برنامه نود یک برند ورزشی و رسانه‌ای

این گونه برنامه‌ها، با توجه به محتوایشان سطحی از نشاط و هیجان را برای مخاطب خود ایجاد می‌کنند که همین مساله باعث تفاوتشان با دیگر برنامه‌هاست.

به نظر می‌رسد همزمانی مخاطب با زمان وقوع رویدادهای یک برنامه زنده، مهم‌ترین و اصلی‌ترین دلیل توجیه جذابیت این برنامه‌هاست. صرف نظر از این که چه محتوایی داشته باشند تجربه همزمانی این احساس را در بیننده تقویت می‌کند که جایگاهی برابر با برنامه‌سازان و دست‌اندرکاران تولید و پخش یک برنامه تلویزیونی دارد، بنابراین می‌تواند در رابطه‌ای متقابل و طی کنش و واکنشی فعال حضور خود را در برنامه به اثبات برساند.

این احساس بویژه زمانی که مخاطب از طریق دیگر امکانات و جریان‌های ارتباطی نظیر ارسال پیامک یا رایانامه به برنامه یا برقراری تماس تلفنی در روند برنامه‌سازی خود را سهیم می‌کند، شدت می‌گیرد.

برنامه‌های زنده تلویزیونی از منظری دیگر نیز قابل تامل و بررسی هستند و آن موضوع و محور مباحثی است که به آن می‌پردازند. بعضی موضوعات ماهیتا سویه‌هایی پویا و هیجان‌انگیز دارند و به دلیل برخی زمینه‌سازی‌های از پیش تعیین شده، بسترها و ظرفیت‌های مناسبی برای ارائه به مخاطب دارند. به عنوان مثال وقوع یک رویداد در حوزه‌ای خاص، ایده‌ای در اختیار برنامه‌سازان قرار می‌دهد و با توجه به پخش روتین یا هفتگی برنامه‌های زنده تلویزیونی این ایده به‌سرعت در دستور کار برنامه قرار گرفته و بسته به پیامدهای مثبت و منفی آن در زمانی مشخص بررسی می‌شود.

برنامه تلویزیونی «نود» که بیش از 14 سال از آغاز پخش آن می‌گذرد، می‌تواند به عنوان الگوی یک برنامه موفق ورزشی مورد توجه برنامه‌سازان قرار گیرد.

این برنامه علاوه بر معیارهای تکنیکی و ساختاری در خور، به دلیل اتخاذ رویکردی تخصصی به ورزش آن هم در یک رشته ورزشی خاص یعنی فوتبال به عنوان منبعی قابل استناد برای تغذیه خوراک خبری بسیاری از رسانه‌های دیداری، شنیداری و مکتوب مورد توجه اصحاب رسانه قرار دارد. این مرجعیت در حدی است که گاه تیتر یک روزنامه‌های مطرح ورزشی تا پایان این برنامه انتخاب نشده باقی می‌ماند تا مهم‌ترین مباحث و سرفصل این گفت‌وگوها به عنوان مهم‌ترین خبر روزنامه‌ها گزینش شود و به چاپ برسد. یکی دیگر از دلایل موفقیت برنامه تلویزیونی نود را بدون تردید باید به ویژگی‌های کاریزماتیک و انحصاری مجری آن نسبت داد. بی‌شک همان قدر که برنامه نود به عنوان یک برنامه برند از شبکه سه سیما به پخش می‌رسد، عادل فردوسی‌پور خود نیز در هویت‌بخشی به این برنامه تاثیرگذار بوده و این هویت‌مندی تا حدی پیش رفته است که شاید اجرای فردی غیر از او در این برنامه برای بیننده قابل‌پذیرش نباشد.

نود همچنین ماحصل اتفاقات رشته ورزشی فوتبال در بازه زمانی یک هفته‌ای است و این زمان مورد بررسی فضا را برای تهیه‌کننده و دیگر دست‌اندرکاران آن فراهم می‌کند تا بتوانند به صورت موجز و در عین حال با نگاهی کلی تمامی رویدادهای هفته‌ای را که گذشته است، بررسی کنند. به عبارتی، زمان انتخاب شده برای این دیدبانی نه آن قدر زیاد است که نتوان به صورت جزئی به مباحث ورود یافت و نه آن قدر کوتاه است که اصل تنوع خبری خدشه‌دار شود.

برنامه تلویزیونی نود گذشته از آن که یک برنامه ورزشی تخصصی است از توجه به فرهنگ و سنن ایرانی نیز غفلت نکرده است. چنانچه در پی تهاجم صورت گرفته به مسی، یکی از بازیکنان تیم ملی آرژانتین، مبنی بر هم‌گروهی با ایران در جام جهانی 2014 برزیل، جمشید مشایخی به نمایندگی از جامعه هنرمندان با این برنامه تماس تلفنی برقرار کرد و پیام خود را خواند.

«ایرانی بی‌ادب نیست و این اصلا امکان ندارد. ما در رشته ادب، بزرگان زیادی داریم و باید برای بقیه الگو باشیم. تیم ما نماینده ایران در جام جهانی است و می‌خواهد نهال عشق و دوستی را بر دل همه مردم جهان بنشاند. مسی از بهترین فوتبالیست‌های جهان است. من کتف مردانه او را می‌بوسم و می‌گویم آنها که روی صفحه شخصی تو پیغام گذاشته‌اند، ایرانی نبوده‌اند.»

این برنامه حتی به مسائل اخلاقی و فرهنگی درون‌بخشی هم توجه ویژه‌ای دارد. برای مثال زمانی که به بهانه‌های مختلف روسای کمیته انضباطی یا کارشناسان فوتبال در برنامه نود حضور می‌یابند و از ضرورت‌های اخلاقی در این رشته ورزشی سخن می‌گویند، آنها رویدادهای غیراخلاقی را مذمت کرده و از برخوردهای نادرست گاه و بیگاه مربیان تیم‌ها با داوران می‌گویند.

نکته جالب توجه در این برنامه، برخورد خلاقانه با نقص‌هاست. به این معنی که نقص‌ها اگرچه گاه به طرزی واضح روی آنتن زنده حضور دارد، اما در نود دیده نمی‌شود یا دست‌کم در قیاس با دیگر موقعیت‌های برنامه جایگاه چندانی ندارد. به طور کلی برنامه‌های زنده به دلیل غیرقابل پیش‌بینی بودنشان ممکن است در موقعیت‌هایی خاص با برخی ناهماهنگی‌ها مواجه شوند که این مساله در برنامه نود بخوبی از سوی مجری برنامه هدایت شده و به آن جهت داده می‌شود. به گونه‌ای که این ناهماهنگی‌ها یا مشکلات فنی و تکنیکی ناگزیر در اجرای برنامه دخالت داده می‌شود و با طرح این مسائل و تاکید بر آنها از سوی فردوسی‌پور، نوعی عادی‌سازی در ذهن و تفکر بیننده رخ می‌دهد. بنابراین دیگر جای اعتراضی برای مخاطب باقی نمی‌ماند، زیرا پیش از این از سوی مجری در میان گذاشته شده است.

با توجه به همه توضیحات ارائه شده در این زمینه می‌توان برگزاری مراسم قدردانی از برنامه نود و دست‌اندرکارانش را به بهانه پوشش مراسم قرعه کشی جام جهانی 2014 فرصتی برای معرفی یک برنامه موفق ورزشی و برشمردن معیارها و شاخصه‌های آن دانست و الگویی برای دیگر برنامه‌ها که با هدف و رویکردی مشابه سعی در پوشش اخبار حوزه ورزش به طور کلی یا رشته‌ای خاص از آن دارند، دانست.

قصیده سالک