از اختلال شخصیت تا بحران هویت

این روزها گرایش به خالکوبی میان جوانان افزایش یافته، به نظر شما مهم‌ترین دلیل آن چیست؟

درباره شایع شدن یک پدیده بین قشر خاصی از جامعه بویژه جوانان عوامل متعددی نقش دارد که همانندسازی، عضو گروه‌های همتا یا همان پیروی از مد یکی از این عوامل محسوب می‌شود. از طرفی گاهی انجام کاری در میان افراد و چهره‌های خاصی از جامعه که در میان مردم سرشناس هستند، مانند هنرمندان، ورزشکاران و دیگر چهره‌های مطرح زمینه‌ای را فراهم می‌آورد تا دیگر افراد جامعه و بخصوص جوانان به نوعی از این افراد الگوبرداری کرده و از آنها تبعیت کنند.

آیا اختلالات روانی نیز در گرایش به این کار تاثیرگذار است؟

بله. این موضوع می‌تواند ریشه در برخی اختلالات روان‌شناختی نیز داشته باشد. افرادی که دچار اختلال شخصیت نمایشی هستند؛ یعنی بسیار علاقه‌مندند با کارها و رفتارهایشان در نظر دیگران جلب توجه کنند در زمره این افراد جای می‌گیرند که این اختلال می‌تواند در قالب رفتارهای مختلفی بروز پیدا کند که گرایش به انجام خالکوبی نمونه‌ای از این رفتارهاست.

انجام خالکوبی غالبا مربوط به دوره جوانی است، اصولا جوانانی که با بحران هویت مواجهند برای ابراز هویت و نیاز اجتماعی شدن به این پدیده روی می‌آورند، به طوری که وقتی فرد احساس بی‌هویت بودن می‌کند و تمایل دارد به نوعی خودی نشان بدهد تا از این طریق بسیار یا بخشی از کمبودها و نواقص شخصیتی خود را که در طول زندگی یا در دوره خاصی از زندگی با آن درگیر بوده است، جبران کند. گرایش برای انجام خالکوبی که بیشتر به صورت تصاویر شلوغ و پیچیده و گاه عجیب و غریب روی نقاط مختلف بدن نقش می‌بندد نمونه‌ای از این رفتارهاست.

بروز چنین رفتاری بین جوانان تا چه اندازه تحت تاثیر الگوبرداری‌ها انجام می‌شود؟

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره کردم همانندسازی که در قالب پیروی از مد و الگوبرداری بروز پیدا می‌کند از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در این زمینه است که عمدتا جوانان بیشتر از گروه‌های دیگر تحت‌تاثیر این الگوبرداری، چه درست و چه غلط قرار می‌گیرند. گرایش ورزشکاران، بازیگران مشهور و چهره‌های سرشناس به این نوع آرایش در سال‌های اخیر در همه‌گیر شدن آن در میان مردم عادی و بویژه جوانان که بیشتر تحت تاثیر جریان الگوبرداری هستند، کاملا تاثیرگذار است.

نکته مهم این‌که بسیاری از خالکوبی‌ها تحت شرایط ویژه روحی، روانی و در موقعیت اجتماعی خاص ایجاد می‌شود و پس از عبور از آن موقعیت، کارکرد خود را از دست می‌دهد و برای فرد به ضایعه و عارضه تبدیل می‌شوند.

به نظر می‌رسد خالکوبی در سال‌های اخیر میان دختران و زنان جوان نیز طرفدار زیادی پیدا کرده است؟

بله، گرچه در مجموع خالکوبی بیشتر میان پسران به چشم می‌خورد، اما در سال‌های اخیر این پدیده در بین دختران جوان نیز روند رو به رشدی داشته است، البته هرچند تصاویر تاتوی دختران کمتر حاوی پیام‌های خشونتی است و بیشتر جنبه زیبایی آن برایشان مدنظر است، با این حال باید به این نکته مهم نیز توجه داشت که در جوامع اسلامی و سنتی مانند ایران هنوز نیز خالکوبی کردن با وجود گرایش زیادی که در سال‌های اخیر جوانان به این کار پیدا کرده‌اند، نکوهیده و ناپسند تلقی می‌شود بخصوص در میان زنان و دختران بنابراین وقتی خانمی به این کار اقدام می‌کند به دیده خاصی به او نگاه می‌شود.

در این شرایط قطعا باید انتظار داشت که آسیب‌های جسمی و روانی شدیدتری نیز آنها را تهدید کند. در واقع عمده‌ترین دلایل گرایش زنان به این کار بیشتر نشات گرفته از نوعی اختلالات شخصیتی بوده و از نوعی خودکامگی و تمایل به نمایش دادن و در معرض دید قرار گرفتن سرچشمه می‌گیرد.

در این میان توجه داشته باشید که قطعا عوارض خالکوبی هم زنان و هم مردان را تهدید می‌کند بخصوص از جنبه بهداشتی انتقال انواع عفونت‌ها، انواع هپاتیت و ایدز و هر دو گروه زنان و مردان را در معرض خطر قرار می‌دهد، اما عوارض و پیامدهای جسمی و روحی آن قطعا برای زنان بیشتر خواهد بود.

آیا گرایش به خالکوبی کردن در میان افرادی با طبقه اجتماعی یا سطح تحصیلات خاص بیشتر است؟

به نظر بنده این موضوع بیشتر از این‌ که به طبقه اجتماعی بستگی داشته باشد یا سطح تحصیلات و سطح درآمد و... تابع شخصیت افراد است. در واقع افرادی که دچار بحران هویت فردی، خانوادگی هستند و به نوعی از اختلالات شخصیتی رنج می‌برند بیشتر در معرض گرایش به چنین رفتارهایی هستند.

پوران محمدی / گروه جامعه