پژوهش

هویت ملی در مجموعه‌های تاریخی

«بازنمایی هویت ملی به عنوان امر سیاسی در مجموعه‌های تاریخی تلویزیون جمهوری اسلامی ایران» پژوهشی است به همت مختار نوری علی حسن‌پور و صادق محمدی که در آن با رویکرد «مطالعات فرهنگی» و با بهره‌گیری از نظریه‌های برساخت‌گرایانه بازنمایی استوارت هال و «هژمونی» گرامشی، نحوه بازنمایی رسانه‌ای هویت ملی و ابعاد سیاسی آن در سریال‌های تلویزیونی در ژانر «تاریخی» که در دهه‌های اخیر از شبکه‌های مختلف صداوسیما پخش شده‌اند را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است.

نویسندگان این پژوهش معتقدند در دهه‌های اخیر و متاثر از چرخش‌های فکری به‌وجود آمده امر سیاسی خصلتی رسانه‌ای یافته است و رسانه‌ها در زیست جهان سیاست، به مهم‌ترین بستر بازنمایی و منازعه معنایی تبدیل شده‌اند. از این رو بازنمایی و معناسازی‌های رسانه‌ای امور ذاتی و طبیعی نیستند بلکه برساخته‌هایی گفتمانی هستند که بر روابط قدرت دلالت می‌کند.

در این پژوهش به صورت تصادفی پنج سریال تاریخی تلویزیون مورد تحلیل محتوا قرار گرفته و نتایج حاصل نشان می‌دهد که قدرت سیاسی عنصری تعیین‌کننده در بازنمایی رسانه‌ای به شمار می‌رود.

پژ‌وهشگران در این پژوهش دریافته‌اند: گفتمان سیاسی حاکم از طریق هژمونی مدنی در رسانه‌ها، فرآیندی را در برنامه‌های تلویزیونی ایجاد کرده است که به بازنمایی ایدئولوژیک هویت ملی و ابعاد سیاسی آن منجر شده است.

سوال و فرضیه پژوهش، چارچوب نظری، جامعه آماری، هویت ملی و ابعاد آن، چیستی رسانه و کارکردهای هویت‌بخش آن، بازنمایی و ساخت هویت سیاسی در تلویزیون، ارزیابی شاخص‌های بعد سیاسی هویت ملی در تلویزیون و سریال‌های تاریخی از جمله مواردی است که در این پژوهش مورد طرح و تحلیل قرار گرفته است.

«بازنمایی هویت ملی به عنوان امر سیاسی در مجموعه‌های تاریخی تلویزیون جمهوری اسلامی ایران» در فصلنامه علمی ـ ترویجی وسایل ارتباط جمعی تابستان 94 به چاپ رسیده است.