طرحهای امریکا در قفقاز؛ ایران و روسیه بی تفاوت نمی مانند

پس از حادثه یازدهم سپتامبر، امریکا می کوشد که به بهانه مبارزه با تروریسم ، حضور نظامی خود را در اقصانقاط جهان گسترش دهد طی هفته های اخیر، با مطرح شدن ادعای اثبات نشده حضور القاعده

کد خبر: ۶۷۰۸

در دره پانکیسی گرجستان ، امریکا اعلام کرد که نیروی نظامی به گرجستان اعزام خواهد کرد و این موضوع مورد استقبال گرجستان قرار گرفت نگاهی به عملکرد یک دهه گذشته امریکا در قفقاز، نشان می دهد که امریکا پس از ناکامی های متعدد، اینک می کوشد با افزایش حضور نظامی در این منطقه ، به اهداف توسعه طلبانه خود دست یابد و مانع از شکل گیری یک سیستم همکاری جمعی ، به ویژه در بعد امنیتی در قفقاز شود.تلاش امریکا برای کنار گذاشتن ایران از مشارکت در طرح های انتقال انرژی و حمل و نقل منطقه ، گویای این مطلب است.در این خصوص رادیو برون مرزی روسی با ویچسلاو نیکانوف رئیس بنیاد سیاست روسیه درباره حضور نظامی امریکا در گرجستان به گفتگو نشسته است.آنچه در پی می آید، حاصل این گفتگو است:آقای نیکانوف ! در عملیات نظامی اخیر ایالات متحده و متحدانش در ائتلاف بین المللی ، کشورهایی نظیر عراق ، فیلیپین و سومالی جزو اهداف بعدی به حساب می آیند؛ ،ولی صحبتی از دره پانکیسی مطرح نیست ؛ به نظر شما این برخورد به چه مسائلی مربوط می شود؛در واقع مطالبی که در روزنامه ها نوشته می شود، با آنچه که در سطح کارشناسان رسمی یا غیر رسمی مطرح می شود، بسیار تفاوت دارد؛ یعنی احتمال انجام چنین عملیاتی در خاک گرجستان از همان ابتدا مطرح بود.هم اکنون امریکا در خاک گرجستان ، سیاست های خود را کاملا مستقل به موقع اجرا در می آورد و این عملیات ، یکجانبه و بدون توافق با سایر شرکت کنندگان در ائتلاف ضد تروریستی صورت می گیرد.با توجه به این که امریکا دره پانکیسی را به عنوان هدف ائتلاف ضد تروریست انتخاب کرده است و روسیه در آنجا دارای منافعی است ، به نظر شما امریکا چه دلیلی برای عملکرد خود دارد؛امریکاییان این مساله را بسیار مهم می دانند. بدون تردید منافع ژئوپلتیکی خاصی در این خصوص و کنترل منطقه قفقاز برای امریکا وجود دارد که از لحاظ تعیین مسیرهای انتقال نفت دریای خزر بسیار مهم است و این موضوعی است که روسیه و ایران هم در برابر آن بی تفاوت نیستند.در واقع می توان گفت که در حال حاضر ایالات متحده نه تنها وظایف مربوط به مبارزه ضد تروریستی خود؛ بلکه در سطحی وسیعتر وظایف ژئوپلتیکی خود را نیز انجام می دهد.آیا در این صورت به نوعی قدرت مانور روسیه محدود نمی شود؛هر چند گفتن این مطلب چندان خوشایند نیست ؛ ولی در واقع بله ؛ حضور نظامی امریکا در گرجستان ، تا حدودی قدرت مانور روسیه را محدود خواهد کرد بدین ترتیب ایالات متحده حضور خویش را در منطقه و در نزدیکی مرزهای روسیه تقویت خواهد کرد.بدون تردید ایالات متحده امریکا در صدد است تا حضور خویش را در تمام نقاط کره زمین افزایش دهد و این یک واقعیت است.آیا این مساله منافع روسیه را در معرض خطر قرار نمی دهد؛در این بین نکته مهم آن است که تعادلی بین منافع وجود داشته باشد؛ قضایایی رخ می دهد که با منافع روسیه مطابقت دارد، از جمله سرنگونی رژیم طالبان و تروریست ها و قضایایی نیز هست که کمکی به تحقق منافع روسیه نمی کند، از جمله احتمال تاثیرگذاری ایالات متحده بر مسائلی که چندان هم به نفع روسیه نیست ، مثل مسائل مربوط به انتقال نفت همیشه حالت تعادلی بین موارد منفی و مثبت وجود دارد.آیا به نظر شما، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به دلیل وخامت اوضاع ، روسیه ترجیح می دهد به نوعی منافع خویش را در منطقه جمهوری های سابق شوروی با ایالات متحده تقسیم کند؛بدون شک اتحاد جماهیر شوروی بسیار قویتر از روسیه بود، اگر شوروی تمام این جمهوری ها را تحت کنترل داشت و آنها تنها استانهایی از این کشور بزرگ محسوب می شدند؛ ولی در حال حاضر این خلا ژئوپلتیکی در وهله نخست با امریکاییان پر می شود و ممکن است تنها امریکا نباشد و سایر کشورها نیز علاقه مند به این مساله باشند.آیا ایالات متحده به منافع روسیه در این منطقه احترام خواهد گذاشت؛ایالات متحده امریکا مسلما قبل از هر چیز، به دنبال منافع شخصی خود است ؛ ولی در حال حاضر و در عملیات ضدتروریستی آنها هیچ تبعیضی برای روسیه قائل نیستند و حتی کوچکترین توجهی به نظرات متحدان خویش در ناتو ندارند.آیا حضور ایالات متحده امریکا در دره پانکیسی و ادامه عملیات به اصطلاح ضد تروریستی ، ممکن است به چچن هم کشیده شود که طبق ادعای مسکو، تروریست های زیادی در آنجا مخفی شده اند؛کتمان نمی کنم که طی تماس هایی که من در سطح کارشناسی با نمایندگان امریکا داشته ام ، احتمال یک عملیات مشترک امریکا و روسیه در چچن مورد بررسی قرار گرفته است ؛ ولی شخصا نمی توانم تصور کنم که رهبری روسیه تحت چه شرایطی با اجرای چنین عملیاتی موافقت می کند؛ فعلا این مساله غیرممکن است.آقای نیکانوف ! در صورت حضور نظامی امریکا در منطقه ، چه اندازه خطر تجزیه گرجستان و به وجود آمدن جمهوری های کوچک نیمه وابسته جدی است ؛ ضمن این که باید به این نکته هم اشاره کنیم که این مساله قرار بود در دومای دولتی روسیه مورد بررسی قرار گیرد.حضور نظامیان امریکایی از لحاظ حفظ تمامیت ارضی گرجستان ، یک نقطه مثبت محسوب می شود؛ چرا که ایالات متحده امریکا بارها اعلام کرده که واشنگتن به حفظ تمامیت ارضی گرجستان علاقه مند است و به همین دلیل ، دست به چنین اقدامی زده است من فکر می کنم روسیه نیز به این مساله علاقه مند است به نظر می رسد ایالات متحده آن قدر که دنبال عملی کردن طرح های خود در زمینه انرژی است ، به فکر مبارزه با تروریسم نیست ، به عنوان مثال ، می توان از برنامه های امریکا در زمینه ساخت لوله های انتقال نفت باکو - جیحان نام برد که برای تحقق این طرح ها، به تامین امنیت در منطقه ماوراء قفقاز نیاز دارد.بدون تردید، شانس ساخته شدن خط لوله باکو - جیحان پس از حضور نظامیان امریکایی در گرجستان به شدت افزایش یافته است ؛ این واقعیتی انکارناپذیر است در پاسخ به این پرسش که کدامیک از این دو مساله ، یعنی مبارزه ضد تروریستی و یا گسترش حضور ژئوپلتیکی در منطقه ، از اولویت بیشتری برای امریکا برخوردار است ؛ باید بگویم که احتمال هر دو به یک میزان است.با توجه به دورنمای مسائل ، آیا امکان دارد که بتوان امنیت قفقاز را تامین کرد، چرا که در این منطقه نه تنها مساله دره پانکیسی در گرجستان ؛ بلکه مشکل قره باغ نیز وجود دارد.مشکلاتی که طی بیش از دهها و یا صدها سال به مرور در این منطقه به وجود آمده است ، ممکن نیست با طرحهای کوتاه مدت حل شود.