گزارش
طرحی برای حفاظت از سنگنگارهها
قصه تخریب و نابودی سنگنگارههای هزاران ساله ایرانی و وعده مکرر و بیسرانجام مسئولان برای حفاظت از آنها، در حالی به حکایتی نخنما و مایوسکننده تبدیل شده است که اخیرا یکی از مسئولان میراث فرهنگی از تهیه طرحی نو برای حفاظت از این سنگنگارهها و فراهم کردن شرایط برای جذب گردشگر خبر داده است.
مهرداد جوادی یکی از این طرحها را ایجاد موزههای روباز در محوطه سنگنگارهها عنوان میکند و میافزاید: نقش اداره کل موزهها برای ایجاد موزههای روباز در این منطقه بسیار چشمگیر است و در این زمینه از آنها کمک خواهیم گرفت. وی تغییرات جوی و عوامل محیطی و طبیعی را از مهمترین دلایل تخریب سنگنگارهها بیان میکند و میگوید: تدابیری اندیشیده شده تا روند تخریب و فرسایش بر اثر عوامل طبیعی کند شود، ضمن اینکه اقداماتی نظیر نصب پوشش شیشهای روی سنگنگارهها برای جلوگیری از تخریب آنها مورد تائید ما نیست.
جوادی به نقش انسانها در تخریب سنگنگارهها نیز اشاره میکند و میافزاید: در این زمینه با توجه به محدود بودن نیروهای یگان حفاظت، کار چندانی از ما ساخته نیست و فقط از طریق فرهنگسازی میتوان مردم را نسبت به ارزشهای تاریخی و هنری سنگنگارهها و صدمه نزدن به آن آگاه کرد.
در بیشتر استانها میتوان اثری از سنگنگارههای تاریخی را مشاهده کرد، اما بزرگترین و کاملترین مجموعه سنگنگارههای ایران، از لحاظ تنوع موضوعی، زیبایی نقوش، قدمت، تنوع سبک حکاکی، فراوانی و گستردگی در قالب یکمجموعه در 31 منطقه شهرستان گلپایگان وجود دارد و فقط در یکی از این 31 منطقه یعنی غرقاب، تاکنون بیش از ده هزار سنگ نگاره شناسایی شده است. تیمره هم نام قدیم سرزمینی است در مرکز ایران که امروزه، قسمت شمالی استان اصفهان، قسمت جنوبی استان مرکزی و قسمت شرقی استان لرستان را شامل میشود و کهنترین سنگنگارههای در این منطقه قابلمشاهده است.
یک پژوهشگر آثار تاریخی درباره سنگنگارههای تیمره در گلپایگان میگوید: در این مجموعه بزرگ، تاکنون بیش از دهنمونه خط پهلوی (مربوط به دوران ساسانیان) و برخی نشانههای خط هندسی عیلامی کشف شده است که در زمینه تاریخ خط بسیار مهم است. محسن جمالی با بیان اینکه برخی از این نمادها را با نمادهای جهانی تطبیق داده و به نتایج خوبی دست یافتهایم، میافزاید: بزرگترین نقش نیز در میان سنگنگارههای کشور در این منطقه وجود دارد و آن نقش بزکوهی است که ابعادی حدود 112 در 90 سانتیمتر دارد.
وی با بیان اینکه کشف بیش از هفت مورد نگاره مربوط به ارابه نشان از تمدنی پیشرفته در این منطقه دارد، تصریح میکند: وجود سنگنگارهها با نقش صورت فلکی سرطان یا خرچنگ، نشان از تبحر مردمان کهن گلپایگان در علم نجوم دارد و بهنظر میرسد این سنگنگاره، قدیمیترین سند مربوط به علم ستارهشناسی در ایران باشد که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
