اسطوره‌سازی‌؛ وابستگی بیمارگونه

این حالت زمانی ایجاد می‌شود که فرد نکات منفی فرد موردنظر را کاملا نادیده می‌گیرد و فقط برنکات مثبت او تکیه می‌کند و با توجه به علاقه و وابستگی بیمارگونه‌ای که پیدا می‌کند، روز به روز فرد مورد نظر در ذهن او رشد یافته و به اسطوره‌ای تبدیل می‌شود که حاضر است برایش هر کاری انجام دهد. فرد وابسته و اسطوره‌ساز، منزلت انسانی خود را به راحتی نادیده می‌گیرد و تا جایی ادامه می‌دهند که رفتارها بیمارگونه تلقی می‌شود و آرامش روزمره آنها در گرو داشتن رابطه خوب با اسطوره‌شان قرار می‌گیرد.

زمانی که اسطوره‌سازی ذهنی صورت می‌گیرد، افراد به مرحله تصویر‌سازی ذهنی وارد می‌شوند و در فضای ذهنی‌شان با اسطوره خود گفت‌وگو و معاشرت می‌کنند و از واقعیت فاصله می‌گیرند. آنها انتظارات یکطرفه اسطوره خود را برآورده می‌سازند و برای هر خطا و نکته منفی که از اسطوره خود می‌بینند از مکانیسم دفاعی دلیل‌تراشی استفاده می‌کنند و کماکان به وابستگی و ستایش اسطوره خود ادامه می‌دهند و با این مکانیسم خود را آرام می‌سازند.

دلهره، بی‌قراری، تپش قلب، رفتارهای تکانشی و ناآرامی بیش از حد از علائمی است که فرد از خود بروز می‌دهد. به دلیل این که وابستگی فرد بیمارگونه است و بر مبنای واقعیت استوار نشده است رفته‌رفته این ارتباط با علائم افسردگی همراه خواهد شد. بیشترین آسیب‌های روانشناختی زمانی بروز می‌کند که این رابطه به‌صورت یکطرفه پیشرفت می‌کند و در نهایت چون انتظارات فرد برآورده نمی‌شود، رفتارهای پرخاشگرانه بروز می‌دهد، اما به دلیل ترس از دست دادن توجه اسطوره خود به سرعت با او سازش می‌کند، اما گفت‌وگوهای درونی و نارضایتی‌ها در او ادامه دارد. خلق پایین و نامتناوب، رفتارهای نامتعادل و بیمارگونه، کاهش تمرکز، آشفتگی خواب و پریشانی روزمره جزو علائم بارز فردی است که برای خود اسطوره ساخته است.

برای درمان لازم است ابتدا نوع رابطه مورد بررسی قرار گیرد و شدت درگیری عاطفی و مدت زمان آن لحاظ شود. با توجه به مزمن یا ناگهانی بودن اختلال، درمان‌های نگرشی آغاز می‌شود و رابطه فرد مورد بازنگری قرار می‌گیرد. برای درمان لازم است در صورت بروز علائم جسمانی ابتدا باید از دارودرمانی بهره گرفته شود و علاوه‌بر آن از تکنیک‌های نظریه واقعیت درمانی استفاده شود تا فرد شناخت خود را متعادل و منطقی سازد. از او خواسته می‌شود مزایا و معایب خود و اسطوره و رابطه‌ای که دارد را ثبت کند و با تکنیک‌های تن آرامی در بازه زمانی که ممکن است کوتاه هم نباشد به فرد کمک می‌شود تا به آرامش برسد.

دکتر مهرنوش دارینی

‌ روان‌شناس و مشاور