روزه فکری برای مقابله با افکار منفی

یکی از روش‌هایی که برای درمان اختلالات وسواسی و اجتناب از افکار تکرارشونده منفی توصیه می‌شود، روزه‌فکری است. اضطراب، تنش و نگرانی‌هایی که برای افراد ایجاد می‌شود، حاصل فکر آنهاست و افکاری که در ذهن فرد وجود دارد، بر اساس نگرش‌ها و باورهایی است که در ذهن آنها شکل گرفته و در نهایت نیز این فکر باعث می‌شود احساس‌هایی در فرد ایجاد شود و بر اساس آن، رفتارهایی بروز دهد. بسیاری از افکار می‌تواند بر اثر خطاهای ذهنی شکل گرفته باشد که در نهایت، منجر به کاهش آرامش و ایجاد تنش در افراد می‌شود.

افرادی که از اختلالات وسواسی و اضطرابی رنج می‌برند و همچنین آن دسته از اختلالات حوزه روانشناختی که بر اساس دیدگاه‌های شناختی، جزو اختلالاتی است که نیاز به درمان‌های شناختی و رفتاری دارد، می‌توانند طی روزه فکری، فرآیند درمان را طی کنند. روزه فکری به فرد کمک می‌کند تسلیم هجوم افکار خود نشود و علائم جسمانی مانند تپش ضربان قلب و تعریق، کلافگی و آشفتگی را از خود دور کند. برای استفاده از این روش، باید این مراحل را گام به گام طی کنید.

فهرست افکار ناراحت‌کننده و تکرارشونده خود را تهیه و علائم جسمانی خود را ثبت کنید. سپس احساسی را که از وجود این فکر در شما ایجاد می‌شود، یادداشت کنید. در گام بعدی با فرمانی که به صورت آگاهانه به ذهن خود می‌دهید، فکر خود را متوقف و ادامه آن را به زمان مشخص شده‌ای موکول کنید.

در فرآیند روزه فکری لازم است برای افکار مزاحمی که آرامش شما را بر هم می‌زند زمان تعیین کنید. به این صورت که وقتی افکار مزاحم، تکرارشونده و ناراحت‌کننده شناسایی شد، برای این که نمی‌توانید از آنها اجتناب کنید، لازم است طی روز و هفته زمان کوتاهی را برای پرداختن به آن افکار در نظر بگیرید. به عنوان مثال، اگر شب یا عصر زمانی را در اختیار دارید، می‌توانید همزمان با روزه‌داری از این روش نیز برای کنترل افکار خود استفاده کنید و زمان تعیین‌شده‌ای را برای افکار مزاحم در نظر بگیرید. با توجه به این که این افکار دوباره احساساتی را در شما ایجاد می‌کنند، لازم است به افکار مزاحم خود زمان دهید و احساس خود را نیز ثبت کنید.

در فرآیند روزه فکری لازم است از افکار مثبت جایگزین استفاده شود تا رفته رفته افکار مزاحم حذف شود، اما مهم‌ترین نکته در این فرآیند، توانایی کنترل افکار است که بعد از تمرینات مکرر به فرد کمک می‌کند خودش در طول زمان، افکار خود را تحت کنترل دربیاورد. البته برای کامل شدن این فرآیند، تکنیک‌های ترکیبی توقف فکر و استفاده از افکار مثبت جایگزین نیاز است تا در نهایت، احساسات مثبت جایگزین تنش و احساسات منفی شود.

دکتر مهرنوش دارینی - روان‌شناس و مشاور