دانشگاه ها در قرق دختران درسخوان

هر چند افزایش تعداد دختران داوطلب شرکت در کنکور طی سالهای گذشته بحثهایی برانگیخته بود، اما امسال وقتی سازمان سنجش آمار داوطلبان شرکت در این آزمون را اعلام کرد، بسیاری به گمانه زنی درباره آینده آموزش و شرایط اجتماعی و اشتغال در ایران پرداختند.

کد خبر: ۶۹۳۶۷

امسال تعداد دختران داوطلب کنکور به بالاترین میزان خود طی سالهای پس از انقلاب رسید به نحوی که تعداد پسرهای متقاضی شرکت در کنکور به 39درصد کاهش یافت و خانمها 61درصد داوطلبان را تشکیل دادند.
برای اولین بار تعداد داوطلبان دختر در کنکور سال 77نسبت به پسر بیشتر شده بود؛ برتری اندکی که امسال به بالاترین میزان خود در سالهای گذشته رسید تا جایی که بسیاری نتوانند عقاید خود را در این رابطه پنهان کنند.
برای اولین بار پس از برگزاری کنکور سال 77با پیشی گرفتن تعداد دختران دانشجو بر پسران ، زمزمه هایی مبنی بر ارائه طرحی به مجلس قوت گرفت که طی آن دختران به تعداد مشخصی می توانستند در برخی رشته ها مانند پزشکی پذیرفته شوند. طرحی که هیچ وقت به صورت جدی مطرح نشد اما پس از گذشتن چند سال دوباره قوت گرفت.
هر چند سهمیه گذاری جنسیتی برخلاف اصل رقابت است ، اما برای اولین بار این عبارت را رئیس سازمان سنجش به صورت علنی پس از کنکور سال 82به زبان آورد؛ عبارتی که بسرعت در جامعه دهان به دهان شنیده شد و هنوز تصویب نشده ، باعث دلمشغولی و درگیری ذهنی بسیاری از داوطلبان کنکور و خانواده هایشان شد.
دکتر حسین رحیمی ، رئیس سازمان سنجش گفته بود: «ایجاد محدودیت 50درصدی در پذیرش دختران ، جبران کننده مشکل سربازی داوطلبان پسر خواهد بود».
رئیس سازمان سنجش در بخش دیگری از حرفهایش همچنین گفته بود: «اجرای طرح پذیرش جنسی می تواند کیفیت دانشگاه ها را ارتقائ دهد». رحیمی افزوده بود: در حال حاضر در برخی رشته ها پذیرش داوطلبان دختر به بیش از 70درصد رسیده است.
در حالی که اگر سقف پذیرش جنسیتی در این رشته ها لحاظ شود، نه تنها باعث حفظ تعادل در هرم جنسی دانشگاه ها می شود، بلکه نوعی توازن جنسی در رشته های تحصیلی و تعداد دانش آموختگان دانشگاه ها به وجود می آورد!

به کار فکر کنیم!
این روزها پس از ارائه آمار شرکت کنندگان کنکور سراسری ، دوباره شایعه به راه افتادن سهمیه گذاری جنسیتی قوت گرفته است.
هر چند وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری در گفتگو با «جام جم» این شایعه را تکذیب می کند اما باز هم این تکذیب کمکی به جلوگیری از قوت گرفتن شایعه نمی کند.
اما چرایی مطرح شده این مساله هنوز در هاله ای از ابهام قرار دارد. دکتر محمدعلی برخورداری رئیس دانشگاه تربیت مدرس در این خصوص می گوید: برای پرداختن به این موضوع باید به پیش زمینه های ماجرا هم توجه کرد. یعنی بدون علت شناسی نمی توان موضوع را به طور کامل تایید یا رد کرد.
برخورداری به نتیجه پژوهشی اشاره می کند که طی آن ، انگیزه رقابتی دختران طی سالهای گذشته در کنکور بالاتر رفته است و می افزاید: پسرها هنوز براساس بینش های سنتی به درس و تحصیل نوعی نگاه ابزاری و درآمدزا دارند. این نگاه در این سالها به دلیل کمبود کار حتی بین فارغ التحصیلان دانشگاه نیز تعدیل شده است.
بنابر این خیلی از پسرها دیگر تمایلی به دانشگاه رفتن ندارند. رئیس دانشگاه تربیت مدرس ، تصویب طرح تفکیک جنسیتی را تایید یا رد نمی کند؛ اما می گوید: در جوامعی مثل ما که سنتی یا نیمه سنتی هستیم ، طبیعی است که جامعه یکدفعه تغییر اساسی نمی کند؛ در حال حاضر بسیاری از خانمها پس از اتمام تحصیلاتشان ، از کار فاصله می گیرند و طبق بینش های سنتی در خانه می مانند.
حتی تصویب چنین طرحهایی هم تازه اگر نتیجه داشته باشد - کوتاه مدت است. برخورداری در پایان می گوید: به نظر من باید تغییر ساختاری در نوع نگاه به درس و دانشگاه بین دختران و پسران به وجود بیاید، البته حتی در جوامع توسعه یافته غربی هم خیلی از خانمها، خانه دارند که در ایران این تعداد بالاتر است.
سرانجام در بلندمدت منطقی نیست که ما به نحوی تحصیل خانمها را محدود کنیم.

سقف شیشه ای محو می شود
دکتر محمود عبایی ، جامعه شناس به ماجرای افزایش تعداد متقاضیان دختر ورود به دانشگاه به شکل دیگری نگاه می کند: «ببینید، اصولا نگاه به خانمها در کشور، در بسیاری عرصه ها منطقی نیست. برای مثال شما ببینید ما در نظام مدیریتی ، سقف شیشه ای داریم که مدیران زن نمی توانند از این سقف عبور کنند. به نظر من ، این اتفاق همه به این دلیل می افتد که حضور زنان در بعضی عرصه های میانی مدیریت ، چندان جدی نیست ».
عبایی نکته جالب دیگری هم مطرح می کند: ببینید برای حضور جدی تر زنان ، بالاخره باید بهایی بپردازیم. سالها مردان بیشتر در کنکور شرکت می کردند و هیچ کس اعتراضی نمی کرد. اما حالا همه به شرکت بیشتر خانمها در کنکور معترضند.
ما باید بعضی زیرساخت ها را برای خانمها فراهم کنیم ، اما این کار را نمی کنیم و امکان دسترسی به کار را برای آنها از بین می بریم ، بالاخره وقتی ما در یک جامعه سنتی زندگی می کنیم کم کم باید بعضی چیزها را تغییر دهیم.
دکتر عبایی که حضور بیشتر دانشجویان دختر را در دانشگاه ها، در شرایط فعلی مثبت ارزیابی می کند، در پایان می گوید: کمبود شرکت کنندگان پسر در دانشگاه ها مشکل خودشان است نه خانمها. خب وقتی آقایان به سمت مشاغل پردرآمد که عمدتا اشتغال در بازار آزاد است ، می روند مسلم است خانمها از حداقل امکانات برای پیدا کردن کار که الان برایشان دانشگاه است استفاده می کنند.

فقط رقابت ، همین
اما موضع رسمی وزارت علوم بر خلاف شایعاتی که درباره موافقت با طرح سهمیه گذاری مطرح می شود، فقط فراهم کردن شرایط رقابت به صورت یکسان است.
مدیر کل دانشجویان داخل کشور وزارت علوم در این رابطه می گوید: موضع مدیران و مسوولان وزارت علوم فقط برگزاری رقابت است ، همین. اما محدث کم کم از یک مسوول به قول خودش در هیات یک کارشناس حوزه آموزش عالی در می آید و می گوید: اما به نظر شخصی بنده نیروی کار موثر در جامعه ، آقایان هستند و درصد کمی از خانمها جذب کار می شوند.
با این همه ، اما طی این سالها آقایان نسبت به دانشگاه خوشبین نیستند و کمتر درس می خوانند؛ چون حس می کنند دانشگاه رفتن نتیجه چندانی برای آینده زندگی شان ندارد. محدث در تحلیل دیگری از این ماجرا می گوید: «به نظر من اصولا پیشی گرفتن خانمها که امسال به 61درصد متقاضیان کنکور رسید، پدیده سالمی نیست.
در کشورهای توسعه یافته این اختلاف چه آقایان پیشی بگیرند و چه خانمها، متعادل است».
محدث ادامه می دهد: البته عامل اصلی این ماجرا هم اقتصاد بیمار جامعه است که حتی در روند تحصیلات هم اثر می گذارد. وقتی سیستم اقتصادی نمی تواند برای فارغ التحصیلان پسر کار ایجاد کند، آنها از دانشگاه منصرف می شوند و دخترها هم دانشگاه را دروازه ای برای زندگی خوب می بینند چون دغدغه معیشت آنها به اندازه آقایان نیست.
محدث در خاتمه می گوید: در نهایت این اتفاق نتیجه یک جامعه پیشرفته و متعادل نیست.

عدالت را رعایت کنید
2سال پیش و پس از اظهار نظرهای موافقان و مخالفان این طرح ، دانشجویان دختر با تجمعی پلاکاردهایی به دست گرفتند که فقط روی آن جمله «عدالت را رعایت کنید» نقش بسته بود.
جمله ای که امروز دوباره باید آن را تکرار کرد. به قول یکی از استادان جامعه شناسی دانشگاه تهران ، کنکور به اندازه کافی برای جوانان کابوس ایجاد می کند، این کابوس را برای دختران به صرف دختر بودنشان دو چندان نکنیم.