خودمراقبتی در کودکی؛ تندرستی در بزرگسالی

در حالی که درد این روزهای نظام سلامت، افزایش چشمگیر بیماری‌های غیرواگیری مثل سرطان، فشار خون و دیابت است، در همین شرایط توجه ویژه به بحث خودمراقبتی در سنین کودکی و نوجوانی، می‌تواند در سنین بزرگسالی هم ایمنی فرد را در برابر بیماری‌های غیرواگیر افزایش بدهد. مجموعه این خودمراقبتی‌ها در دوران کودکی و نوجوانی، نکات پیچیده و عجیبی نیست‌؛ بلکه یک سری نکات ساده و کاربردی است که رعایت آنها از سوی کودکان ـ با کمک و آموزش‌های والدین ـ سبب می‌شود که مراجعه بچه‌ها به پزشک درمانگر کمتر شود.

خواب عمیق شبانه؛ ضامن سلامت کودکان

وقتی بچه‌ها همراه والدین خود تا نیمه‌های شب پای تلویزیون می‌نشینند و صبح هم بسختی از خواب بیدار می‌شوند تا به مدرسه بروند، این گروه از کودکان در معرض آسیب‌های جسمی و روانی متعددی قرار دارند که همین وضع بر روند تحصیل و زندگی آنها نیز تاثیر منفی می‌گذارد.

دکتر پروانه کریم‌زاده، فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان نیز در گفت‌وگو با جام‌جم، به لزوم خواب عمیق ـ بخصوص برای کودکان در معرض بیماری‌های مغز و اعصاب ـ تاکید دارد. حتی این متخصص تاکید می‌کند: برای کودکانی که مبتلا به تشنج هستند، بی‌خوابی باعث احتمال بروز تشنج می‌شود. برای بچه‌هایی هم که دچار اختلال توجه ـ تمرکز هستند و بیش فعال به حساب می‌آیند یا بچه‌هایی که براساس سابقه خانوادگی دچار میگرن شده‌اند، خواب عمیق و کافی بشدت باید رعایت شود تا اوضاع جسمی و روحی آنها رو به وخامت نگذارد. خواب‌های بعدازظهر نیزجایگزین مناسبی برای خواب‌های شبانه کودکان نیست و باید حتما کودکان ـ بخصوص کودکان در معرض بیماری‌های مغز و اعصاب ـ خواب شبانه کافی داشته باشند تا وضعیت سلامت آنها به هم نریزد.

مراقب بلوغ زودرس کودکان باشیم

یکی از عمده خودمراقبتی‌هایی که باید کودکان و خانواده‌ها به آن توجه داشته باشند، بحث توجه به بلوغ زودرس در کودکان است که همین بلوغ زودرس می‌تواند مجموعه‌ای از بیماری‌های جسمی و روانی را در کودکان ایجاد کند، اما در صورت پیشگیری از آن، می‌توان بر این بیماری‌های حاصل از بلوغ زودرس، فائق آمد.

دکتر فریبا نادری، متخصص کودکان نیز در گفت‌وگو با جام‌جم هشدار می‌دهد که بلوغ زودرس میان کودکان ایرانی زیاد شده که همین مساله مشکلات زیادی را برای آنها به وجود آورده است. به همین دلیل نیاز است که به خانواده‌ها در این زمینه آگاهی بیشتری داده شود.

نادری توضیح می‌دهد : بلوغ زودرس برای کودکان به این شکل تعریف می‌شود که اگر دختری زیر هشت سال ‌یا پسری زیر 9 سال باشد و به سن بلوغ برسد، این کودکان دچار بلوغ زودرس شده‌اند. بلوغ زودرس در کودکان می‌تواند موجب کوتاهی قد شود، احتمال سوءاستفاده‌های جنسی از کودکان را بالا ببرد و آنها را مستعد بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سکته‌ها، سرطان، فشار خون و دیابت کند، اما با بحث خودمراقبتی و رعایت پیشگیری می‌شود از بروز این بیماری‌های ناشی از بلوغ زودرس جلوگیری کرد.

به اعتقاد این پزشک، والدین باید مراقب باشند که بچه‌ها تا حد امکان از لوازم آرایشی، عطر و اسپری، ظروف پلاستیکی برای غذا خوردن، فست‌فودها، کنسروها، محیط‌های حاوی سم‌ها، حشره‌کش‌ها، خوشبوکننده‌ها و محیط‌های آلوده به مواد شیمیایی دور نگه داشته شوند. به‌کارگیری این روش‌های پیشگیرانه، می‌تواند خطر ابتلای کودک به بلوغ زودرس را کاهش بدهد و به طور کلی، پیگیری این سبک زندگی موجب خواهد شد کودک هم در سنین کودکی و هم در سنین بزرگسالی، احتمال ابتلایش به بیماری‌های مختلف کاهش پیدا کند. همچنین باید مراقب بود که کودکان چاق نشوند، زیرا چاقی می‌تواند مسیر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر در کودک را هموار کند. تاکید والدین بر ورزش و تحرک مداوم کودکان، استفاده نکردن کودکان از تنقلات آسیب‌رسانی مثل چیپس و پفک، استفاده از غذاها و نوشیدنی‌های طبیعی و سالم، کمتر خوردن شیرینی‌ها، خودداری از درگیری‌های فیزیکی، ایجاد محیطی آرام و امن در خانه از سوی والدین، گوش دادن به حرف‌ها و دغدغه‌های کودک و نوجوان، جلوگیری از ارتباط کودکان و نوجوانان با گروه‌هایی که مواد دخانی یا مواد مخدر مصرف می‌کنند و احتمال ابتلا به بیماری‌های جسمی و روانی در کودک و نوجوان را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد.

امین جلالوند‌ / ‌گروه جامعه