شناورسازی، پوششی برای گران‌سازی؟

با این‌که مدت‌هاست مقامات سازمان هواپیمایی کشوری و خطوط هوایی از مفاد برنامه پنجم توسعه برای آزادسازی و شناورسازی قیمت بلیت هواپیما سخن می‌گویند، اما صحبتی از شناورسازی قیمت بلیت قطار مطرح نبود و مردم بیشتر در این بخش در انتظار شنیدن اخبار جدید از خطوط هوایی بودند. این بود که اعلام یکباره راه‌آهن در این باره همه را غافلگیر کرد و روشن شد شناورسازی قیمت بلیت، اصولا محدود به بخش هوایی نیست و چه بسا می‌توان انتظار داشت در آینده‌ای نه‌چندان دور که حتی شاید شب عید امسال باشد، قیمت بلیت اتوبوس نیز شناور شود. با این حال، معاون مسافری راه‌آهن در حالی خبر از شناورسازی قیمت بلیت قطار داد که قرار شد در ازای آن خدمات جدیدی که بخشی از آن قبلا بوده، اما به مرور حذف شده، به قطارها اضافه شود. نمونه این خدمات، حضور یک پزشک در قطارهاست. با وجود این‌که این خدمت، موضوع بدیهی و مربوط به گذشته است، اما حالا راه‌آهن تلویحا تائید می‌کند در سال‌های اخیر به علت مشکلات مالی، ‌حضور پزشک را دست‌کم در برخی قطارها حذف کرده و حالا با شناورسازی قیمت بلیت، کمر همت به حضور مجدد آن بسته است! یا مثلا موضوع پرداخت خسارت به خاطر تاخیر در حرکت قطارها امتیازی فراموش‌شده است که اکنون دوباره احیا شده است.

اینچنین است که اصولا نباید در انتظار ارائه خدمات آنچنانی در قطارها پس از شناورسازی بود و به آن دل‌خوش کرد. با این حال نکته جالبی که این روزها در بحث شناورسازی قیمت بلیت قطار به چشم می‌خورد، این است که ظاهرا گران‌سازی جای شناورسازی را گرفته یا شاید قطارها شناورسازی را با گران‌سازی اشتباه گرفته‌اند! براساس ماهیت شناورسازی، قرار است قیمت بلیت در روزها یا ساعات غیرپیک کاهش یافته و در اوقات پرتقاضا افزایش یابد. اما نگاهی به جدول قیمتی قطارها نشان می‌دهد حتی در ساعات غیرپیک و روزهای عادی و وسط هفته که در پس و پیش آن تعطیلی خاصی هم وجود ندارد، باز هم قیمت بلیت در مسیرهای مختلف تا 25 درصد افزایش یافته و خبری از کاهش نیست! از سوی دیگر راه‌آهن وعده داده پس از شناورسازی، اگر بلیت قطار را برای موعدهای آینده پیش‌خرید کنید، 30 درصد تخفیف می‌گیرید. آژانس‌ها در پاسخ به این مطالبه معمولا به لبخندی اکتفا می‌کنند و فرد را به خدا می‌سپارند! اینچنین است که باید از راه‌آهن خواست با شفاف‌سازی سیستم شناورسازی قیمت بلیت، روش تفکیک قائل‌شدن بین زمان‌های کاهش و افزایش قیمت‌ها را روشن کرده تا شناورسازی خدای ناکرده پوشش و توجیهی برای گران‌سازی قیمت بلیت قطار و سپس هواپیما نباشد.