعنا، شخصیت‌های اصلی «فروشنده» باوجود داستان‌های پرماجرای دیگر، چقدر بخت جلب نظر و رضایت اعضای آکادمی اسکار و نامزد شدن و حتی برنده شدن را دارد و آیا اصغر فرهادی می‌تواند برای دومین بار مجسمه طلایی را از خاک آمریکا به ایران بیاورد یا نه.

«جولیتا»/ پدرو آلمودوار/ اسپانیا

سرنوشت و البته فعالیت در دنیای حرفه‌ای سینما، پدرو آلمودوار و اصغر فرهادی، دو کارگردان بین‌المللی را سر راه هم قرار داد، یکی از اسپانیا و یکی از ایران. آنها اولین بار در اسکار 2012 با هم روبه‌رو شدندکه «پوستی که در آن زندگی می‌کنیم» آلمودوار با بازی آنتونیو باندراس درنهایت رقابت را به «جدایی نادر از سیمین» باخت و ما صاحب نخستین و تنهاترین اسکار سینمای ایران تا اینجا شدیم. در حین آن رقابت، رفاقتی هم میان این دو کارگردان شکل گرفت و کار به جایی رسید که حالا آلمودوار، تهیه‌کننده تازه‌ترین فیلم فرهادی است که قرار است بزودی در اسپانیا و با حضور زوج بازیگر، خاویر باردم و پنه‌لوپه کروز ـ بازیگر برخی از مهم‌ترین فیلم‌های آلمودوار ـ کلید بخورد، اما آنها باز در حین رفاقت و همکاری، باید یک رقابت بزرگ دیگر را هم بزودی تجربه کنند و آن هم هماوردی «جولیتا» با «فروشنده» است. «جولیتا» که براساس داستان‌های آلیس مونرو، نویسنده کانادایی برنده نوبل ادبیات ساخته شده، قصه عاشقانه و پرفراز و نشیب یک معلم زن را روایت می‌کند. آلمودوار، کارگردان تحسین شده اسپانیایی، سال‌ها پیش برای ساخت فیلم «همه چیز درباره مادرم»، برنده اسکار بهترین فیلم خارجی زبان شد.

«پس تصویر» /Afterimage/ آندری وایدا/ لهستان

آندری وایدا، کارگردان مشهور و معتبر لهستانی درحالی پا به رقابت اسکار می‌گذارد که 90 سال دارد و کهنسال‌ترین فیلمساز امسال محسوب می‌شود. او زندگی پرمشقتی را گذراند و اتفاقات و حوادث تلخی را در جنگ جهانی تجربه کرد. وقتی بعدها به کارگردانی رو آورد، همه تجربیاتش از جنگ و مواردی چون حضورش در جبهه مقاومت لهستان را در آثارش با زبانی هنرمندانه به نمایش گذاشت.

کانال، مرد مرمرین، سرزمین موعود، خاکسترها و الماس‌ها، دانتون، والس، مرد امید و کاتین بعضی از فیلم‌های مهم وایدا هستند. این کارگردان درحالی از بخت‌های اصلی اسکار امسال است که پیش از این چند بار نامزد دریافت اسکار شده و سال 99 برای 5 دهه کارگردانی درخشان، اسکار افتخاری را دریافت کرد. فیلم «پس تصویر» درباره یک هنرمند است که در دوران کمونیسم مورد بدترین آزار و اذیت‌ها قرار می‌گیرد. همین خلاصه یک خطی می‌تواند زنگ خطری برای رقبای وایدا باشد، چراکه معمولا اسکار درباره چنین سوژه‌ها و موضوعاتی مثل هولوکاست سست عمل می‌کند و زود وا می‌دهد.

«بُت»/ هانی ابواسعد/ فلسطین

هانی ابواسعد، کارگردان فلسطینی در سال‌های اخیر خودی در عرصه جهانی نشان داده و با هر فیلمش تحسین شده و درخشیده است. این فیلمساز که از 1980 به هلند مهاجرت کرد و در آنجا به زندگی و فعالیت فیلمسازی پرداخت، با فیلم «اینک بهشت» نگاه‌ها را متوجه خود ساخت؛ اثری درباره دو مرد فلسطینی که خود را برای انجام یک حمله انتحاری و شهادت‌طلبانه در خاک رژیم اشغالگر قدس آماده می‌کنند. ابواسعد با این فیلم در سال 2006 نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی زبان شد.

فیلم «عمر» ساخته این کارگردان که باز از زاویه دیگر به مبارزه آزادیخواهانه فلسطینی‌ها مربوط می‌شود هم در سال 2014 در جمع نامزدهای نهایی اسکار بهترین فیلم خارجی زبان قرار گرفت. بنابراین دور از ذهن نیست که اسکار در گام سوم به هانی ابواسعد روی خوش نشان دهد و برای ساخت فیلم «بت/آیدل» او را بالاخره به مجسمه طلایی برساند، بویژه این‌که فیلم ظرفیت خوبی هم دارد و زندگی واقعی خواننده جوان و خوش‌صدایی به نام محمد عساف را روایت می‌کند که در مسابقه استعدادیابی عرب آیدل، برنده می‌شود. عساف سودای خوانندگی در سالن اپرای قاهره را دارد تا دنیا صدای او را بهتر بشنود. موفقیت عساف، امید و شور و حرارتی میان جوانان و مردم فلسطین به وجود می‌آورد که از این نظر می‌توان آن را برداشتی استعاری از یک واقعیت دانست.

«او»، ELLE /پل ورهوفن / فرانسه

بسیاری از شما حتما فیلم «پلیس‌آهنی» را دیدید که چند سال پیش بارها از شبکه‌های مختلف تلویزیونی سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد؛ همان قصه افسر پلیسی به نام الکس مورفی با بازی پیتر ولر که در تعقیب خلافکاران بسختی مجروح و پس از آن توسط پزشکان تبدیل به پلیس آهنی می‌شود. کارگردان این فیلم جذاب و علمی تخیلی، پل ورهوفن هلندی بود. او دو سه فیلم مشهور دیگر را هم در کارنامه دارد؛ از جمله «یادآوری کامل» با بازی آرنولد شوارتزنگر و فیلم جنجالی «غریزه اصلی» با بازی مایکل داگلاس و شارون استون.

ورهوفن، امسال با فیلمی به نام «او»، نماینده سینمای فرانسه در اسکار است. اثری که بازی ایزابل هوپر در آن مورد توجه قرار گرفته و با تحسین تماشاگران و منتقدان در جشنواره اخیر کن روبه‌رو شد و قصه رئیس یک کمپانی بازی‌های ویدئویی را روایت می‌کند که می‌خواهد انتقام سختی از یک شخص متجاوز بگیرد. نکته تعجب‌آور حاشیه‌ای درباره این فیلم این است که فرانسه، فیلمی از کارگردانی غیرفرانسوی را راهی اسکار کرده؛ در صورتی که فیلمسازان این کشور پشت خط مانده‌‌اند. البته سینمای ایران هم با این وضعیت غریب نیست و سال‌ها پیش ما هم مستند «باد صبا» ساخته آلبر لاموریس، یک کارگردان فرانسوی را به عنوان نماینده سینمای ایران به اسکار فرستادیم.

«تونی اردمن» / مارن اده / آلمان

سینمای آلمان امسال با یک فیلم کمدی پا به رقابت‌های اسکار می‌گذارد؛ «تونی اردمن» درباره پدری است که برای احیای رابطه خود با دخترش دست به شوخی عجیب و فریبنده‌ای با او می‌زند.

تونی اردمن در جشنواره فیلم کن با تمجید فراوانی روبه‌رو شد و برخی کارشناسان سینما از آن به عنوان یکی از شانس‌های اصلی اسکار در بخش بهترین فیلم خارجی‌زبان نام می‌برند.

مارن اده، فیلمساز زن آلمانی 39 ساله و متولد کارلسروهه است و فیلم‌هایی چون وگاس، جنگل برای درختان و هرکس دیگر را در کارنامه دارد.

برخی از رقیبان دیگر

«آتش در دریا» ساخته جیانفرانکو رزی از ایتالیا، «ناگازاکی: خاطرات پسرم» ساخته یوجی یامادا از ژاپن، «نرودا» ساخته پابلو لارائین از شیلی، «از دوردست» ساخته لورنزو ویگاس از ونزوئلا، «شوالیه» ساخته آتنا ریچل تسانگری از یونان و «رفتن» ساخته نوید محمودی از افغانستان برخی دیگر از فیلم‌هایی هستند که در بخش اسکار بهترین فیلم خارجی زبان، ظرفیت‌هایی برای دیده شدن و موفقیت دارند.

فهرست اولیه 9 فیلم خارجی در جوایز اسکار 2016 روز 17 ژانویه (28 دی) اعلام می‌شود و 5 نامزد نهایی هم روز 24 ژانویه (5 بهمن) معرفی می‌شوند.

مراسم اعطای جوایز هشتاد و نهمین دوره جوایز سینمایی اسکار نیز روز 26 فوریه 2017 (یکشنبه 8 اسفندماه) در دالبی تئاتر لس‌آنجلس برگزار می‌شود.

علی رستگار

جام جم