ویترین نمایشی توانمندی‌های پژوهشگران ایرانی

گاهی موسسات پژوهشی دولتی که زیرمجموعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیستند و همچنین مراکز پژوهشی بخش‌خصوصی نیز در این نمایشگاه حضور پیدا می‌کنند. گرچه بعضی از دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری غرفه‌های جالبی آماده می‌کنند و با ارائه نمادها، ماکت‌ها و انتشارات خود در این نمایشگاه حضور پرشور و قوی دارند؛ در مقابل بعضی از واحد‌های آموزشی یا پژوهشی در این نمایشگاه حضوری بظاهر از سر اجبار دارند و صرفا برای مقاصد اداری و رعایت روال بروکراتیک وزارت در چنین نمایشگاهی شرکت می‌کنند و اساسا در این غرفه‌ها چیزی برای بازدید وجود ندارد و بیشتر وقت روز، کسی در محل غرفه حاضر نیست که به بازدیدکنندگان پاسخ دهد!

در چنین نمایشگاه‌هایی معمولا مراجعه کنندگان سوال‌ها و کنجکاوی‌هایی دارند که نیاز است افراد متخصص و صاحب صلاحیت به پرسش‌ها پاسخ دهند، ولی متاسفانه اعضای هیات علمی همان دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها معمولا حوصله یا وقتی برای حضور و پاسخگویی به حضار ندارند!

به نظر شما چرا معمولا در این نمایشگاه رونقی دیده نمی‌شود؟ چرا مردم و دانشجویان و دانش‌آموزان از این نمایشگاه دیدن نمی‌کنند؟ چرا استقبال تخصصی از سوی فناوران و مخترعان و نخبگان و فارغ‌التحصیلان به عمل نمی‌آید؟

تا زمانی که در کشور ما سوالات و مشکلات ملی از بخش دانشگاهی و پژوهشگاهی کشور پرسیده نشود و به نخبگان و نظرشان اهمیتی داده نشود، نمی‌توان انتظار داشت گروه قابل توجهی از مردم از مناسبت‌هایی مانند نمایشگاه علم و فناوری استقبال خوبی داشته باشند. آموزش و پرورش به پژوهش و آموزش پژوهش‌محور در دوره‌های تحصیلی مختلف کمترین توجه را دارد. اگر حتی درصد کوچکی از مدارس ما در مسیر پژوهش‌محور حرکت می‌کردند، تعداد دانش‌آموزان علاقه‌مند به پژوهش بسیار بیشتر بود. دانش‌آموزان ما بیشتر نگران نمره‌ها، سنجش‌ها و مسابقات مدرسه هستند تا این‌که به مساله‌ای فکر کنند. آموزش و پرورش ما دانش‌آموزان پژوهشگر تربیت نمی‌کند. در چنین شرایطی نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم دانش‌آموزان از این نمایشگاه که از کمترین جذابیتی برخوردار است، استقبال کنند. نمایشگاه‌های علم و فناوری در دنیا از یک‌سو با هدف معرفی آخرین دستاوردهای روز این حوزه برگزار می‌شود. دستاوردهایی که هفت‌خوان را پشت سر گذاشته و به مسیر تجاری سازی رسیده‌اند. از سوی دیگر یکی از اهداف دیگر این نمایشگاه‌ها حمایت از شرکت‌های نوپا برای تجاری‌سازی ایده‌های جدید آنهاست. اهدافی که در نمایشگاه‌های داخلی نشانی از آن یافت نمی‌شود و آنها را به ویترینی نمایشی از توانمندی‌های پژوهشگران ایرانی تبدیل کرده است.

دکتر مهدی زارع‌ /‌ دانشیار پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی