«معسر» کیست و شرایط آن چگونه مشخص می‌شود

معسر چه کسی است؟

معسر کسی است که به‌واسطه عدم کفایت دارایی یا عدم دسترسی به اموالش قادر به پرداخت هزینه دادرسی و محکومیت مالی خود نیست. البته این موضوع ناتوانی مالی یا عدم دسترسی به اموال ممکن است به صورت موقت یا دائم باشد. پس از دسترسی به اموال می توان دوباره معسر نبودن محکوم را مطرح کرد.

آیا راهی برای عدم پرداخت هزینه‌های دادرسی وجود دارد؟

بله. در تمام دعاوی مالی منقول و غیرمنقول مانند دعاوی دیه، مهریه، چک، ضرر و زیان ناشی از جرم و... می‌توان از طریق اثبات معسر ـ ناتوانی مالی ـ بودن نسبت به پرداخت هزینه دادرسی و تقسیط محکوم‌به (محکومیت پرداخت و رد مال) درخواست اعسار کرد. این درخواست را به دادگاه باید ارائه کرد تا قاضی با توجه به مستندات درباره آن تصمیم‌گیری کند.

چه مدارکی برای اثبات اعسار نیاز است؟

مدعی اعسار باید شهادت کتبی حداقل چهار نفر از اشخاصی را که از وضع معیشت و زندگانی او مطلع باشند همراه دادخواست به دادگاه ارائه کند. در شهادت‌نامه باید اسم و شغل مدعی اعسار و عدم تمکن او برای پرداخت محکومیت تصریح شود. حکم رد یا قبول اعسار قابل اعتراض است. البته لازم به ذکر است اگر پس از صدور حکم اعسار معلوم شود که مدعی اعسار برخلاف واقع خود را معسر قلمداد کرده به حبس تادیبی از یک ماه تا شش ماه محکوم خواهد شد.

مستثنیات دین شامل چه مواردی می‌شود؟

براساس قانون اجرای احکام مدنی شامل لباس و اشیاء و اسبابی که برای رفع نیاز ضروری فرد محکوم و خانواده او لازم است. همچنین وسیله نقلیه که ابزار کار محکوم‌علیه تلقی می‌شود جزو مستثنیات است. مستثنیات دین تا زمان حیات فرد محکوم باقی است که مربوط به شخص حقیقی بوده و در مورد اشخاص حقوقی توقیف اموال شرکت نباید موجب تعطیلی فعالیت آن شود.

چه مرجعی صالح برای رسیدگی به دعوای اعسار است؟

رسیدگی به دعوای اعسار به‌طور کلی با دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی نخستین به دعوای اصلی را دارد یعنی مرجعی می‌تواند دعوای اعسار ما را بپذیرد که دعوای اصلی ما در آن مرجع پذیرفته شود. محکوم می تواند با مراجعه به این شعبه درخواست اعسار خود را مطرح کند .