کتاب‌های درسی‌ام‌ را دوست نداشتم

کدام یک از اشعار شما در کتاب‌های درسی به چاپ رسیده است؟

تا یک سال پیش شعر «امید بچه‌ها» در کتاب فارسی کلاس دوم دبستان بود که امسال حذف شده است. امسال در کتاب هدیه‌های آسمان در پایه دوم، شعر «خدای شاپرک‌ها» قرار دارد که البته سال‌هاست این شعر به چاپ می‌رسد. در کتاب هدیه‌های آسمانی سوم ابتدایی نیز شعر «سجاد و سجاده» برای امام سجاد(ع) گنجانده شده است. امسال در کتاب ‌آموزش مهارت‌های نوشتاری پایه هشتم (یعنی دوره اول متوسطه) نیز شعر جدیدی از بنده با موضوع انشا و با عنوان «تمام کلماتم» در صفحه 49 کتاب به چاپ رسیده است.

چه شد شعرهایتان در کتاب درسی به چاپ رسید؟

از یک دهه پیش بود که از ‌آموزش و پرورش با من تماس داشتند و برایم توضیح دادند در کتاب‌های درسی باید ادبیات معاصر نیز راه پیدا کند، همان‌طور که از آقایان رحماندوست، قیصر امین‌پور، نصرالله مردانی، موسوی گرمارودی و دیگران شعرهایی در کتاب‌ها گنجانده شده است. البته من در جریان چگونگی تصویب این اشعار برای گنجاندن در کتاب‌های درسی نیستم و حتی از چاپ شعرم در پایه هشتم امسال نیز بی‌اطلاع بودم تا این که به من گفتند می‌خواهیم شعرت را چاپ کنیم، ولی باید یک مصرع آن جا‌به‌جا شود یعنی یک مصرع از بالای شعر به پایین منتقل شود که من پذیرفتم.

از روند چاپ شعر در کتاب‌های درسی اطلاع دارید؟

تا حدی که من متوجه شده‌ام، تعدادی از گروه‌های علمی، کتاب‌هایی را طی جلساتی تدوین می‌کنند. بعد این کتاب‌ها را که عنوان آزمایشی روی آن نوشته شده، به بعضی مدارس سراسر کشور می‌فرستند و پس از تدریس معلمان، نظرات آنها را جویا می‌شوند، مبنی بر این که دانش‌آموزان تا چه اندازه با محتوای کتاب ارتباط برقرار کرده‌اند، فهم‌شان از محتوا راحت بوده یا دشوار و... در نهایت هم تصمیم می‌گیرند مطلب در کتاب حذف یا تثبیت شود.

آیا مدارس، شما را به خاطر این که شعرتان در کتاب درسی هست، برای سخنرانی دعوت می‌کنند؟ برخورد دانش‌آموزان با شما چطور بوده است؟

بچه‌ها همواره دوست دارند چهره شاعران و هنرمندانی را که برای آنها کار می‌کنند، ببینند و این مواجهه برایشان جالب است و لذتبخش. من در این جلسات معمولا شعری را که می‌دانم بیش از همه بین آنها رایج است، می‌خوانم. گاهی اوقات تیراژ بالای یک کتاب را معیار این انتخاب قرار می‌دهم. البته جذابیتش در این است که می‌بینم بچه‌ها همزمان با من شروع به خواندن شعر می‌کنند. گاهی اوقات نیز مجری از پیش مرا معرفی می‌کند و مثلا می‌گوید: آقای هنرجو مهمان ما هستند؛ همان کسی که شعرشان را در فلان کتاب درسی‌تان خوانده‌اید. بچه‌ها دقیقا همان برخوردی را دارند که ما در زمان کودکی و نوجوانی با چهره‌های محبوبمان داشتیم. من معتقدم هرچقدر ارتباط نویسندگان با کودکان و نوجوانان بیشتر شود، این لحظات لذتبخش بیش از پیش رخ می‌دهد و در تجربه کاری ما تاثیرگذارتر خواهد بود.

چاپ اشعارتان در کتاب‌های درسی موجب شده میزان فروش دیگر کتاب‌هایتان بالاتر برود؟

شاید، ولی نمی‌توانم پاسخی قطعی ارائه دهم. من هیچ وقت با مشتری‌ها در نمایشگاه کتاب یا کتابفروشی مواجه نشده‌ام تا به چنین نتیجه‌ای برسم ولی باید تاکید کنم که در همان سال 83 که اولین شعرم در کتاب درسی گنجانده شد، حدود 25 کتاب چاپ کرده بودم و اکنون نیز بیش از 90 عنوان کتاب دارم. شعرهایی که از من در کتاب‌های درسی آمده سفارشی نیست؛ یعنی مسئولان خودشان شعرها را از کتاب‌های منتشرشده من انتخاب کرده‌اند.

به نظرتان شعرتان در کتاب درسی بیشتر دیده می‌شود یا کتاب‌های غیر درسی؟

به نظرم تجربه کتاب‌های بیرون از مدرسه همواره برای دانش‌آموزان شیرین‌تر است. خاطرم هست خودم نیز در دوران تحصیل، کتاب‌های درسی‌ام را دوست نداشتم. گاهی اوقات هم کتاب‌های غیردرسی‌ام را به مدرسه می‌بردم و البته مواخذه می‌شدم. مثلا به من می‌گفتند تو که در فلان درست ضعیف هستی، به جای خواندن کتاب غیر درسی، درست را بخوان یا حتی به من تذکر می‌دادند چرا کتاب غیردرسی به مدرسه آورده‌ای ولی امروز شرایط متفاوت شده است. کتاب‌های درسی جذابیت و تنوع بیشتری دارند. در کل، معتقدم ورود شعر شاعران معاصر در کتاب‌های درسی و نیز معرفی شاعران و نویسندگان در تلویزیون یا شنیده شدن نام آنها از زبان پدرها و مادرها در خوانده شدن و دیده شدن آثار آنها بسیار موثر است.

چرا آن زمان کتاب‌های درسی خودتان را دوست نداشتید؟

احساس می‌کردم محتوای کتاب‌های درسی ما با آنچه در جامعه جاری بود، فاصله زیادی داشت. اگر از درس‌هایی مثل ریاضی و علوم بگذریم که همواره پیش‌‌فرض‌هایی یکسان دارند، در ادبیات و دینی همواره احساس می‌کردم خلأیی وجود دارد. مثلا در درس تعلیمات دینی ما همواره یک سری دستورهای خشک وجود داشت ولی امروز که کتاب‌های دینی را نگاه می‌کنم، شاهد انتقال روح لطیف دینی در آن هستم. خوب است مسئولان از راه عاطفه و نه دستور صرف، دین را به دانش‌آموزان ما ‌آموزش می‌دهند. من برای موفقیت در کارم نیاز دارم با کودکان و نوجوانان صحبت کنم. در همین صحبت‌ها متوجه شده‌ام بچه‌ها چقدر کتاب‌های ادبیات و دینی خود را دوست دارند و با آن احساس نزدیکی می‌کنند.

به نظرتان چاپ شعر شاعران در کتاب‌های درسی می‌تواند انگیزه‌ای برای تولید محتوای بهتر باشد؟

بله. اگر پروسه نشر ما پربار شود، حتما ثمره آن به کتاب‌های درسی نیز می‌رسد. من شاعر نیز برای آفرینش و خلق اثر خوب تلاش بیشتری می‌کنم تا شعرم در کتاب درسی وارد شود. تولید اندیشه برای بچه‌ها باید با شرایط سنی آنان هماهنگ باشد. حتما اثر خوب جای خودش را پیدا می‌کند و می‌تواند موجب شکوفایی و تغذیه فکری مخاطبان بیشتر و البته ماندگاری گردد.

حورا نژادصداقت ‌/‌ جام‌جم