مراقبت از سندرم متابولیک در میانسالی

میزان چربی ناحیه شکمی، ارتباط مستقیمی با ابتلا به دیابت، بیماری‌های قلب و عروق و سندرم متابولیک (افزایش قند، چربی و فشارخون) دارد. از این رو توصیه می‌شود همه افراد از چهل و پنج سالگی به بعد، یک‌بار قندخون ناشتا را نه از طریق گلوکومتر بلکه از طریق آزمایشگاه‌های تشخیص طبی اندازه‌گیری کنند چون برای زدن برچسب دیابت به فرد باید قندخون وی چند بار در آزمایشگاه چک شود.

چنانچه میزان قندخون ناشتا در یک نوبت آزمایش، بیش از 126 میلی‌گرم در دسی لیتر گزارش شود باید دوباره قندخون ناشتا چک شود. قندخون ناشتا به معنای اندازه‌گیری قندخون پس از هشت ساعت ناشتایی است. البته تعاریف دیگری برای دیابت وجود دارد، اما در فرد سالم میزان قندخون بدون ناشتایی باید حدود 200 میلی‌گرم باشد.

در افراد پرخطر، درخواست‌اندازه‌گیری قندخون ناشتا در سنین کمتر توصیه می‌شود که البته در متون علمی، سن مشخصی برای آن تعیین نشده است. افراد مبتلا به اضافه وزن یا چاقی (براساس شاخص توده بدن)، زنان با سابقه دیابت بارداری و کسانی که دچار عارضه پرفشاری خون و چربی خون بالا هستند جزو افراد پرخطر برای ابتلا به دیابت بشمار می‌روند.

بررسی کم کاری تیروئید در زنان بالای 50سال

از دیگر آزمایش‌های ضروری، اندازه‌گیری هورمون‌های تیروئیدی در زنان در سنین باروری یا زنانی است که قصد بارداری دارند یا سابقه مرده‌زایی، تیروئید بزرگ و کم‌کاری تیروئید در خانواده و اقوام و بستگان درجه یک آنها گزارش شده است. چون رشد مغزی جنین در هشت هفته نخست دوران جنینی وابسته به هورمون‌های تیروئیدی مادر است.

البته حدود 10درصد زنان بالای 50 سال درجاتی از کم کاری تیروئید را دارند که این میزان، رقم بالایی است و با افزایش سن شیوع بیماری افزایش می‌یابد،اما شیوع این بیماری در مردان کمتر از یک تا 2 درصد است و در زنان بالای 50 سال با علائم و نشانه‌های کم کاری تیروئید نظیر ضعف، بی حالی، ریزش مو یا اضافه وزن و اختلالات قاعدگی آزمایش تیروئید درخواست می‌شود. اهمیت کم‌کاری تیروئید به حدی است که در کشورمان، تست‌های تیروئیدی در بدو تولد در همه نوزادان انجام می‌شود.

مراقب چربی و فشار خون‌تان باشید

اندازه‌گیری قندخون در کودکان چاق یا با چربی خون بالا، بخصوص تری گلیسیرید یا کودکانی که والدین و بستگان دیابتی یا با چربی خون بالا دارند، توصیه می‌شود. البته بهتر است همه افراد (زن و مرد) بالای 20 سال، یکبار از نظر چربی خون کلسترول و تری گلیسیرید چک شوند. البته در این میان نباید عارضه پرفشاری خون (قاتل خاموش) را نیز فراموش کرد؛ عارضه‌ای که بی‌سرو صدا آغاز می‌شود و علامتی ندارد.از این رو توصیه می‌شود فشارخون افراد در هر مراجعه پزشکی کنترل شود که در این باره محدوده سنی مشخصی را نیز برای جنس خاصی در نظر نمی‌گیرند.

کمبود ویتامین D

بررسی‌های کشوری حاکی از آن است که حدود 80 درصد ایرانیان به علت کاهش میزان نور آفتاب، آلودگی هوا و نبود ویتامین D در مواد غذایی درجاتی از کمبود این ویتامین را دارا هستند. از این‌رو چک کردن میزان ویتامین D در برخی موارد توصیه می‌شود تا در صورت نیاز، افراد این ویتامین را به‌صورت مکمل خوراکی و به میزان 50 هزار واحد در ماه دریافت کند.

دکتر محمدرضا مهاجری‌تهرانی / فوق تخصص غدد و متابولیسم