ناگفته های انقلاب روی موج رادیو

بیان ناگفته‌های انقلاب

متوجه می‌شوم آقای محمدنژاد، مدیر گروه ایران و سیاست رادیو ایران برای نظارت بر این برنامه تاریخی در استودیوی ضبط حضور دارد. او درباره برنامه پس از پیروزی می‌گوید: از آنجا که نسل سوم انقلاب اطلاعات چندانی از دهه اول انقلاب اسلامی، دهه‌ای که باعث پایداری و بقای جمهوری اسلامی ایران شد ندارد، تصمیم بر آن گرفتیم تا برای آگاهی بیشتر مردم از جزئیات این وقایع تاریخی، ناگفته‌های این دوران را در قالب یک گزارش مستند تقدیم علاقه‌مندان کنیم.

محمدنژاد با اشاره به وظیفه رسانه‌ها بخصوص رادیو برای مقابله با این هجمه‌ها می‌گوید: متاسفانه بیشتر رسانه‌های جهان در اختیار کشورهای غربی است. از این‌رو طبیعی است که مخاطبان فارسی‌زبان تحت تاثیر اخبار کذب و تحلیل‌های مغرضانه قرار گیرند. بنابراین رسانه‌ها بویژه رادیو ایران برای پاسخ به این اخبار کذب و به منظور تحلیل واقع‌بینانه اهداف رسانه‌های غربی و غرض‌ورزی‌های دشمنان ایران و انقلاب اسلامی این برنامه را تدارک دیده‌اند.

برنامه‌ای برای آگاهی نسل سوم

وقتی از احمد یوسفی‌مقدم، سردبیر برنامه درخصوص ایده برنامه پس از پیروزی می‌پرسم، می‌گوید: در مجموعه صدا و سیما برنامه‌هایی که تاریخ را روایت می‌کنند زیاد شده است. ما احساس کردیم اکثر برنامه‌ها معمولا تاریخ معاصر ایران را از مشروطیت به این سمت حتی قبل‌تر روایت می‌کنند و جلوتر که می‌آیند حوادث نهضت ملی شدن صنعت نفت و تا حدودی قیام 15 خرداد را می‌گویند، اما برنامه‌ای که بتواند حوادث بعد از انقلاب را بگوید وجود نداشت، اگر هم بود خیلی کلی، مفاهیم کلان را مطرح و از آن عبور می‌کرد. خلأ اتفاقاتی که در روزهای بعد از انقلاب افتاده محسوس بود، بویژه برای نسل جدید و این انگیزه باعث شد وارد این بازی شویم و به سراغ این سوژه برویم.

یوسفی درخصوص تفاوت‌های این برنامه با دیگر برنامه‌های تاریخی می‌گوید: معمولا هر سردبیری وقتی می‌خواهد برنامه جدیدی بسازد، ایده اولیه‌اش این است که برنامه چه فرقی با بقیه برنامه‌ها دارد تا برنامه‌اش بهتر دیده شود و مخاطب هم آن را بپسندد.

او ادامه می‌دهد: به نظر من، برنامه ما دو ویژگی خیلی مهم دارد که آن را با دیگر برنامه‌ها متفاوت می‌کند. اول این‌که کارشناسی که ما برای برنامه انتخاب کردیم کسی بوده که به قول خودش در بطن حوادث حضور داشته و آن روزها را کاملا به خاطر دارد.

او ادامه می‌دهد: ویژگی دوم برنامه آرشیو‌محور بودن آن است، یعنی ما هر حادثه‌ای را که روایت می‌کنیم، از آرشیو غنی سازمان اخبار، افکت‌ها و صحبت‌های مربوط به آن حادثه را انتخاب می‌کنیم و آن را در جای درست می‌گذاریم. در یک برنامه 15 دقیقه‌ای، چند حادثه مختلف گفته می‌شود که می‌تواند از کشمکش‌های درون کشور، از مسائل بین‌المللی انقلاب و صحبت‌های مسئولان کشورهای خارجی، درگیری‌های ارضی، انتخاب‌ها و بحث‌های زیادی که نوع مدیریت کشور را بعد از انقلاب مطرح می‌کند، باشد.

یوسفی تصریح می‌کند: هیجان، عنصر اصلی این برنامه است. آن روزها هیجان خاصی در کشور غالب بوده، اما این‌که شما در یک جامعه پر از بحث، پر از اندیشه و تفکر زندگی می‌کنید، خودش حس خوبی است و معمولا اهالی تفکر و اندیشه دوست دارند تاریخ این افراد را بشنوند و همه اینها دست ما را باز می‌گذارد برنامه را طوری چینش کنیم که خسته‌کننده نباشد و هرکس برنامه را گوش می‌کند، کلی ماجرای جدید با ابعاد مختلف را متوجه شود.

یوسفی با بیان این‌که برای برنامه یک تیزر تلویزیونی هم ساخته شده، ادامه می‌دهد: مطمئنم این برنامه مورد توجه مخاطبان قرار می‌گیرد، بخصوص مخاطبانی که حرفه‌ای‌تر به تاریخ نگاه می‌کنند و تخصصی‌تر حوادث را می‌بینند، چون خیلی از ماجراهایی که اکنون در کشور رخ می‌دهد‌، ریشه‌هایی در اوایل انقلاب دارد و این مساله کمک می‌کند درک بهتری از جامعه در آن روزها
داشته باشند.

یوسفی با بیان این‌که تا الان صد قسمت از برنامه ضبط شده و ما یک سال و نیم از تاریخ بعد از انقلاب را روایت کرده‌ایم، ادامه می‌دهد: اکنون ما به روایت شهریور سال 1359 و اول جنگ رسیده‌ایم و این نشان می‌دهد برنامه ما چقدر جزئی مسائل را بررسی می‌کند و می‌کوشد همه حوادث را بیان کند. این مساله باعث می‌شود چیزی از قلم نیفتد. این روزها ما همچنان درگیر ضبط و رفتن به آرشیو هستیم. در آرشیو غنی صدا و سیما، فرهنگ، هویت و سیاست ایران موجود است. یک‌سری خبرنگار و تصویربردار اول انقلاب زحمت کشیدند، اما شاید آن موقع خود آنها فکر نمی‌کردند چیزی که ضبط می‌کنند روزی به کار آید. ما پس از گذشت 30 تا 35 سال دوباره رفتیم سراغ مصاحبه و حادثه‌ای که آنها ضبط کرده‌اند و به‌عنوان یک روایت عینی از حقیقت انقلاب شاهد آن هستیم که این کار ما بیش از سه ماه است شروع شده و هنوز هم ادامه دارد. پیش‌بینی ما این است که بالای 300 قسمت هم برنامه ضبط شود، یعنی بیش از یک سال ما مهمان مردم خواهیم بود.

بازخورد برنامه پس از پیروزی برای دست‌اندکاران برنامه جالب توجه است. احمد یوسفی مقدم می‌گوید: به‌عنوان یک نسل سومی شاید هم چهارمی، وقتی تاریخ انقلاب اسلامی در ایران را بررسی کردم، متوجه شدم اکنون جامعه آرام، باثبات و قوی است. فشارهایی که اکنون وجود دارد، نسبت به گذشته چیزی نیست، چون اوایل انقلاب، مردم ما سختی‌های بیشتری را تحمل و از آن گردنه‌ها عبور کردند.

او ادامه می‌دهد: بعضی رادیوهای بیگانه هم سراغ سوژه بررسی تاریخ اول انقلاب رفته‌اند و سعی کرده‌اند انقلاب و حوادث قبل و بعد از آن را آن‌گونه که خودشان می‌خواهند تفسیر و روایت کنند. آنها می‌خواهند برای نسل جدید، انقلاب را یک انقلاب بیشتر ملی که لزوما ارتباطی با مذهب نداشته مطرح کنند. آنها می‌خواهند بگویند انقلاب را یک گروه دیگری به ثمر رسانده است و نیروهای مذهبی اواخر انقلاب وارد این کارزار شده‌اند، اما حقیقت این نیست و ما سعی کرده‌ایم یک برنامه کاملا حرفه‌ای با استانداردهای رادیویی تولید کنیم تا مخاطب ما به این حقیقت نزدیک شود و مطمئنم رادیو‌های بیگانه برنامه ما را رصد خواهند کرد.

تنظیم موج: پس از پیروزی، کاری از گروه سیاست رادیو ایران به بیان حوادث دهه فجر انقلاب اسلامی سال 1357 تا نخست‌وزیری آقای بازرگان، تشکیل دولت موقت، رفتن امام خمینی به قم، همه‌پرسی، بحث‌های تجزیه‌طلبی استان‌های کردستان، گنبد، سیستان، آذربایجان، انتخابات و انتخابات خبرگان و تسخیر
لانه جاسوسی می‌پردازد.

پخش این برنامه که رویکردی کارشناس‌محور دارد، از دوازدهم بهمن بعد از اخبار ساعت 17 (از شنبه تا پنجشنبه) از آنتن رادیو ایران آغاز شده است.

جواد منصوری/ معاون اسناد مرکز اسناد انقلاب اسلامی و کارشناس برنامه پس از پیروزی:

رسانه، سرباز خط مقدم مقابله با دشمن است

چرا به سراغ تاریخ چند ساله ابتدایی پیروزی انقلاب باید رفت؟

تاریخ در مجموع درس‌های زیادی برای همه ما دارد و به همین دلیل است که مطالعات تاریخی به‌طور اعم، یکی از زمینه‌های مطالعاتی تمام کسانی است که در فعالیت‌های اجتماعی نقش دارند. به عبارت دیگر، درس‌های تاریخی می‌تواند مورد استفاده تمام افراد بویژه مسئولان قرار بگیرد، اما در مورد تحولات پس از پیروزی انقلاب اسلامی درس‌های بزرگی وجود دارد و چون این درس‌ها برای بقای انقلاب و برای انتقال به نسل جوان اهمیت دارد، باید در شکل‌های مختلفی مطرح و به صورت آموزشی در رسانه‌ها و در مراکز آموزشی به نسل‌های بعد منتقل شود.

آیا قادر به دسته‌بندی مفهومی تاریخ انقلاب اسلامی طی ده سال اول انقلاب هستیم؟

ما می‌توانیم مباحث مختلف را در چند زمینه مقوله‌بندی کنیم. یکی درباره عملکرد گروه‌ها و سرانجام آنها و دوم درباره عملکرد دستگاه‌های مختلف نظام سوم درباره روابط خارجی و عملکرد دستگاه ستمشاهی و همچنین مواضع و رفتار دولت‌های دیگر. گرچه می‌توانیم بحث‌ها را به اشکال دیگری هم دسته‌بندی کنیم، به‌طور مثال عملکرد اقتصادی پس از پیروزی انقلاب اسلامی یا عملکرد اجتماعی ـ فرهنگی یا اشکال دیگر.

در این برنامه شیوه انتخاب موضوعات چگونه
بوده است؟

ما در این برنامه سعی کردیم همه مباحث به اختصار و به صورت عام بیان شود، به طوری که شنونده تنها یک بعد از مسائل را نبیند و در عین حال به ریز و جزئیات مسائلی که ممکن است برای همه مشکل باشد یا فرصت برای شنیدنش نباشد، نپرداختیم. در برنامه ما، شنونده بعد از مدتی با روند کلی تحولات و بعضی نقاط ضعف و نقاط قوت مهم انقلاب آشنا می‌شود.

در برنامه‌سازی‌های تاریخی، شخصیت‌ها برای مخاطب بسیار جذاب هستند. شما در این برنامه تا چه حد تصویر روشنی از شخصیت‌های مثبت و منفی تاثیرگذار در مقاطع ابتدایی انقلاب ارائه کرده‌اید؟

تا آنجا که حجم زیادی از وقت برنامه را نگیرد، این کار را کرده‌ایم، بخصوص در مواردی از حضرت امام مستقیم نقل کرده‌ایم و در مواردی از شخصیت‌هایی که از مسئولان کشور بودند. همچنین مطالب مخالفان و معارضان نظام را نقد کردیم تا دقیقا نظرهای آنها منتقل شود.

قسمت زیادی از تاریخ معاصر انقلاب اسلامی درباره مخالفت‌های دولت آمریکا با انقلاب اسلامی بوده و هست. به نظر شما علت مخالفت‌های آمریکا در سال‌های پس از انقلاب تاکنون با جمهوری اسلامی ایران چیست؟

علت تضاد بنیادی آمریکا با جمهوری اسلام ایران سه عامل است:

اول این‌که ایران هیچ زمانی سلطه خارجی را نپذیرفته است. این مساله برای ایران قابل قبول نیست، به همین دلیل آمریکا از تمام امکانات خود استفاده می‌کند تا این موضوع به وقوع نپیوندد.

موضوع دوم، اسلامی بودن این نظام است. آمریکا نمی‌خواهد نظام اسلامی ما را بپذیرد. البته ممکن است خودشان اسلام آمریکایی داشته باشند، ولی مهم اسلام واقعی است که بشدت از آن واهمه دارند و این نگرانی را در قالب اسلام‌هراسی، ایران‌هراسی و شیعه‌هراسی گسترش می‌دهند.

دلیل سوم این است که ایران یکی از نقاط مهم و استراتژیک دنیاست، به همین دلیل قطع رابطه آمریکایی‌ها با ایران، در چهارراه ایران، آسیا، اروپا و آفریقا برای آنها نگران‌کننده است و از این‌که نتوانند سلطه یابند احساس خطر می‌کنند.

رسانه برای مقابله با هجمه‌های غرب چه وظایفی به عهده دارد؟

رسانه، سرباز خط مقدم مقابله با دشمن است. رسانه که مهم‌ترین ابزار فکری، سیاسی، اجتماعی و عقیدتی یک کشور است، نقش مهمی در افشاگری، دفاع و تبلیغ اندیشه‌ها ایفا می‌کند.

امروزه رسانه‌ها در اشکال مختلف وارد خانه‌ها می‌شوند و کاملا به شکل پنهان فرهنگ و باورهای مردم را تغییر می‌دهند. از آنجا که غرب برای استفاده از رسانه‌ها سرمایه‌گذاری‌های کلانی انجام داده است ما هم برای پیشرفت باید تلاش خود را دوچندان کنیم. خوشبختانه جهان، آماده پذیرش افکار و ارزش‌های ماست، ولی امروزه رسانه‌ها با هنر و انواع تخصص‌های علمی و زبان‌های مختلف گره خورده‌اند، بنابراین ما باید بتوانیم با زبان و فرهنگ خود بر سلطه آنها احاطه کنیم.

چطور انقلاب اسلامی ایران می‌تواند به راه خود ادامه دهد؟

علت بقای هر پدیده، علت به‌وجودآورنده آن پدیده است. برای این‌که انقلاب ما از هجمه‌های دشمنان رهایی یابد و به راه خود ادامه دهد باید سه اصل امام، امت و اسلام را در نظر بگیریم. اگر این‌طور باشد انقلاب اسلامی سال‌های سال با قدرت به راه خود ادامه خواهد داد.

زهره زمانی