خانه تکانی دل در ماه مهربانی

بدون شک افرادی که ارتباط نزدیک‌تری با خداوند دارند از آرامش بیشتری برخوردارند. همه ما در زندگی خود به نوعی با تنش‌ها و نابسامانی‌هایی مواجه هستیم که لازم است برای مقابله با آنها از نظر روحی آمادگی داشته باشیم، حال با آغاز ماه مبارک رمضان فرصتی برای پالایش روح و جسم همه ما فراهم آمده است .

ماه رمضان ماه تقرب و نزدیکی به خداست و همان‌طور که روایت است، رجب ماه خدا، شعبان ماه پیامبر خدا و رمضان‌ ماه مردم است و این مردم هستند که در طول این ماه تمام تلاش خود را برای نزدیک شدن به خدا انجام می‌دهند.

فاطمه محمدبیگی، کارشناس امور خانواده درباره برکات ماه رمضان می‌گوید: به‌طور کلی اخلاق و رفتار بیشتر افراد در این ماه تغییر می‌کند، آنها بیشتر نسبت به یکدیگر گذشت می‌کنند، بیش از پیش در پی کمک به همدیگر هستند و رضایت دادن ها، فراموش کردن بدی‌ها و بخشش‌ها در این ماه افزایش پیدا می‌کند. وی می‌افزاید: از آنجا که روزه‌داران می‌خواهند روزه‌هایشان مقبول درگاه الهی باشد، سعی می‌کنند از چیزهایی که جزو مبطلات روزه است دوری کنند؛ یکی از مبطلات روزه ظلم کردن افراد به یکدیگر و زیر پا گذاشتن حقوق دیگران است، پس روزه داران سعی می‌کنند با دوری از این کارها و انجام کارهای خیر و کمک به یکدیگر رضایت خداوند را برای پذیرش روزه هایشان جلب کنند.

دکتر معصومه حاتمی، روان‌شناس هم در گفت‌وگو با ما، به دلایل روانی بهتر شدن خلق و خوی افراد در ماه مبارک رمضان اشاره می‌کند و می‌گوید: عملکرد اخلاقی همه افراد به‌صورت سینوسی است، به این معنی که وقتی یک بعد آن برجسته می‌شود، بعد مخالف آن کمرنگ تر خواهد شد، به همین دلیل هم در این ماه که فضائل اخلاقی برجسته می‌شود خود به خود رذائل و اخلاق‌های بد افراد کمرنگ شده و همین امر باعث می‌شود مردم بیشتر از قبل با گذشت با یکدیگر رفتار کنند و همسران با احترام بیشتری با یکدیگر برخورد داشته باشند و ناخودآگاه همه نسبت به هم مسئول‌تر و مهربان‌تر ‌شوند.

در حقیقت روزه‌داری به خاطر ارتباط با یک منبعی که سراسر آرامش است، عاملی برای سلامت روانی هم به‌شمار می‌آید. همچنین افراد در این ماه احساس امنیت روانی می‌کنند چون در فعالیت‌های اجتماعی همچون نمازجماعت و راز و نیاز و قرائت قرآن شرکت می‌کنند. یعنی یک فرد روزه‌دار همواره آرامش را در خود احساس می‌کند و از هرگونه استرس به دور است . همچنین روزه یک شیوه روان درمانی و تغییر رفتار است. روزه‌داری زمینه لازم را برای تقویت مکانیسم‌های سازگاری انسان‌های روزه‌دار در برخورد با مشکلات زندگی فراهم می‌کند و موجب افزایش قدرت کنترل رفتارها، افزایش ظرفیت روانی و قدرت تحمل مشکلات و پایداری در برابر استرس‌های زندگی می‌گردد.

همکاری و همدلی خانواده

بچه‌ها و پدر خانواده با دیدن ضعف و خستگی در چهره مادر به او در آماده کردن افطاری، پهن کردن سفره و جمع کردن آن کمک می‌کنند و در طول این ماه همه اعضای خانواده سعی در آرام نگهداشتن محیط خانه، برای استراحت و یا رسیدن به مسائل عبادی خودشان و دیگر افراد خانواده دارند.

دکتر محمد بیگی با اشاره به افزایش همدلی و دلسوزی در خانواده در طول ماه رمضان، می‌گوید: گهگاه می‌بینیم آقایانی که در طول سال در منزل دست به سیاه و سفید نمی‌زدند اما در این ماه بسیار به همسرانشان کمک می‌کنند و این مشارکت در امور خانواده علاوه بر ذوق خانم‌ها، اثرات بلند مدتی هم دارد و آن افزایش مهر و محبت و عاطفه در خانه‌هاست و از طرفی دیگر با طنین انداز شدن صوت قرآن و دعا در خانه‌ها آنچنان برکتی درون خانواده‌ها جاری می‌شود که به‌دنبال آن صحبت‌های لغو و بیهوده و مشاجرات خانوادگی کمرنگ می‌شود و همین مساله هم مهر و محبت درون خانواده‌ها و همراهی و همدلی آنها را افزایش می‌دهد.

در این میان بهتر است کودکان و نوجوانان آثار مثبت روزه گرفتن را در والدین و بزرگ‌تر‌ها ببینند و احساس کنند که بزرگ‌ترهایشان خوش اخلاق‌تر، مهربان‌تر، صبورتر و فعال‌تر شده‌اند تا این آثار مثبت را نزد خود به روزه‌داری نسبت دهند؛ پس باید به هر طریقی کمک کنیم همیشه فرزندان ذهنیت خوبی از این ماه داشته باشند، مثلا هیچ‌گاه نباید به کودکان گفته شود، بازی و سروصدا نکنید که پدر و مادرتان روزه دارند، گرسنه‌اند و خوابیده اند زیرا نباید روزه‌داری والدین منع و محرومیتی برای کودکان ایجاد کند تا از این ماه و روزه‌داری خاطره بدی به ذهن نسپارند.

افزایش صله رحم، از آثار ماه رمضان

رفت و آمد و صله رحم به دلایل مختلفی از جمله گرفتاری‌های روزمره افراد و مشکلات اقتصادی آنها، در چند سال اخیر به نسبت سال‌های دور بسیار کاهش یافته است. محمد بیگی، ضمن اشاره به این مطلب می‌گوید: به واسطه بخشش الهی در این ماه مردم بخشنده می‌شوند و در‌های منازلشان را به روی اقوام و دوستان باز می‌کنند و آنها را بر سر سفره‌های افطار دور هم جمع می‌کنند به‌طوری که ممکن است افراد بیشتر شب‌های ماه رمضان را یا افطاری بدهند یا به مهمانی افطاری بروند که همین افزایش صله رحم و رفت و آمدها باعث می‌شود دل‌ها به هم نزدیک‌تر شود.

در واقع صله ارحام که به‌طور ملموس نسبت به گذشته کم شده است، در دو مقطع زمانی بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند؛ که یکی در دید و بازدیدهای عید نوروز و دیگری رفت و آمد‌ها و برگزاری مراسم‌ افطار در ماه مبارک رمضان است، که البته افراد باید توجه کنند‌ با هرچه ساده‌تر برگزار کردن این مراسم به بیشتر کردن این رفت و آمد‌ها کمک کنند. نکته جالب این‌ که به‌دلیل زیادشدن رفت و آمد‌ها افراد احساس شعف و شادی می‌کنند و به‌طور محسوسی خوشحال‌تر و راضی‌تر هستند. این مساله بسیار مبارک است و ای کاش در طول سال همین روند ادامه پیدا کند و افراد با برگزاری مهمانی‌های ساده و به دور از تجمل، از برکت مهمانداری و انرژی کسب شده از این دید و بازدیدها استفاده کنند تا شاهد هر چه بهتر شدن روحیه افراد جامعه باشیم.

و اما افرادی که روزه نمی‌گیرند

افرادی هستند که به هر دلیلی در ماه مبارک رمضان روزه نمی‌گیرند اما آن چیزی که مهم است مساله احترام قائل‌شدن این افراد برای روزه‌داران است.

محمد بیگی در این باره می‌گوید: احترام افراد به این ماه و به روزه‌داران به‌دلیل فطرت انسانی است. به این معنی که فطرت انسان طوری آفریده شده که همواره خوبی را دوست دارد و همچنین کارهای خیر برای هر انسانی از هر ملیت و دینی زیبا شمرده می‌شود، حال این فرد هر کسی می‌خواهد باشد اما وقتی خوبی را می‌بیند فطرتش به آن خوبی گرایش پیدا می‌کند و حتی اگر آن کار خوب را انجام ندهد، به واسطه آن نیاز فطری‌اش به آن احترام می‌گذارد یا حتی افرادی که بیمار هستند و نمی‌توانند روزه بگیرند، به احترام افراد روزه‌دار، روزه خواری را در ملأعام انجام نمی‌دهند و خیلی خوب است که این سنت‌های حسنه را که شامل احترام به روزه‌دار و روزه‌خواری نکردن در ملأعام است، ترویج دهیم.

وی می‌افزاید: گاهی در موارد خیلی کمی مشاهده می‌شود بعضی افراد با نام حریم ‌یا آزادی شخصی متاسفانه اقدام به روزه خواری در ملأعام می‌کنند، اما باید این مساله را بدانند که آزادی ما در گروی‌ احترام به حقوق دیگران است و وقتی چارچوب ذهنی، فکری و استقلالی فرد مفهوم پیدا می‌کند که وارد چارچوب دیگری نشود که یکی از آنها همین رعایت حقوق اجتماعی دیگران است.

در این مورد می‌توان مثال گذر از خطوط عابر پیاده را عنوان کرد که زمانی که فردی به‌عنوان عابر پیاده است و رانندگی نمی‌کند هم باید قوانین راهنمایی و رانندگی و حقوق رانندگان را رعایت کند و بی‌موقع وارد خیابان نشود. پس همه ما هم به احترام این ماه و افرادی که در این ماه روزه‌داری می‌کنند، باید از قوانین اجتماعی در دین ما که به واسطه کتاب الهی و دین اسلام بر ما واجب شده است را رعایت کنیم و بدانیم این‌که ما به اسم آزادی از رعایت یک‌سری مسائل سر باز بزنیم یک توجیه غیرعادلانه و یک قضاوت غیرمنصفانه است.

امر به معروف و نهی از منکر

در ماه مبارک رمضان، دل‌ها با چراغ الهی روشن شده و برای امر به معروف و نهی از منکر بیشتر پذیرش دارند.

برای خودسازی در ماه مبارک رمضان و زدودن غبار از دلمان‌بهتر است خوبی‌ها و بدی‌ها را به یکدیگر نیز گوشزد کرده و به این مساله فکر کنیم که ما انسان‌ها که نوعدوست هستیم و همدیگر را دوست داریم اگر خوبی‌ها و بدی‌ها را به یکدیگر یادآوری نکنیم هر روز بیشتر سقوط می‌کنیم و دائم دچار مضرات رفتارهای بد اجتماعی‌مان می‌شویم پس بهتر است نه تنها از امر به معروف و نهی از منکر در این ماه نترسیم بلکه اگر تذکری هم به خود ما داده شد ناراحت نشویم و اگر منطقی بود آن را با جان و دل پذیرا باشیم.