مردم به انتخاب مستقیم شهرداران رای دادند

موافقان انتخاب شهردار با رای مستقیم مردم بر این باورند که اگر شهردار را شورای شهر انتخاب کند، در آن صورت شهردار به‌جای آن‌که به مردم پاسخگو باشد، تلاش خواهد کرد فقط نظر شوراها را به خود جلب کند و در نتیجه، جریان سیاسی حاکم بر شوراها، مهم‌ترین معیار انتخاب شهردار خواهد شد.

اما موافقان انتخاب شهردار از سوی شوراها عقیده دارند که اعضای شوراها همان نمایندگان مردم هستند و آنها با علم بیشتر به مسائل شهری، می‌توانند شهردار کارآمدتری انتخاب کنند. همچنین موافقان این شیوه انتخاب شهردار تاکید دارند که انتخاب شهردار از سوی مردم، بار مالی جدیدی برای برگزاری انتخابات شهردار، تحمیل خواهد کرد.

در این بین، کارشناسانی هم وجود دارند که هیچ‌یک از این شیوه‌های گزینش شهردار را نمی‌پسندند و معتقدند شهردار هر شهری باید از سوی مسئولان شهری و کشوری (مثل وزارت کشور) انتخاب شود و نباید این مسئولیت خطیر به رای مستقیم مردم یا شوراها واگذار شود.

در برنامه «مناظره» که روز گذشته از شبک یک سیما پخش شد، همین موضوع به بحث گذاشته شد و در این برنامه، غلامرضا انصاری، عضو شورای شهر تهران، مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، جعفر قادری، نماینده مجلس، محمدقسیم عثمانی، نماینده مجلس و علی نوذرپور، به عنوان نماینده دولت، درباره نحوه انتخاب شهردار با یکدیگر به گفتگو و تبادل نظر پرداختند.

لزوم بازنگری در قانون شوراها

سال‌هاست که منتقدان روند فعلی انتخاب شهردار از اصلاح قانون شوراها سخن می‌گویند؛ تا جایی که اصلاح قانون شوراها هم به صورت طرح در مجلس و هم به صورت لایحه از سوی دولت نیز مطرح شده است.

غلامرضا انصاری، عضو شورای شهر تهران گفت: از تصویب قانون بلدیه صد سال گذشته است، از قانون شهرداری‌ها نیز شش دهه فاصله گرفته ایم، به همین دلیل بازنگری اساسی در قانون شوراها و شهرداری‌ها باید در دستور کار قرار بگیرد و در جهتی حرکت کنیم که انتخاب شهردار از سوی مردم انجام شود.

محمدقسیم عثمانی، نماینده مجلس نیز ضمن دفاع از انتخاب شهردار از سوی مردم هم تاکید کرد: امروز هم مجلس و هم دولت به این نتیجه رسیده‌اند که شوراها نه تنها باری از دوش مردم برنداشته‌اند، بلکه خودشان به باری روی دوش مردم تبدیل شده‌اند، به همین دلیل هم این دو نهاد به این نتیجه رسیده اند که شوراها را به نهادی برای احقاق خواسته‌های مردم تبدیل کنند.

علی نوذرپور، نماینده دولت نیز ضمن مخالفت با شیوه فعلی انتخاب شهردار اظهار کرد: در شیوه فعلی انتخاب شهردار، ضعف نظارتی وجود دارد؛ طوری که در پایان هر دوره شورا، اعضای آن عنوان می‌کنند که قادر نبوده‌اند نظارت صحیحی بر فعالیت‌های شهرداری اعمال کنند.

مجموع این کارشناسان بر این نکته اتفاق نظر داشتند که قانون شوراها باید اصلاح شود و در مسیری قرار گیرد که نظارت بیشتری برعملکرد شهرداران وجود داشته باشد.

آیا مردم صلاحیت انتخاب شهردار را دارند؟

مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران بصراحت تاکیدکرد: اولین وظیفه شورای شهر، انتخاب شهردار است و اگر این وظیفه را از شورای شهر سلب کنیم، همه مسائلی که درباره شورا مطرح شده است، یعنی هیچ.

به گفته چمران، با انتخاب شهردار از سوی شورا، هماهنگی بین این دو نهاد بیشتر خواهد بود، حتی در شهرهای کوچک امکان دارد انتخاب شهردار از سوی مردم، شهرداران را در مقابل شوراهای شهر قرار بدهد.

قادری، نماینده مجلس هم در دفاع از نظرات چمران، مساله را کلان‌تر از این مباحث دانست و افزود : در کشور ما نظام حزبی وجود ندارد و به همین دلیل حتی درباره ریاست جمهوری هم تا زمانی که نظام حزبی نیست، انتخاب مستقیم با رای مردم مشکل دارد، همچنین هزینه برگزاری انتخابات در این روش زیاد می‌شود.

اما عثمانی، نماینده مجلس ضمن مخالفت با این اظهار نظر، یادآوری کرد که مردم چطور صلاحیت انتخاب رئیس‌جمهور، نمایندگان مجلس و شوراها را دارند، ولی صلاحیت انتخاب شهرداران را ندارند؟

انصاری هم ضمن مخالفت با نظر چمران، افزود که مردم صلاحیت لازم برای انتخاب شهردار را دارند.

به باور وی، انتخاب شهرداران شهرها سیاسی است و به همین دلیل باید شهردار با نظر مستقیم مردم برگزیده شود.این عضو شورای شهر تهران، گفت : بحث ما این است که شهردار چه توسط مردم و چه توسط شوراها انتخاب شود، آیا انتخاب شهردار سیاسی است یا تخصصی؟ من معتقدم کاملا سیاسی است. بنابراین وقتی این انتخاب سیاسی است، حق مردم است که وی را انتخاب کنند. البته من قبول دارم که اگر شهرداری وسط راه عزل شد، سرپرست را خود شورا انتخاب کند.

عثمانی، نماینده مجلس هم با بیان این‌که مردم صلاحیت انتخاب شهردار را دارند و حتی این موضوع در قانون اساسی هم ذکر شده است، یادآوری کرد: قانون اساسی تصریح کرده که نمایندگان مجلس، اعضای شورای شهر و امثال این نهادهای رسمی می‌توانند با انتخابات مستقیم مردم، برگزیده شوند و برهمین اساس هم شهرداری در زمره این نهادهای رسمی است که باید با رای مستقیم مردم، انتخاب شود.

سوال نظرسنجی برنامه مناظره این هفته این بود که در کدام صورت، شهردار کارآمدتری انتخاب و بر عملکرد شهرداری‌ها، موثرتر نظارت می‌شود. در پاسخ به این نظرسنجی پیامکی، حدود 75 درصد مردم با انتخاب مستقیم شهردار از سوی شهروندان موافق بودند، حدود 20 درصد هم به انتخاب شهردار از سوی اعضای شوراهای شهر رای دادند و حدود 5 درصد دیگر هم بر این باور بودند که انتخاب شهردار از سوی صاحب منصبان شهرها، به صلاح مدیریت شهری خواهد بود.