ایران در ساخت نیروگاه، 95 درصد خودکفاست

شرکت یونیت اینترنشنال ترکیه اخیرا با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد که بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری خارجی ایران در دوران پسابرجام را انجام می‌دهد. این شرکت از امضای قرارداد 4.2 میلیارد دلاری برای ساخت هفت نیروگاه گازی در نقاط مختلف ایران خبر داده است. این خبر را روز گذشته محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت نیز تائید کرد.

این خبر دقیقا زمانی رسانه‌ای شد و توجه بسیاری از کارشناسان و فعالان بخش خصوصی را به خود جلب کرد که اوایل امسال مقام معظم رهبری در دیدار نوروزی خود با مسئولان کشور بر پرهیز از واگذاری ظرفیت تولید داخل به رقبای خارجی تاکید کردند و فرمودند: «الان مثلا فرض بفرمایید گزارش می‌آید، حالا من نمی‌دانم، فلان دستگاه را یا فلان ابزار را یا فلان قطعه را که خیلی هم مهم است و کاربرد زیادی دارد، فرض کنید فلان دستگاه فنی ما دارد می‌سازد، خوبش هم می‌سازد، مپنا، آقای علی‌آبادی اینجا نشسته، من‌باب مثال؛ بعد همین را ما وارد کنیم. خب این بد است. این ضد آن جهتگیری اقتصادمقاومتی است. اقتصادمقاومتی این چیزها را نفی می‌کند. اقتصادمقاومتی اثباتی دارد و نفی ای. اثباتش همین است که ما یاد بگیریم که به سمت تولید داخلی رو بیاوریم. عمده تولید است.» حال پرسش اصلی این است با وجود این‌که شرکت‌های بخش خصوصی و حتی دولتی‌هایی که درحال احداث نیروگاه‌های مختلف با تجهیزات متفاوتی خارج از مرزهای کشورمان هستند، چطور مسئولان قراردادی با ترکیه برای ساخت و احداث نیروگاه امضا کرده‌اند آن هم با بخشی غیرمتخصص؟

بیش از 95 درصد خودکفا هستیم

پیام باقری، رئیس کمیته توسعه صادرات و عضو هیات مدیره سندیکای صنعت برق ایران درباره انعقاد قرارداد جدید ساخت نیروگاه توسط ترکیه در کشورمان به خبرنگار ما گفت: به‌طور کلی وقتی از صنعت برق در بخش‌های مختلف سخن می‌گوییم درحال صحبت از صنعتی هستیم که طی سه دهه گذشته یعنی پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی از وابستگی صد درصدی، امروز به همت متخصصان داخلی با وجود تمام کارشکنی‌های غرب هنگام تحریم، به خودکفایی بیش از 95 درصدی رسیده است و سابقه نصب بیش از 74 هزار مگاوات تجهیزات را در کارنامه خود ثبت کرده است و صنعت برق کشورمان با پشتوانه این سابقه در منطقه خاورمیانه مقام اول و در دنیا مقام چهاردهم را به خود اختصاص داده است. بنابراین لازم است به این نکته توجه کنیم که اکنون تمام توانمندی‌های طراحی، ساخت و راه‌اندازی نیروگاهی در کشورمان وجود دارد. این کارشناس صنعت برق با تاکید مجدد نسبت به توانمندی‌های متخصصان کشور تصریح کرد: همان‌طور که اشاره شد توانمندی کامل داخلی در این زمینه وجود دارد و امضای چنین قراردادهایی به نوعی مخالف سیاست‌های اقتصادمقاومتی و فرموده‌های مقام معظم رهبری است، اما نکته‌ای مهم در این زمینه وجود دارد که برای عقد چنین قراردادهایی باید دقت بسیار بالایی داشته باشیم.

جفا در حق بخش خصوصی

به گفته وی، اکنون وزارت نیرو به دلیل انباشت بدهی‌های گذشته و نرخ تکلیفی محاسبه برق در این وزارتخانه یکی از بدهکارترین وزارتخانه‌های دولت به بانک‌ها و بخش خصوصی است به صورتی که برآورد شده این وزارتخانه بیش از 30 هزار میلیارد تومان به بخش‌های مختلفی که از آنها یاد شد، بدهکاری داشته و هر روز هم بدهکارتر می‌شود چون فقط 50 درصد از مبلغ واقعی برق را از مشتریان دریافت می‌کند. از این رو ممکن است برخی مسئولان با استناد به این‌که اصلا بودجه‌ای برای سرمایه‌گذاری و احداث نیروگاه دراختیار نداشته‌اند که به تولیدات داخلی توجه داشته باشند، از این نوع قراردادها دفاع کنند و آن را مبنایی برای سرمایه‌گذاری خارجی درنظر داشته باشند.

باقری افزود: این درحالی است که اگر به سهم جذب سرمایه‌گذاری ایران در سطح بین‌المللی توجه داشته باشیم، می‌بینیم مثلا در سال 2014 کشورمان فقط 17صدم از کل سرمایه‌گذاری‌های خارجی صورت گرفته در جهان را به خود جلب کرده است. این روند برای کشورمان درواقع هیچ بوده و اکنون این قرارداد بهانه‌ای برای سرمایه‌گذاری خارجی شده، چون عملا سرمایه‌گذاری مستقیم صورت نگرفته و این شرکت ممکن است نیروی متخصص، تجهیزات و حتی قطعات مورد نیازش را هم با خود به ایران بیاورد که مشکلات قابل توجهی برای بخش خصوصی توانمند ایرانی خواهد داشت و جفا در حق این بخش صنعتی است.

تخصص لازمه کار است، اما...

از سوی دیگر، خوش گفتار، عضو سندیکای تولیدکنندگان برق ضمن انتقاد از توانمندی‌های شرکت ترکیه‌ای یونیت به ایسنا گفت: این شرکت سابقه فعالیت چندانی در دنیا ندارد و باید ابتدا دیده شود که چه میزان این شرکت توانمند است و نباید فراموش کنیم طراحی، ساخت و راه‌اندازی نیروگاه از تخصصی‌ترین موارد است که باید سرمایه‌گذار یا مجری توان آن را داشته باشد، چون درصورتی که خود توانمندی نداشته باشد، باید از دیگر شرکت‌ها کمک‌بگیرد که هزینه‌هایش بالاتر خواهد بود.

وی با بیان این‌که در حال حاضر بسیاری از شرکت‌ها با بخش خارجی در ارتباط هستند اظهار کرد: بخش داخلی فقط نیازمند جذب سرمایه از کشور‌های خارجی است و در زمینه ساخت نیروگاه به طور کامل خودکفایی دارد.

از سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم نیز گزارش کرد که این شرکت ترکیه‌ای در حوزه هتل‌سازی تجربه و تخصص دارد، نه ساخت نیروگاه.

عماد عزتی - اقتصاد