نبرد کوبانی فضا را شفاف‌تر کرد

انفعال ترکیه و همکاری نکردن لازم در جریان نبردهای کوبانی موجب شد این کشور بلافاصله نتیجه عملش را دریافت کرده و برای کسب کرسی غیردائم در شورای امنیت سازمان ملل متحد ناکام ماند. در جلسه‌ای که به این منظور تشکیل شده بود ترکیه نتوانست بیش از 60 رای از مجموع 193 رای را به دست آورد و این اهانتی بزرگ به دیپلماسی ترکیه بود. کسی نیست که دست‌های آمریکا را در پشت این قضیه نبیند که برای تنبیه کردن آنکارا نقش مهمی در این ناکامی داشت.

البته دولت اوباما به این پیغام توهین‌آمیز اکتفا نکرد و با فراتر رفتن از آن اقدام به ارسال سلاح و مواد بهداشتی از طریق هواپیما به نیروهای وابسته به اتحادیه دموکراتیک سوریه کرد که از چند هفته پیش از شهر کوبانی دفاع می‌کردند. یک روز پس از این تصمیم بود که رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرد اتحادیه دموکراتیک کردهای سوریه یک تشکیلات تروریستی است و این برای آمریکا بسیار بد خواهد بود که متحد ما در پیمان ناتو از یک حزب تروریستی دفاع می‌کند.

نبردهای عین‌العرب (کوبانی) استراتژی اوباما در سوریه را چنان آشکار کرد که طی چهار سال گذشته به این وضوح نشان داده نشده بود. رئیس‌جمهور آمریکا با مسلح کردن کردهای کوبانی به این مساله توجه نکرد که کردها از سوی ترکیه به عنوان گروه‌های تروریستی معرفی شده بودند. این موضعگیری بخصوص درمورد کوبانی، با مواضع جنگجویان حزب کارگران کردستان ترکیه کاملا انطباق داشت. همچنان که موضع آمریکا در این باره، دعاوی ترکیه نسبت به سوریه را هم خنثی کرد، زیرا ترکیه پیشتر گفته بود تروریست‌ها از سوی نظام سوریه به صورت مخفیانه حمایت می‌شوند.

با وجود این‌که اردوغان بارها گفته بود باید جنگ با تروریسم را به سرنگونی نظام حاکم بر سوریه متصل کرد، باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا تاکنون به این شرط ترکیه نیز بی‌توجهی کرده است. آمریکا با درخواست ترکیه برای ایجاد یک منطقه حائل و یک منطقه پرواز ممنوع در سوریه نیز مخالفت کرده است. واشنگتن این دو مساله را مهم نمی‌داند و از ظواهر امر چنین برمی‌آید که دولت آمریکا در شرایط کنونی جنگ با داعش را بر شروع یک عملیات جنگی زمینی و استراتژیک بزرگ به شکلی که اردوغان در نظر دارد ترجیح می‌دهد.

با این وصف ترکیه تصمیم گرفت بیش از این آمریکا را عصبانی نکند و براساس اطلاعاتی که از منابع نزدیک به اتحادیه دموکراتیک سوریه برمی‌آید ترکیه در نهایت پذیرفت اجازه دهد صدها نفر از پیشمرگان کرد وابسته به گروه مسعود بارزانی که متحد نخست اردوغان در بین کردها به شمار می‌آیند از طریق ترکیه وارد کوبانی شوند. آنکارا احساس می‌کند با این عمل دو هدف را نشانه گرفته است. یکی کسب رضایت آمریکا و نشان دادن این‌که در حال جنگ با داعش است و به همین منظور اجازه داده است رزمندگان کرد وارد کوبانی شوند و دیگری این‌که این افراد در واقع چشم وگوش او در کوبانی خواهند بود و می‌توانند صفت «تنها نیروی مقاومت‌کننده» را از حزب کارگران کرد دور کنند.

نبردهای کوبانی که اکنون وارد دومین ماه خود شده است تاکنون نقاط تاریک زیادی را روشن و سیاست‌های پشت‌پرده زیادی را افشا کرده است. یکی دیگر از این نکات آن بود که نشان داد ترکیه احساس می‌کند پیشروی داعش در عراق و سوریه به نفع این کشور خواهد بود. شرایط نشان می‌دهد که ترکیه با داعش ائتلافی پنهان دارد و در مواردی هر دو از آن سود برده‌اند.

برای مثال برخی منابع می‌گویند هنگامی گروه داعش حاضر به آزادی 49 گروگان ترک در موصل شد که ترکیه نیز قول داد حدود 200 نفر زندانی وابسته به گروه داعش را در خاک ترکیه آزاد کند. ترکیه در عین حال نمی‌خواهد گروه داعش در منطقه آنچنان قدرتش توسعه پیدا کند که غیرقابل کنترل باشد.

یکی دیگر از نکات روشن ‌شده در این ماجرا، آن بود که آمریکا از ترکیه خواست با داعش مبارزه کند، اما ترکیه آن را نپذیرفت و قبول آن را مشروط به ایجاد یک منطقه حائل در مرزهای با سوریه کرد. این طرحی است که تاکنون آمریکا با آن مخالفت کرده است زیرا به اعتقاد واشنگتن این طرح کردها را که دشمن اصلی ترکیه در منطقه هستند بیش از پیش تحت‌فشار خواهد گذاشت.

به نظر می‌رسد پیشروی‌های داعش از جهاتی به ضرر ترکیه بوده و فشار‌ها را بر این کشور افزایش داده است. با این حال روشن است که اختلافات بین کردها و ترکیه از یک‌سو و با آمریکا از سوی دیگر در مجموع شرایطی را به​وجود آورده است که تعیین سرنوشت جنگ در شهری مانند کوبانی را به تعویق انداخته است.

در این میان یک‌طرف دیگر به نام دولت سوریه وجود دارد که گویی از دور مشغول تماشای دود این نبردهاست. سوریه به صورت پنهان از کردها حمایت می کند و از طرف دیگر به نفعش خواهد بود که داعش از مرکز این کشور دور باشد. اختلاف بین ترکیه و آمریکا نیز به نفع سوریه خواهد بود و در ضمن به ارتش این کشور کمک می کند تا به پیشروی های خود در حلب و اطراف آن ادامه دهد. مهم‌تر از همه این‌که به دلیل شکاف بین آمریکا و ترکیه، تفاهم آمریکا با سوریه تسهیل خواهد شد.

منبع: المنار