نمی توانند سنت آژانس را بشکنند

دکتر علی اصغر سلطانیه که از وی به عنوان عضو تازه نفس تیم هسته ای نام برده می شود ، اولین نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در سالهای 61 تا 64 و همچنین سفیر ایران در ژنو بوده است.

کد خبر: ۷۴۵۷۸

این دیپلمات ارشد وزارت امور خارجه که متخصص فیزیک هسته ای است ، سابق بر این ریاست مرکز تحقیقات هسته ای سازمان انرژی اتمی را برعهده داشته و در حال حاضر معاون مدیر کل سیاسی - بین الملل وزارت امور خارجه کشورمان است . او طی 2 سال گذشته ، رئیس تیم همراه بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی که به ایران اعزام شده و می شود، است . آنچه اینک پیش روی دارید، یادداشتی از وی درباره گزارش جدید محمد البرادعی است که قرار است در اجلاس نوزدهم سپتامبر شورای حکام آن را قرائت کند. مدیر کل آژانس هفته پیش گزارش خود را برای اعضای شورای حکام فرستاده بود.
اول : دست کم 80 درصد گزارش مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی تکرار موضوعات حل شده پیشین است. البرادعی به تفصیل به مسائل تکراری در گزارش خود اشاره می کند اما در جمله یا جملاتی کوتاه و داخل پرانتز یادآور می شود که آنچه آورده تکراری و در گذشته حل شده است.
دوم : آقای مدیر کل در قالب این شیوه تنظیم گزارش در حقیقت بر آن است که مخاطبان گزارش خود را با انبوه مسائلی که پرونده تهران با آن رویاروست مواجه سازد و این اقدام درواقع در چارچوب ماموریتی است که در نشست اضطراری 3 هفته پیش شورای حکام به وی محول شد و او در قطعنامه پیشنهادی اروپا موظف شده بود گزارشی جامع ارائه کند که حاوی چندین گره هسته ای در پرونده تهران باشد آن هم گره هایی که عمدتا باز شده است . مثلا او از دو موضوع غنی سازی لیزر و تبدیل اورانیوم که از یک سال پیش بازرسی از آنها عادی شده بسیار شتابزده عبور کرده است.
سوم : در بخشهایی از گزارش ، مخاطب را به گزارش های جلسات قبل ارجاع داده است ، در حالی که از جلسه نوامبر به بعد موضوع ایران در دستور کار شورای حکام قرار نداشته است.
چهارم : در گزارش آمده منشائ آلودگی ها در تجهیزات خارجی است. این یک وجه مثبت است ، اما این اشکال پرونده ایران مدتهاست که حل و رفع شده است و البته این که گفته شده است ، با آنالیز قطعاتی از کشور ثالث ، خارجی بودن منشاء آلودگی ها مشخص شده است ، غیرتکراری بوده که بدین گونه صداقت ایران در فعالیت صلح آمیز هسته ای بیش از گذشته آشکار شده است.
پنجم : آقای مدیر کل بازهم در گزارش خود تکرار کرده که هیچ شاهدی مبنی بر انحراف ایران از فعالیت صلح آمیز نیافته و حتی گفته که تمام مواد هسته ای اظهار شده حسابرسی شده است ، اما چون گذشته ادامه داده است که در این خصوص آژانس در موقعیتی نیست که بگوید در ایران هیچ فعالیت اظهار شده هسته ای غیر صلح آمیزی وجود ندارد، این بخش تکراری یک امر کاملا عادی در فعالیت های معمول آژانس است با وجود این هم آقای مدیر کل و هم کشورهای غربی تلاش می کنند آن را غیرعادی قلمداد کنند زیرا آژانس طی سالهای طولانی از فعالیتش ، در مورد کشورهایی که حتی به تعداد انگشتان دست هم نمی رسد توانسته بگوید که در آن کشورها هیچ فعالیت غیر صلح آمیز هسته ای انجام نمی شود و آخرین آن ژاپن بود که پس از چند دهه حضور بازرسان آژانس در آن کشور حاصل شد.
ششم : البرادعی بازهم موضوع اختیارات بازرس ها را مطرح کرده است. او و بازرسانش اکنون برای بازرسی از تاسیسات ایران از همه ظرفیت پروتکل و پادمان استفاده می کنند و اختیارات بیشتر خارج از این چارچوب خواهد بود بنابراین افزایش اختیارات هرگز به ایران ربط ندارد زیرا نیازمند تصویب یک پروتکل یا اصلاحیه تازه است که این مساله نیز به این سادگی عملی نمی شود. پس در این بخش از گزارش درواقع توپ توی زمین همه اعضای شورای حکام است به جز ایران.
هفتم : هیچ نشانی از انحراف در فعالیت هسته ای ایران وجود ندارد. اخراج بازرسان ، عدم دسترسی بازرسان مشابه آنچه درباره کره شمالی در ممانعت از ورود بازرسان آژانس مطرح بود و به عنوان اصطلاحات شناخته شده در اساسنامه یا موافقت نامه با پادمان است ، هرگز درباره ایران به کار برده نشده است ، بنابراین ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت به طور کامل فاقد مبنای حقوقی است.
هشتم : موضع رسمی همه اعضای شورای حکام به جز امریکا تاکید بر چند جانبه گرایی و حمایت از نهادهای بین المللی ازجمله آژانس بین المللی انرژی اتمی است و چین صراحتا اعلام کرد که موضوع پرونده تهران باید در چارچوب آژانس حل و فصل شود. از سوی دیگر سنت شورای حکام در همه سالهای فعالیتش در صدور قطعنامه همواره اجماع بر سر قطعنامه بود. اصلا به همین دلیل در همه قطعنامه های ایران ، اروپا برای دستیابی به اجماع به این خواسته غیرمتعهدها تن می داد که قید شود ایران فعالیت های خود را به صورت داوطلبانه ، اعتمادساز و غیرالزام آور حقوقی به تعلیق درآورد یعنی اروپایی ها هرگز به درج این دو تغییر در قطعنامه ها رضایت نداشتند، اما فقط به بهای اجماع و عدم سنت شکنی در آژانس تن می دادند و اینک باوجود مخالفت چین ، آنها برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت نمی توانند اجماع به وجود آورند ، غیرمتعهدها هم که مخالف است پس نه تنها با مبنای حقوقی بلکه با اتکای سیاسی هم اروپا و امریکا نمی توانند پرونده ایران را به شورای امنیت بفرستند.
نهم : اروپا چندان از رایزنی با چین نتیجه نمی گیرد زیرا ضمن این که چین طی تمام دو سال گذشته بدون استثناء همواره با موضع غیرمتعهدها در حمایت از ایران همراه بوده است ، فراتر از آن در گامی بلندتر در اجلاس اخیر شورای حکام ، برای اولین بار به عضویت ناظر در غیرمتعهدها هم درآمد.