تهران، آنکارا در مسیر گسترش روابط

سفر روحانی به ترکیه در حالی صورت می‌گیرد که آخرین رئیس‌جمهور ایران که (در قالب روابط دوجانبه) به ترکیه رفته، هاشمی‌رفسنجانی بوده و تاریخ سفرش نیز به سال 1996 میلادی یعنی چیزی حدود هجده سال قبل باز می‌گردد. این خلا ارتباطی را که در کنار سفر اخیر امیر کویت به تهران بگذاریم و به پیشینه روابط ایران و کویت هم نگاه کنیم و ببینیم که سفر صباح الاحمد الجابر الصباح (امیر کویت) به تهران، اولین سفر رئیس دولت کویت به ایران از ابتدای انقلاب تاکنون است متوجه می‌شویم که در عرصه روابط ایران با کشورهای همسایه، تحولات مثبتی در جریان است.

البته تحولات عرصه دیپلماسی به همین‌ها محدود نمی‌شود و سفر چند ماه قبل رئیس‌جمهور به داووس که بعد از حدود ده سال انجام شد یا سفر وزیران خارجه برخی کشورهای اروپایی به تهران از جمله وزیر خارجه سوئد که پس از 13 سال به تهران آمد یا وزیران خارجه ایتالیا، اسپانیا و مدیر کل یونسکو که پس از حدود ده سال به ایران آمدند همگی حاکی از تلاش مضاعف تیم دیپلماسی دولت برای ارتقای جایگاه ایران در معادلات بین‌المللی است.

اما در این میان روابط ایران با همسایگان همواره مورد تاکید مقامات کشورمان بوده و با توجه به منافع مشترک کشورهای هم مرز، این روابط از اهمیت فراوانی برخوردار بوده و هست و اهمیت سفر رئیس‌جمهور کشورمان به ترکیه در همین زمینه قابل ارزیابی است.

روابط ایران و ترکیه در سال‌های گذشته به‌دلیل برخی مسائل که شاید موضوع سوریه و اختلاف نظر دو کشور در این زمینه از مهم‌ترین آنها بوده چندان گرم نبوده است و در دوره ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، اگر چه وی یکی دو بار به ترکیه سفر کرد اما این سفرها برای شرکت در اجلاسی بود که در ترکیه برگزار شده بود و فقط در سال 91 قرار بود رئیس‌جمهور کشورمان به دعوت مقامات ترک به آنکارا برود که این سفر نیز لغو شد.

البته فارغ از روابط دوجانبه، ترکیه در سال‌های گذشته سعی کرده با استفاده از مساله هسته‌ای ایران، خود را به یک میانجی در این زمینه تبدیل کند تا از این طریق جایگاه خود را در روابط بین‌المللی و منطقه‌ای ارتقا دهد؛ موضوعی که به نظر می‌رسد اخیرا بار دیگر برای آنکارا اهمیت پیدا کرده و در همین راستا بود که چندی قبل شاهد میزبانی استانبول برای دیدار محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان و کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بودیم. به نظر می‌رسد با بازگشت ثبات نسبی به سوریه و شکست سیاست‌های ترکیه در این کشور و همچنین پس از توافق ژنو و ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی ایران، آنکارا به این نتیجه رسیده که به روابط دوجانبه با تهران نیز سر و سامانی دهد و حالا قرار است حسن روحانی در پاسخ به دعوت عبدالله گل رئیس‌جمهور ترکیه به آنکارا سفر ‌کند؛ سفری که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های این کشور داشته است.

به گزارش ایسناو به نقل از سایت خبری تایم ترک، یاسین آکتای معاون دبیرکل حزب عدالت و توسعه با اشاره به سفر حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران به ترکیه، گفت: روحانی با یک درک جدید وارد عرصه جهانی شده است و خواهان این است که درهای ایران خود را بیشتر به سوی جهان باز کند. اکنون در ایران اراده‌ای مبنی بر تغییر سیاست‌هایی که این کشور را در گذشته به انزوا می‌کشاند، وجود دارد. وی ادامه داد: سفر روحانی فقط درباره مساله سوریه و رفع اختلاف نظرها میان دو کشور نیست. مسائل مختلفی وجود دارد که قرار است در این سفر گفت‌وگو و بررسی شود. روابط ایران و ترکیه در تمام حوزه‌ها بار دیگر روی میز مذاکره قرار گرفته و بررسی می‌شود.

اولین نشست شورای همکاری راهبردی

به نوشته این سایت خبری، در سفر رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه در بیست و نهم ژانویه 2014 و در دیدار با مقامات عالیرتبه و سطوح عالی ایران، تصمیم تشکیل شورای همکاری راهبردی میان دو کشور گرفته شد و قرار است در سفر فردای روحانی، اولین نشست آن تشکیل شود که به ریاست روحانی و اردوغان خواهد بود.

ایوب ارسوی، کارشناس مسائل امنیتی و خاورمیانه مرکز مطالعات استراتژیک در گفت‌وگو با خبرگزاری دویچه‌وله با اشاره به سفر روحانی به ترکیه گفت: این سفر دارای پیام‌های بسیار مهمی است. رئیس‌جمهور ایران پیش از سفر به ترکیه، به چین،‌ افغانستان و عمان سفر کرده است. این مساله نشان می‌دهد که ایران در دوره جدید نیز سیاست مشابه با سیاست« تنش صفر با همسایگان» را که ترکیه در سال‌های گذشته اتخاذ کرده بود استفاده می‌کند. بر همین اساس در دنیای غرب نیز پیام‌های مثبت و صلح‌جویانه می‌دهد. وی ادامه داد: در این سفر یکی از مهم‌ترین محورها گفت‌وگو درباره قیمت گاز طبیعی وارداتی از ایران است. ترکیه می‌خواهد ایران تخفیفی در قیمت گاز بدهد.

این کارشناس مسائل خاورمیانه اضافه کرد: با توجه به اشتباهاتی که ترکیه در سیاست خارجی خود داشته است دیگر تاثیر کمتری بر ایران دارد اما این در حالی است که ایران با ریاست جمهوری روحانی با هر کشوری روابطی دوستانه داشته و در حال گسترش یک سیاست مقتدر است. بسیاری از سرمایه‌گذاران اروپایی و غربی برای ورود به بازارهای ایران دنبال فرصت می‌گردند. وی با اشاره به انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در دهم اگوست گفت: همچنین انجام این سفر در آستانه انتخابات ریاست جمهوری در ترکیه از اهمیت بالایی برخوردار است و به نظر می‌رسد که این دیدار همانند یک سفر حمایتی از دولت حزب عدالت و توسعه باشد. به گزارش روزنامه ینی شفق، روحانی فردا در کاخ چانکایا مورد استقبال رسمی مقامات ترکیه قرار می‌گیرد و قرار است پس از آن با عبدالله گل همتای ترک خود دیداری دو جانبه درباره مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشد. پس از این دیدار دو رئیس‌جمهور کنفرانس مطبوعاتی مشترک خواهند داشت و دیداری دو جانبه با رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه خواهد داشت.

به نوشته این روزنامه، از دیگر محورهای این سفر می‌توان به مساله انرژی و احتمال انتقال گاز ایران به اروپا از طریق ترکیه پس از بحران اوکراین و تیرگی روابط روسیه و غرب، چگونگی دستیابی به حجم مبادلات 30 میلیارد دلاری میان دو کشور و مسائل منطقه‌ای از جمله سوریه اشاره کرد.

بیانیه مشترک در آستانه سفر روحانی

اما به گزارش ایرنا ‌در بیانیه مشترک مطبوعاتی که در تهران و آنکارا و در آستانه سفر دوروزه رئیس جمهور منتشر شد، عنوان شده که در جریان گفت‌وگوهای رسمی دکتر روحانی با عبدالله گل رئیس‌جمهور و رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر جمهوری ترکیه، توسعه و تقویت مناسبات دو جانبه ایران و ترکیه در تمامی زمینه‌ها مورد تأکید خواهد بود و در این جهت برگزاری اولین نشست شورای عالی همکاری‌های دو کشور نشانگر ظرفیت‌های پویا در تحکیم مناسبات و علایق دوستانه میان دو ملت است.

در این بیانیه مشترک همچنین آمده است: این سفر در عین حال فرصت مغتنمی برای رایزنی‌های سطح عالی بین ایران و ترکیه درباره موضوعات مهم منطقه‌ای و بین‌المللی خواهد بود.

گامی در جهت تحقق مناسبات 30 میلیاردی

در همین حال محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات که این روزها در ترکیه به سر می‌برد و با تعدادی از مقامات ترک نیز دیدار کرده است اعلام کرده که دست‌کم در جریان سفر رئیس‌جمهور به ترکیه شش سند همکاری بین دو کشور ایران و ترکیه امضا خواهد شد.

بسیاری از تحلیلگران این سفر را در جهت ارتقای سطح همکاری‌های دو کشور به سطح 30 میلیارد دلار موثر می‌دانند و معتقدند که ممکن است در جریان این سفر شاهد چانه‌زنی‌هایی در مورد قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه از سوی مقامات ترک باشیم با توجه به این‌که ترکیه از خریداران عمده گاز کشورمان محسوب می‌شود. از سوی دیگر مقامات ایرانی نیز ترکیه را کریدور مناسبی برای انتقال گاز ایران به کشورهای اروپایی می‌دانند و احتمالا در جریان این سفر مذاکرات جدی در این ارتباط انجام خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود مذاکره در مورد تحولات سوریه نیز از جدی‌ترین مباحثی خواهد بود که در جریان این سفر بین مقامات دو کشور مورد گفت‌وگو قرار خواهد گرفت. علیرضا بیگدلی، سفیر ایران در ترکیه هم در صفحه فیسبوک خود نوشت: دوشنبه و سه‌شنبه روزهای ایران در ترکیه است. رئیس‌جمهور ایران بعد از 20 سال به آنکارا سفر می‌کند. هیاتی که ایشان را همراهی می‌کند کمتر در سفرهای خارجی رئیس‌جمهور دیده شده است. اولین جلسه شورای راهبردی روابط در آنکارا تشکیل می‌شود و از جهات گوناگون سفری نمونه خواهد بود.

جزئیات سفر روحانی به ترکیه

معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور جزئیات سفر دو روزه رئیس‌جمهور کشورمان به ترکیه را تشریح کرد.

پرویز اسماعیلی، در گفت‌وگو با فارس اظهار کرد: فردا صبح دکتر حسن روحانی رئیس‌جمهور در صدر هیاتی عالی رتبه و به‌دعوت رسمی رئیس‌جمهور ترکیه، تهران را به مقصد آنکارا ترک خواهد کرد و قبل از ظهر نیز مورد استقبال رسمی آقای عبدالله گل قرار خواهد گرفت.

اسماعیلی با بیان این‌که سپس روسای جمهور دو کشور به همراه هیأت همراه با یکدیگر دیدار خواهند داشت، افزود: بعداز ظهر فردا نیز رئیس‌جمهور با نخست‌وزیر ترکیه دیدار می‌کند.

وی برگزاری اجلاس شورای عالی همکاری میان دو کشور را از دیگر برنامه‌های این سفر عنوان کرد و گفت: احتمالا نشست مشترک مطبوعاتی بعد از یکی از مذاکرات برگزار خواهد شد.

اسماعیلی در ادامه به برنامه‌های روز دوم (سه‌شنبه) سفر رئیس‌جمهور به ترکیه اشاره و اضافه‌کرد: آقای روحانی سه‌شنبه و در ابتدا با ایرانیان مقیم ترکیه، تجار، صنعتگران، دانشجویان، نخبگان ایرانی و همچنین اعضای نمایندگی‌های کشورمان در ترکیه دیدار خواهند داشت.