پیشنهاد روز
«بیراهه»؛ زنگ خطری برای خلافکاران و مردم
چند سالی است که تلویزیون به سراغ سوژههای اجتماعی که از آنها به عنوان معضل یاد میشود، رفته و با پرداختن بهموضوعاتی که در زندگی امروزی جاری است و نمیتوان آنها را انکار کرد، باب جدیدی در نقد ناهنجاری جامعه بازکرده است.
مستندهای «شوک»، «مکث» و اکنون مستند «بیراهه» راه خود را به تلویزیون باز کردند تا مباحث و موارد مهم اجتماعی که پیش از این کمتر در رسانه ملی جایی داشت، مطرح شود. پیش از این تماشای اتفاقاتی مانند آدمربایی، قتل، سرقت مسلحانه، کیفقاپی، بنگاههای شرطبندی و... تنها در فیلمها و سریالها امکانپذیر بود، اما این آثار این امکان را فراهم کرد تا مردم روی تلخ اتفاقات را هم ببینند.
نگاهی به مجموعه عملکرد صدا و سیما در سالهای گذشته نشان از نوعی تغییر و تحول مثبت در ساخت مستندات تلویزیونی دارد که پیش از این جای خالی آن با پخش مستندات حیات وحش پر میشد و در نهایت مخاطبان تلویزیونی برای تامین نیاز خود برای تماشای مستندات واقعی و گاه خشن تلویزیونی بهسراغ مستندات خارجی یا فیلمهای مستندی میرفتند که در خیابانهای شهر به صورت غیررسمی به فروش میرسید.
اما این روال در کمتر از شش سال گذشته و با تغییر و تحولات جدید برنامهسازی در رسانه ملی تغییر کرد و شبکههای تلویزیون میزبان برنامههای مستندی شد که تابوی به صحنه کشیدن صحنههای واقعی اما خشن و ناراحتکننده را شکست.
پخش این آثار با نمایش سه سری 13 قسمتی برنامه چراغ خاموش از شبکه یک آغاز شد و در سالهای گذشته ساختاری جدید به خود گرفت و با مجموعه مستندات واقعی در سری برنامههای شوک، مکث و بیراهه مخاطبان تلویزیونی را با شکل جدیدی از مستندات ایرانی آشنا کرد که بیواسطه صحنههای واقعی از خشونتهای اجتماعی را به نمایش میگذارد.
چند سال پیش برنامه «چراغ خاموش» موضوعات اجتماعی همچون اعتیاد به مواد مخدر جدید همچون کراک و تبعات آن، یا ورود به حریم خصوصی و مزاحمتهای خیابانی صحنههای واقعی از ناهنجارهای اجتماعی را به مخاطبان عرضه کرد، در مستندهای جدیدتری مانند مکث، شوک و بیراهه موضوعات به روزتر به نمایش گذاشته میشود تا مخاطبان ایرانی با واقعیتهایی آشنا شوند که تاکنون بیشتر در صفحه حوادث روزنامهها به چاپ میرسید.
این مستندات مردم را با ترفندهای مختلف خلافکاران آشنا میکند. این آشنایی باعث میشود تا خلافکاران دیگر احساس نکنند که هرآنچه انجام میدهند از دید مردم پنهان میماند و مردم هم به این نکته آگاه میشوند که جامعهای که در آن زندگی میکنند دو رو دارد و همیشه همه چیز خوب نیست.
این برنامهها به مردم گوشزد میکند که مراقب خود باشند و بسادگی فریب شیادان را نخورند. مثلا در برنامه بیراهه که شب گذشته ساعت 19 از شبکه یک پخش شد پزشک قلابی مقابل دوربین نشست که به شکل حرفهای زنان و دختران را اغفال میکرد. بیراهه کاری از گروه اجتماعی شبکه یک است که در 24 قسمت 30 دقیقهای تهیه شده و هر هفته به یکی از معضلات اجتماعی میپردازد. دوربین این برنامه هم بیواسطه به سراغ خلافکارانی میرود که مردم را به شیوهای مختلف فریب میدهند. برنامهای مانند بیراهه به مردم هشدارهای لازم را میدهد تا از اموال و جان خود بدرستی نگهداری کنند.
مجید احمدی / جامجم
گفت و گو
