مسجد امام اصفهان در تهدید نم و رطوبت

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اصفهان با اشاره به این‌که نم مسجد امام مربوط به ۲۴ سال گذشته بوده و در سال‌های گذشته تاکنون افزایش پیدا کرده است، در گفت‌وگو با تسنیم می‌افزاید: مدتی است که چند گروه و کارشناس برای رفع این مشکل از مسجد بازدید کرده‌اند و در این‌باره مطالعاتی نیز انجام و گمانه‌زنی‌های بسیاری درباره عامل نم و رطوبت صورت گرفته است.

فریدون الهیاری با اشاره به این‌که برخی از این فرضیه‌ها رد و برخی تائید شده و اکنون اقداماتی برای رفع آنها در حال انجام است، می‌گوید: قرار شده حدود یک متر اطراف مسجد به جای آسفالت آجرفرش شود تا زمین اجازه تنفس داشته و رطوبت داخل زمین امکان بیرون آمدن داشته باشد و به بنا کشیده نشود. پس از این مرحله نیز سیستم‌های سرویس‌های بهداشتی مسجد به بیرون انتقال داده می‌شود تا نگرانی از آب و فاضلاب وجود نداشته باشد.به گفته وی ،جانمایی این امر صورت گرفته و در توافقی که با سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان صورت گرفت، این طرح اکنون به‌صورت ویژه در دستور کار قرار گرفته است.

یک کارشناس مسئول در میراث فرهنگی اصفهان نیز در تشریح موضوع نم‌زدگی دیواره‌های مسجد امام و اقدامات انجام شده برای رفع آن به جام‌جم می‌گوید: نم‌زدگی دیواره‌های مسجد امام دلایل متعددی دارد که پس از بررسی‌ها و کاوش‌های انجام شده، این دلایل مشخص شد و مسئولان و کارشناسان میراث اکنون درصدد رفع آن برآمده‌اند.

بازسازی راه‌آب‌های مسجد

شهرام امیری با اشاره به این‌که یکی از فرضیه‌های مطرح شده درباره نم‌زدگی، نشت رطوبت از لوله‌کشی‌های منازل اطراف مسجد بود که این فرضیه با کاوش‌های سال‌های اخیر رد شد، خاطرنشان می‌کند: دومین فرضیه مربوط به گرفتگی آبراه‌های مسجد بود که این فرضیه تائید شد، زیرا در طول 400 سال قدمت این مسجد، بسیاری از این آبراه‌ها نظیر راه‌های آب‌های ورودی به حوض حیاط مسجد گرفته و کور شده است که مرمت، بازگشایی و پاکسازی این راه‌ها اکنون در دستور کار استان قرار گرفته است.

وی با بیان این‌که سومین عامل نشت فاضلاب سرویس‌های بهداشتی مسجد بود که این مورد هم مورد تایید قرار گرفت، یادآور می‌شود: از آنجا که نماز جمعه و جماعت در این مسجد برگزار می‌شود و سرویس‌های بهداشتی مسجد برای پاسخگویی به نیاز مردم کافی نبود، بنابراین حدود 20 سال پیش صد چشمه دیگر به این مسجد اضافه شد که این چشمه‌ها با توجه به استفاده زیاد در طول این سالیان، گرفته و کور شده و به دیوارهای بخش شمال شرقی مسجد نشت کرده است.

این کارشناس مسئول با اشاره به این‌که رفع‌گرفتگی این سرویس‌ها نیز به عنوان عامل مهم نم‌زدگی دیوارها در دستورکار میراث قرار گرفته است، می‌گوید: اما از آنجا که تعطیلی تمام این چشمه‌ها در یک زمان واحد به دلیل استفاده مردم امکان‌پذیر نیست، قرار شده به تناوب تعطیل و کارگرفتگی و بازسازی آنها انجام شود. امیری با بیان این‌که اکنون بخشی از دیواره‌های آجری بخش شمال و شمال شرقی مسجد تا ارتفاع یک‌متری رطوبت زده شده است، می‌گوید: بازسازی و مرمت راه آب‌های مسجد احتمالا تا شش ماه دیگر پایان می‌یابد، اما بازسازی و مرمت سرویس‌های بهداشتی به دلیل استفاده شدن، زمان‌بر خواهد بود.وی با تاکید بر این‌که در کل نم‌زدگی آثار و ابنیه تاریخی امری طبیعی است که برای تمام بناهای تاریخی روی می‌دهد، درباره مرمت و بازسازی کاشی‌های گنبد مسجد نیز یادآور می‌شود :گنبد مسجد امام از 16 ترک تشکیل شده است که در هر ترک حدود 30 تا 40 هزار قطعه کاشی، کار شده است که در مجموع 500 هزار کاشی ریز و درشت در گنبد وجود دارد که بخشی از این کاشی‌ها در طول عمر بیش از دو دهه خود چسبندگی و ماندگاری خود را از دست داده بود و نیاز هست که جمع یا مرمت و بازسازی شود.امیری با اشاره به این‌که عملیات بازسازی کاشی‌های گنبد بسیار سخت و زمان‌بر است، خاطرنشان می‌کند: در سال 92 و اوایل 93 کار بازسازی کاشی‌های 3 ترک انجام شد و اکنون مرمت کاشی‌های 2 ترک دیگر در حال انجام است.

حدود چهار سال پیش بود که رسانه‌ها وضع ناخوش گنبد مسجد امام را به متولیان گوش‌زد کردند. از آن زمان در حالی که همچنان داربست‌هایی برای مرمت کاشی‌ها روی گنبد قرار گرفته است، اما امسال نیز همچنان شاهد فرو ریختن کاشی‌های بخشی از گنبد مسجد امام بودیم که مساحت قابل توجهی دارد.

یک مرمت‌گر کاشی که این حرفه به صورت نسل‌به‌نسل در این خانواده دنبال می‌شود، چندی پیش در این باره به مهر گفت: مرمت این قسمت از گنبد مسجد امام که هم‌اکنون شاهد ریزش کاشی‌های آن هستیم نزدیک به 20 سال پیش انجام شده بود و به نظر می‌رسد مرمت این کاشی‌ها در آن زمان اصولی نبوده و به همین سبب هم‌اکنون شاهد ریزش آن هستیم.

حسن مقضی استفاده از دریل برقی برای تخریب کاشی‌ها و وسایلی نظیر آن را عاملی موثر در ایجاد ارتعاش دانست و افزود: به طور قطع برای مرمت بنایی که عمری 400 ساله دارد باید با احتیاط عمل کرد که این دقت و احتیاط در مورد مرمت این مسجد لحاظ نشده است.وی در واکنش به برخی اظهارات در این زمینه که عمر کاشی در بهترین شرایط 20 الی 30 سال است، می‌گوید: این حرف جدیدی است که درست نیست و در شرایط حاضر چون برخی مرمت را بلد نیستند، به جای مرمت آن را نوسازی می‌کنند. در حالی که نزدیک به 39 سال پیش کاشی‌های گنبد مسجد شیخ لطف‌الله را مرمت کردیم و هنوز مشکلی برای آن پیش نیامده است و یا کاشی‌های آرامگاه واله در تخت فولاد اصفهان پس از 38 سال مشکل پیدا کرد که شهرداری چون نیروی لازم برای مرمت آن را نداشت کل کاشی‌ها را جمع و از نو کاشی کردند که این کاشی‌های جدید پس از دو سال فرو ریخت.