گفتوگو با مهدی صباغزاده، کارگردان و تهیهکننده
نوستالژی، مهمترین اصل موسیقی تیتراژ
صدای آواز یک خواننده میتواند احساس خوشایندی را در ما به وجود آورد، احساسی که سالها با ما بماند و با هر بار شنیدنش از روزها، ماجراها و خاطراتی یاد کنیم، خاطراتی مثل یاد کردن از هنرمندان از دست رفته آن مجموعه و هر اتفاق و خاطرهای که در زمان نمایش سریال برای ما به وجود آمده است. موسیقی یا صدای دلنشین یک خواننده پس از نمایش یک سریال میتواند برای ما نوستالژی به همراه داشته باشد، البته در صورتی که این دو با یکدیگر همتراز بوده و به نوعی مکمل هم باشند. مهدی صباغزاده که کارگردانی فیلمهایی مثل مارال، عشق کافی نیست، بانوی کوچک، خاک و آتش و راه بهشت و سریالهای دزدان مادربزرگ و اولین انتخاب را به عهده داشته است، ضمن اشاره به این موضوع به دلایل استفاده از موسیقی و آواز در تیتراژ سریالهای مختلف اشاره و کم و کیف این موضوع را تحلیل میکند.
به نظر شما بهترین زمان ساخت موسیقی تیتراژ یک مجموعه چه وقتی است؟
هر زمانی میتوان این کار را انجام داد، اما آهنگساز باید فیلمنامه را خوانده یا فصلهایی از کار را دیده باشد. آهنگساز و خواننده باید بدانند کار چه فضا و حس و حالی دارد تا با دریافت این حس بتوانند شروع به کار کنند. هر چند معتقدم یک سریال خوب اگر موسیقی پایانی هم نداشته باشد باز هم مورد توجه مخاطب قرار میگیرد و موسیقی تیتراژ، فقط مانند چاشنی یا دسری مناسب است که میتواند پس از پایان هر قسمت، حس و حال خوبی به مخاطب بدهد.
بنابراین شما به موسیقی تیتراژ بهعنوان اثری مستقل نگاه نمیکنید و آن را کاملکننده کار میدانید.
موسیقی باید با فیلم عجین شود.اگر ما آوازی را در تیتراژ به کار بریم که با وجود زیبا بودن هیچ ارتباطی با کار ندارد واقعا چه لطف و خاصیتی خواهد داشت؟ باید از همه عناصر و حتی موسیقی و آواز تیتراژ برای تاثیرگذاری و جذب مخاطب بیشتر استفاده کنیم. آواز و موسیقی تیتراژ باید ارائهکننده خلاصهای از آنچه کارگردان میخواهد بگوید باشد.
موسیقی پاپ و سنتی هر دو میتوانند در تیتراژ مجموعههای تلویزیونی گنجانده شوند. مهم آن است که این آثار بتوانند با مخاطب ارتباط برقرار کرده و برای آنها نوستالژی به وجود آورد. موسیقی و آواز تاثیرگذار و به یادمانی، بهترین نوع موسیقی برای تیتراژ است، فارغ از سنتی و پاپ بودن. موسیقی ایرانی ارزشهای ویژهای دارد و ما میتوانیم با موسیقی تلفیقی، سنتی یا پاپ حسوحال فیلم را به زیبایی و با شیوهای جدید، خلاقانه و با دور زدن کلیشهها به مخاطب ارائه کنیم.
ما تقریبا برای همه سریالها آواز و موسیقی پایانی داریم، اما موسیقی تیتراژ برخی سریالها در ذهن ماندگار میشود. به نظر شما این آثار چه ویژگیهایی دارند؟
انتخاب درست میتواند موسیقی تیتراژ را در یادها ماندنی کند. مثلا ما در «دزدان مادربزرگ» با انتخاب یک موسیقی مناسب توانسیتم آن را ماندگار کنیم، به نوعی که همه جا حتی در آسانسور هم پخش میشود. همچنین نگارش ملودی خوب و بکر و استفاده از سازهای متنوع تاثیر بسیاری در افزایش کیفیت و خاطرهانگیز شدن یک اثر دارد.
یعنی شما معتقدید حتما لازم نیست موسیقی تولیدی باشد و میتوان از ملودیهای قدیمی با توجه به حس و حال سریال بهره برد؟
بله، اگر با موضوع و محتوای فیلم همگون باشد میتواند مفید واقع شود و البته مخارج کمتری هم به دنبال خواهد داشت.
با ارائه بخشی از داستان در ترانه و به نوعی رمزگشایی در تیتراژ موافق هستید؟
به نظرم دربرداشتن حس و حال و فضای کلی داستان کافی است. وقتی آهنگساز فیلمنامه را میخواند یا بخشهای از اثر را میبیند برداشتهای خود را از فضای کلی سریال در ملودی بروز میدهد. اگر آهنگساز فیلم شناس خوبی باشد این کار را بهتر انجام میدهد و ما میتوانیم هماهنگی خوبی میان موسیقی و آواز و داستان سریال ببینیم.
مخارج تولید یک سریال بالاست. با وجود این هزینههای موسیقی و آواز یک اثر را چطور ارزیابی میکنید؟
نمیدانم آهنگساز و خواننده چقدر دستمزد میگیرند، اما به هر حال مخارج و دستمزدهای خوانندهها و آهنگسازها بسته به میزان شهرت و تبحرشان بالاست. بنابراین کارگردان و تهیه کننده عموما به بودجه کارشان نگاه میکنند و اگر برایشان مقدور بود کیفیت را در این زمینه بالا میبرند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
