داشته‌های هوایی کشور؛ از ناوگان تا فرودگاه

هرچند زیربخش‌های فنی و خدماتی گسترده‌ای در صنعت حمل و نقل هوایی وجود دارد، اما مردم آنچه می‌بینند و با آن ارتباط مستقیم دارند را می‌توان در این بخش‌ها خلاصه کرد.

براساس آمار سازمان هواپیمایی کشوری ‌اکنون در کشور 54 فرودگاه غیرنظامی وجود دارد که سالانه ظرفیت جابه‌جایی 85 ،میلیون مسافر را دارند، اما در سال گذشته بیش از 43 میلیون مسافر در فرودگاه‌های کشور جا‌به‌جا شدند.

در بخش حمل و نقل هوایی ایران 19 شرکت هواپیمایی خارجی و 29 شرکت هواپیمایی داخلی وجود دارد؛ البته سازمان هواپیمایی کشوری پروانه بهره‌برداری 13 شرکت هواپیمایی غیر‌فعال را لغو کرد که اکنون 16 ایرلاین ایرانی فعال هستند.

اکنون بیش از 231 فروند هواپیما با عمر متوسط 22 سال در کشور وجود دارد که نزدیک به 40 هزار صندلی در ناوگان هوایی کشور ایجاد کرده است.

طبق آخرین تصمیم سازمان هواپیمایی کشوری را هواپیماهایی اجازه ورود به کشور را دارند که حداقل سال ساخت آنها 2002 باشد، یعنی هواپیماهای ده سال به بالا حق ورود به کشور را ندارند. اساسا سیاست سازمان هواپیمایی کشوری، نوسازی ناوگان و ممانعت از پرواز هواپیماهای فرسوده است. بر این اساس عمر ناوگان باید کاهش یابد و هواپیماهایی که سن بالایی دارند بتدریج از چرخه پرواز خارج و هواپیماهای جوان‌تر جایگزین آنها شوند تا به افق ترسیمی 1404 که به پرواز درآمدن 550 فروند هواپیماست، دست یابیم.

هواپیماهایی که داریم...

می‌دانید در ناوگان هوایی مسافری کشور چه هواپیماهایی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد؟ می‌دانید هر شرکت هواپیمایی چند هواپیمای مسافری و از چه نوعی در اختیار دارد؟ می‌دانید چقدر هواپیمای فعال در کشور وجود دارد؟ می‌دانید برترین شرکت‌های هوایی مسافری از نظر دارا بودن هواپیما چه شرکت‌هایی است؟... اگر نمی‌دانید این گزارش حاوی اطلاعات جالبی است که حتما به دردتان می‌خورد.

یکه‌تازی ایرباس و بوئینگ

به ترتیب سهم و نقش هواپیماها، ایرباس به لحاظ تعداد فروند و تعداد مدل در صنعت هوایی ایران یکه‌تاز است. در مجموع 66 فروند ایرباس در شش مدل مختلف در کشور وجود دارد. مدل‌های متنوعی ازA-300 گرفته تا A-340. شرکت ماهان نزدیک به نصف این ایرباس‌ها یعنی 32 فروند را در اختیار دارد و پس از آن هما با 24 فروند قرار دارد، بنابراین هما در این بخش قافیه را باخته است، ضمن این‌که قدیمی‌ترین شرکت هواپیمایی ایران ایرباس مدل جدید A-340 را نیز در اختیار ندارد. بقیه ناوگان ایرباس نیز به تناسب در اختیار دیگر شرکت‌های هواپیمایی کوچک‌تر قرار دارد.

* بوئینگ‌ها

پس از ایرباس نوبت به بوئینگ می‌رسد. در مجموع 30 فروند بوئینگ در چهار مدل 707 تا جمبوجت 747 در ناوگان هوایی کشور وجود دارد.

اما درباره ناوگان بوئینگ، ماهان قافیه را به هما باخته است. ایران‌ایر 13 فروند و ماهان پنج فروند از مدل‌های مختلف بوئینگ را در اختیار دارند.

بقیه ناوگان بوئینگ هم فقط در اختیار سه شرکت آسمان، ساها و معراج است که البته هیچ‌کدام از این شرکت‌ها دارای جمبوجت 747 نیست.

آنچه داریم

طبق آخرین آمار سازمان هواپیمایی کشوری، هم‌اکنون در ایران 219 فروند هواپیمای فعال وجود دارد؛ یعنی هواپیمایی که در چرخه پروازی کشور پرواز می‌کند. در مجموع 91 فروند هواپیما نیز غیرفعال است. در میان ناوگان هوایی کشور، هواپیماهای غربی نظیر ایرباس، بوئینگ، فوکر و ام‌دی نقش پررنگی دارد؛ به طوری که سهم هواپیماهای شرقی در این ناوگان (در بخش تجاری و مسافری غیرنظامی) بسیار به صفر نزدیک است.

فوکر در رتبه سوم

پس ازاین دو هواپیما، پرنده هلندی فوکر در رتبه سوم قرار می‌گیرد. در ناوگان کشور 53 فروند فوکر وجود دارد که بیشترین آن متعلق به هماست. حال آن که رقیب این شرکت یعنی ماهان فاقد این هواپیماست.

بازار هوایی کشور

نگاهی کلی به بازار هوایی کشور نشان می‌دهد ایران‌ایر و ماهان رقابت تنگاتنگی با هم دارند، اما بازهم سابقه هما باعث شده که این شرکت از ماهان پیشی بگیرد.

براساس آمار سازمان هواپیمایی کشوری، میزان پروازهای داخلی و خارجی مولد درآمد هما از ماهان بیشتر بوده است.

در بخش پروازهای داخلی تا اول امسال، ایران‌ایر 29هزار و 195 پرواز و ماهان 21 هزار و 532 پرواز انجام داده است. در بخش پروازهای بین‌‌المللی نیز هما 11 هزار و 659 پرواز و ماهان ده هزار و 66 پرواز انجام داده است. با این حال نگاهی به ارقام، تفاوت چندانی را نشان نمی‌دهد و این دو رقیب تقریبا شانه به شانه یکدیگر در حال حرکت هستند. ضمن این که هما در بازار پروازهای داخلی با رقبای قدرتمندی چون آسمان و ایران‌ایر تور نیز مواجه است که هرچند پرواز بین‌المللی ندارند و از این حیث از کل سهم بازار هما عقب هستند، اما در بازار داخلی برای خود وزنه‌ای قابل محاسبه محسوب می‌شوند.