ادای دین به جانباختگان فاجعه منا

این فیلم، قصه واقعی 25 زن از شهرستان قائمشهر را روایت می‌کند که همراه همسرانشان به زیارت خانه خدا می‌روند، اما با شهادت شوهرانشان در فاجعه منا، به تنهایی به دیار خود برمی‌گردند. این اثر تلخ و تاثیرگذار که محصول انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس و به تهیه‌کنندگی عباس عمرانی است، بتازگی چند بار از شبکه مستند پخش شده و قرار است در دهمین جشنواره سینما حقیقت (فیلم‌های مستند) هم حضور داشته باشد. با کارگردان این مستند درباره اثرش به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم.

ساخت مستند درباره فاجعه منا نیاز به سرعت عمل داشت یا در مواجهه با چنین سوژه‌ای نیاز به کمی گذشت زمان برای پرداخت دقیق‌تر به آن حس می‌شود؟

امروز هم می‌توان درباره فاجعه منا فیلم کار کرد، اما فیلم «تنگی نفس» می‌طلبید که همان زمان کلید بخورد و ساخته شود. چون آدم‌هایی که آن زمان جلوی دوربین قرار گرفتند، دیگر آدم‌های سال قبل نیستند.

ظاهرا فیلم را خیلی سریع استارت زدید؟

بله، تقریبا دو روز پس از فاجعه منا کار را شروع کردیم.

چطور از جریان خانواده‌های قائمشهری مطلع شدید؟

از طریق کسی که برادرش جزو کاروان بود. البته ابتدا فقط به قائمشهر رفتیم که با ایشان و خانواده برادرشان صحبت کنیم که آنجا متوجه شدم 25 زوج قائمشهری برای زیارت خانه خدا به مکه رفتند، اما فقط خانم‌ها برگشتند و همسرانشان در فاجعه منا جان باختند.

مواجه شدن با این فاجعه و رویارویی با خانواده‌های داغدار این عزیزان، ظرفیت و تحمل روحی بالایی می‌خواهد. شما و گروه‌تان به لحاظ حسی اذیت نشدید؟

دست روی نکته‌ای گذاشتید که هنوز هم دست از سر ما برنداشته است. شما خانواده‌هایی را تصور کنید که چشم انتظار این هستند که کوچک‌ترین نشانی از عزیزانشان به دست بیاورند. وضعیت این خانواده‌های نگران یکطرف و آن خانم‌هایی که حتی ده روز پس از این حادثه، در هتل‌هایشان حبس بودند و همزمان در بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، کامیون‌های حمل جسد، به دنبال پیدا کردن همسرانشان بودند هم یک طرف. آنها اصلا در شرایط روحی و روانی خوبی نبودند. وقتی هم ما به عنوان مستندساز وارد این خانه‌ها می‌شدیم، باید شرایط را برای فیلمبرداری آماده می‌کردیم. اما لطف خدا و همراهی صمیمانه و بزرگواری این عزیزان‌ راه را برای ساخت این مستند دشوار، هموار کرد.

چه ساختاری را برای روایت این موضوع انتخاب کردید؟

چون بیشتر کار داستانی انجام می‌دهم، سعی کردم فیلم باوجود فضای مستند، یک قصه داشته باشد. یعنی ضمن این‌که ما با داستان این آدم‌ها جلو می‌رویم، از جنبه‌های تصویری واقعی و مصاحبه هم غافل نیستیم.

باتوجه به سوابق و حضورهای موفق شما در جشنواره‌های جهانی فیلم، چقدر فیلم «تنگی نفس» امکان ارائه جهانی و تاثیر روی افکار عمومی را درباره قصور دولت سعودی دارد؟

من به عنوان نویسنده و کارگردان، کار را تمام کردم و تحویل تهیه‌کننده دادم. تهیه‌کننده فیلم هم آقای عباس عمرانی است که او هم کار را به سفارش انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس انجام داد. آقای نیرومند، مدیرعامل انجمن در مراسم رونمایی فیلم، اعلام کرد که ما کار را برای ارائه به جشنواره‌های جهانی و پخش از شبکه‌های تلویزیونی دنیا آماده می‌کنیم. هفته پیش هم پیگیری‌هایی شد که فیلم بزودی زیرنویس انگلیسی شود و کار را برای جشنواره‌های خارجی و شبکه‌های خارج از کشور، بفرستیم. امیدوارم این اثر که ادای دینی به همه جانباختگان فاجعه مناست، بخوبی در داخل و خارج کشور دیده شود و تاثیرات خودش را روی افکار عمومی دنیا بگذارد.

علی رستگار / روزنامه‌نگار