فروش سربازی، انتخاب بین بد و بدتر است

چرا دست‌کم هشت سال غیبت را برای استفاده مشمولان غایب از طرح فروش سربازی در نظر گرفته‌اید؟

براساس قانون مدت خدمت سربازی در ایران 30 سال است؛ دو سال دوره ضرورت، هشت سال دوره احتیاط و دو دوره ده ساله به نام ذخیره اول و دوم نیز وجود دارد. ما در نظر گرفتیم که افرادی که مدت هشت سال دوره احتیاط آنها تمام شده است و وارد دوره ذخیره شده‌اند، بتوانند با پرداخت جریمه تکلیف نظام وظیفه خود را روشن کنند. مبنای هشت سال را نیز سال 94 قرار می‌دهیم و افرادی که تا اواخر اسفند 94 هشت سال غیبتشان تمام شود، می‌توانند با پرداخت جریمه معافیت بگیرند.

اما برخی از مشمولان غایب ادعا می‌کنند به این شکل به تحصیلکرده‌ها ظلم شده است.

هر پسر ایرانی وقتی به هجده سالگی می‌رسد باید به سربازی برود، در این میان افرادی که تصمیم به تحصیل می‌گیرند، از فرصتی که نظام برای آنها فراهم کرده استفاده می‌کنند و عملا سربازی را به تعویق می‌اندازند به همین دلیل دولت به آنها کمک می‌کند. برای نمونه پزشکی که بعد از 12 سال به سربازی می‌آید و 30 سال دارد، این شخص تا سی و هشت سالگی در دوره احتیاط است بنابراین ما مبنا را دوره احتیاط گرفتیم.

شما با اجرایی شدن این طرح موافق بودید؟

ستاد کل نیروهای مسلح بین بد و بدتر، بد را انتخاب کرده چون تعدادی از جوانان بخصوص آنها که در خارج از کشور هستند و ابزار لازم نیز برای برخورد با آنها وجود ندارد، نسبت به انجام خدمت سربازی اقدام نکرده‌اند به همین دلیل مشکلاتی برای خود و خانواده ایجاد کرده‌اند؛ چون فردی که مرتکب غیبت شده با محدودیت‌هایی اجتماعی رو‌به‌روست، از طرفی سن سربازی نیز در کشورمان تا پنجاه سالگی در نظر گرفته شده بنابراین یک عده نیز خود به خود بعد از این‌که به این سن رسیدند، از شمول قانون خدمت وظیفه عمومی خارج می‌شوند.

طرح خرید سربازی از طرف شما ارائه شد؟

طرح از طرف دولت بوده است ما به عنوان این‌که طرح بدی است و از طرف دیگر بدتر وضع سربازان غایب است، گفتیم بین بد و بدتر با بد مخالفت نکنیم.

اما با توجه به بالا بودن جریمه‌های در نظر گرفته شده، تعداد کمی از مشمولان غایب می‌توانند از این طرح استفاده کنند.

ستاد کل ابتدا تسهیلاتی فراهم کرد تا جوانان غایب به سربازی بروند. برای نمونه اضافه خدمت افرادی که تا بیست و دوم بهمن خود را معرفی کردند، بخشیده شد. علاوه براین برای سربازان متاهل نیز این فرصت را فراهم کردیم تا پایان شهریور سال94 بتوانند خود را معرفی کرده و از کسر خدمت فرزند و همسر برخوردار شوند؛ برای هر فرزند سه ماه، و همسر نیز سه ماه، این تسهیلات برای افرادی است که نمی‌خواهند جریمه پرداخت کنند یا توان آن را ندارند.

نظر ستاد کل نیروهای مسلح درباره این‌که جریمه‌های در نظر گرفته قسطی پرداخت شود، چیست؟

این طرح جزو لایحه بودجه و جزو درآمدهاست بنابراین باید با توجه به سیاست‌های دولت و مجلس تنظیم شود، ما برای قسطی شدن نظر خاصی نداشته و نداده‌ایم و منتظر تصمیم مجلس هستیم.

برای افرادی که با پرداخت جریمه کارت معافیت می‌گیرند، چه محدودیت‌هایی در نظر گرفته شده؟

این افراد در انتخابات مجلس و شورای شهر و روستا نمی‌توانند شرکت کنند، افزون براین پست‌های مدیریتی و راهبردی نیز نمی‌توانند داشته باشند.

اما با توجه به این‌که بیشتر این افراد مدرک تحصیلی دیپلم و زیر دیپلم دارند، می‌توان گفت این شرایط محدودیتی برای آنها ایجاد نمی‌کند.

ما می‌خواهیم وضع نظام وظیفه غایبان را تعیین تکلیف کنیم نمی‌خواهیم برای آنها مشکلات اجتماعی به وجود بیاوریم. اما چون این افراد به قانون تمکین نکرده‌اند، نباید در آینده قانونگذار شده یا پست‌های راهبردی گرفته و سیاستگذاری کنند.

خرید سربازی برای سال 95 نیز ادامه پیدا می‌کند؟

فعلا نمی‌توانم دراین باره نظر بدهم، چون برنامه این است که برای سال 94 باشد و برای 95 تمدید نشود، بر این اساس توصیه می‌کنیم جوانان براساس قانون 94 تکلیف نظام وظیفه خود را روشن کنند.

این طرح مشمول سربازانی که از پادگان فرار کرده‌اند نیز می‌شود؟

فعلا در قانون چیزی به عنوان فراری نیامده است، اما قصد داریم افرادی که بیش از هشت سال فرار کرده و جرمی بجز فرار مرتکب نشده‌اند، در شمول این قانون قرار گیرند؛ زیرا ممکن است برخی از این افراد خسارتی به بیت‌المال زده یا اسلحه یا خودرویی را برده باشند، بنابراین باید به جرم آنها رسیدگی شود.

افرادی که بیش از هشت سال غیبت کرده و اکنون مشغول خدمت هستند نیز می‌توانند با پرداخت جریمه معافیت بگیرند؟

بله، افرادی که برگه اعزام به خدمت گرفته یا اعزام شده‌اند نیز می‌توانند با پرداخت جریمه کارت معافیت بگیرند.

ممکن است به افرادی که چند وقت سرباز بوده‌اند، تخفیفی داده شود؟

فعلا در قانون چنین چیزی پیش بینی نشده است.

برخی از کارمندان دفاتر پلیس + 10 اطلاعات اشتباهی به مراجعه‌کنندگان می‌دهند، برای نمونه می‌گویند سوابق حضور در بسیج سبب کاهش جریمه‌ها می‌شود، برای توجیه این افراد برنامه‌ای داشته‌اید؟

این افراد اطلاعات کافی ندارند، اما با توجه به گزارش‌هایی که می‌گیریم آنهار ا توجیه می‌کنیم تا اطلاعات غلط به مردم ندهند.

قرار بود جریمه مشمولان غایب خارج از کشور با افرادی که داخل کشور زندگی می‌کنند متفاوت باشد، اما چرا مجلس به این شکل عمل نکرد؟

فعلا مجلس جریمه‌ها را یکسان در نظر گرفته، باید منتظر بررسی نمایندگان در صحن علنی بود. ما سه عامل مدرک تحصیلی، مدت غیبت و حضور در کشور یا خارج‌نشین بودن افراد را در نظر گرفته بودیم، اما مجلس با دو فاکتور موافقت کرد.

عده‌ای می‌گویند پیش ثبت نام از مشمولان برای شناسایی آنهاست به همین دلیل برای ثبت‌نام تعلل می‌کنند.

این برداشت درست نیست، زیرا اگر کد ملی فرد را داشته باشیم، می‌توانیم مشخص کنیم که چه افرادی غایب هستند.

به نظر می‌رسد با توجه به پستی که دارید، افراد زیادی به شما سفارش می‌کنند تا فرزندشان در محل مناسبی دوران سربازی خود را سپری کند، این طور نیست؟

در بعضی مکان‌ها سربازی جاذبه دارد ما در بحث وظیفه عمومی تلاش می‌کنیم تا جوانان در جایی که دوست دارند خدمت کنند، اما مشکل اینجاست که عرضه و تقاضا یکسان نیست و ناچار می‌شویم برخی مواقع براساس قرعه سربازان را تقسیم کنیم.

این سفارش‌ها تا کنون برای شما دردسرساز شده؟

به هر حال انتظاراتی وجود دارد، معمولا اگر انتظارات را جواب بدهیم انسان خوبی می‌شویم و اگر جواب ندهیم عده‌ای ناراحت شده و گله می‌کنند.

خود شما چند پسر دارید، آیا برای دوران سربازی آنها سفارش کرده‌اید؟

دو پسر دارم، یکی دوران سربازی را سپری کرده و دیگری هنوز دانش‌آموز است، پسرم مانند افراد عادی سربازی رفت، زیرا اکنون سربازی آن‌قدر سخت نیست که نیاز به سفارش داشته باشد.

به نظر شما وضع سربازی اکنون در کشورمان مطلوب است؟

مطلوب نیست، زیرا هر مسئولی در حوزه کاری خود بگوید شرایط مطلوب و ایده‌آل است، نمی‌تواند مسئول خوبی باشد، ما باید حداکثر تلاش را بکنیم تا وضع بهتر شود، چون یک سری مطالبات و خواسته‌ها در این بین وجود دارد. برای نمونه ماموریت و وظیفه نیروهای مسلح دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و حفاظت و حراست از امنیت مملکت است و باید در این باره پاسخگو باشد.

بیشتر مشمولان از این گله دارند که در سربازی چیز زیادی یاد نمی‌گیرند، دلیل این نارضایتی چیست؟

قانونگذار نیروهای مسلح را مکلف کرده است که بخش عمده‌ای از نیاز نیروی انسانی را از جوانان تامین کند، به همین دلیل نمی‌توان گفت جوانان بیایند، متخصص شده و پس از توانمند شدن بروند. ما باید به کمک جوانان ماموریت نیروهای مسلح را انجام دهیم، اما در کنار این هدف باید برای توانمندسازی جوانان نیز اقدام کنیم.

اما جوانان انتظار دارند با توجه به تخصص‌هایی که دارند در نیروهای مسلح به‌کار گرفته شوند.

مشکل اینجاست، مشمولانی که وارد نیروهای مسلح می‌شوند حدود 700 رشته تخصصی و گرایش تحصیلی دارند، اما در نیروهای مسلح اگر تخصص‌ها را دسته‌بندی و رسته‌بندی کنیم حدود 30 تخصص می‌توانیم داشته باشیم، این در حالی است که در تمام کشور نیز جوانان در تخصص‌های خود به‌کار گرفته نمی‌شوند، یعنی کل کشور نیز ظرفیت به‌کارگیری تخصص‌ها را ندارد چه برسد به نیروهای مسلح که ماموریت خاص دارد.

چند ارگان و دستگاه دولتی سرباز به‌ کار می‌گیرند؟

اکنون 130 دستگاه دولتی سرباز می‌گیرند، این سربازان در طرح‌هایی مانند سرباز معلم و سرباز هیات علمی شرکت کرده و در دستگاه‌های دولتی مشغول ‌کار می‌شوند، باید یادآور شد که این افراد نیز با توجه به تخصص‌شان به‌کار گرفته می‌شوند.

کدام سازمان‌ها بیشترین سهمیه سرباز را دارند؟

سازمان زندان‌ها، وزارت جهادکشاورزی و آموزش پرورش بیشترین سرباز را به‌کار می‌گیرند.

تعداد تمام مشمولان غایب کشور چقدر است؟

حدود دو میلیون و 500 هزار نفر هستند.

بیشتر این افراد چه مدرک تحصیلی دارند؟

بیشتر آنها زیر دیپلم بوده و در شغل‌های خدماتی مشغول کار هستند، زیرا افرادی که می‌خواهند ادامه تحصیل دهند از خدمت سربازی غیبت نمی‌کنند، از عده‌ای نیز که مدرک تحصیلی می‌گیرند تعداد کمی مرتکب غیبت می‌شوند.

در آینده امکان حذف سربازی در کشور وجود دارد؟

حذف دوران سربازی فعلا در برنامه ده ساله نیروهای مسلح وجود ندارد به همین دلیل سربازی را به شکل وظیفه و ضرورت ادامه می‌دهیم. تاکید می‌کنیم که جوانان و خانواده‌ها براساس قوانین موجود تکلیف نظام وظیفه خود را روشن کنند و به شایعات توجه نکنند.

مهدی آیینی ‌/ ‌گروه جامعه