اتاق‌های شیشه‌ای در وزارت ارشاد

به گزارش جام‌جم، معرفی اعضای این دو شورا و بخصوص خرید کتاب در شرایطی رخ می‌دهد که همواره یکی از مهم‌ترین انتقادها به وزارت ارشاد مشخص نبودن ساز و کار حمایت از ناشران و گاه غلبه رابطه بر ضابطه در این حوزه بوده است.

براساس احکام صادر شده آقایان کامران فانی، محمدعلی مهدوی‌راد، علی‌اصغر محمدخانی، علی اوجبی، محمدکاظم شمس، احمد کمالی‌نژاد، مصطفی امیدی و حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی به مدت دو سال به عنوان عضو «هیات انتخاب و خرید کتاب» منصوب شده‌اند همچنین محمدعلی مهدوی‌راد، محمدرضا وصفی، نادر قدیانی، احمدعلی محسن‌زاده و محمدکاظم شمس هم اعضای «شورای نظارت و رسیدگی بر تخلفات ناشران» را در دوره جدید تشکیل می‌دهند.

خرید براساس نیاز مخاطب

حجت‌الاسلام محمدکاظم شمس که در هر دو شورا حضور دارد، درباره مهم‌ترین اولویت‌ها در دوره جدید می‌گوید: قطعا نیاز به بازنگری در برخی دستورالعمل‌ها و آیین نامه‌ها برای حمایت وجود دارد اما از آنجا که خرید کتاب از وظایف حمایتی وزارت ارشاد برای ترویج فرهنگ کتابخوانی است، تلاش در این جهت است که کتاب‌های خریداری شده مورد نیاز مخاطب باشد و می‌کوشیم با توجه به منابع و بودجه‌ای که وجود دارد این وظیفه را انجام دهیم.

وی در پاسخ به این پرسش که اعضای هیات انتخاب برای خرید کتاب چه معیارهایی را در نظر خواهند گرفت، این گونه توضیح می‌دهد: انتخاب کتاب بر اساس اعتبار و شناختی که از نویسندگان کتاب وجود دارد، صورت می‌گیرد و اگر در مواردی نیاز به تامل و دقت بیشتری باشد فرصت بیشتری صرف آن خواهد شد، اما مسلما افرادی که برای این هیات انتخاب شدند با کتاب سروکار دارند و نویسندگان و ناشران را می‌شناسند و می‌توانند با توجه به نیاز مخاطب در حوزه دانشگاهی و عمومی و در موضوعات مختلف کتاب‌ها را انتخاب کنند.

مدیر موسسه فرهنگی ‌انتشاراتی بوستان کتاب قم، درباره نگرانی برخی ناشران در عملکرد رابطه‌ای هیات خرید کتاب هم تاکید می‌کند: شاید در گذشته نمونه‌هایی وجود داشته است، اما به هرحال باید قبول کنیم وقتی نام اعضای هیات انتخاب و خرید کتاب مطرح می‌شود فشارهایی هم با خود به همراه می‌آورد، اما مطمئن باشید افرادی که برای این هیات انتخاب شدند کسانی هستند که آخرت خود را به این‌گونه مسائل نمی‌فروشند و بر این باورم که اعضای هیات اگر کتابی را برای خرید انتخاب نمی‌کنند باید دلیل آن را هم اعلام کنند و مولف دلیلش را بداند تا با این شفاف‌سازی کارها ارتقا پیدا کند.

آغاز شفاف‌سازی

سال گذشته و در آیین پایانی جایزه کتاب فصل، رضا امیرخانی، داستان‌نویس مشهور کشورمان که از برگزیدگان بود از مسئولان دولت قبل سه درخواست داشت که یکی همین شفاف شدن حمایت و خرید کتاب در وزارت ارشاد بود. او اعلام اسامی هیات انتخاب و خرید کتاب را گامی مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: البته این یک‌سوم خواسته‌هایی است که من سال گذشته در مسیر شفاف‌سازی بیان کردم.

نویسنده «قیدار» و «من او » ادامه می‌دهد: نقشی که وزارت ارشاد در افکار عمومی ساخته، نقش واقعی خودش نیست چرا که وزارت ارشاد فقط می‌تواند با تحقق سه اصل مهم از جمله شفافیت در ممیزی، داوری و خرید کتاب و حمایت از پدیدآورندگان، این نقش فرهنگی را واقع‌بینانه‌تر نشان دهد. در نتیجه اعلام اسامی شورای خرید کتاب در خوشبینانه‌ترین حالت فقط یک‌سوم خواسته مورد انتظار است.

امیرخانی می‌افزاید: برای شفافیت‌بخشی افزون بر اعلام اسامی هیات انتخاب و خرید کتاب، فهرست کتاب‌های خریداری شده نیز در زمان‌های مشخص برای اطلاع افکارعمومی باید منتشر شود.

راه‌های خرید کتاب

این که در گذشته مسیر خرید کتاب و حمایت از ناشران و پدیدآورندگان به چه شکل بوده است، با پرویز بیگی‌حبیب‌آبادی، شاعر و مدیر انتشارات فصل پنجم در این باره می‌گوید: وزارت ارشاد از برگزیدگان جوایز کتاب فصل و کتاب سال گاهی کتاب خریداری می‌کرد که هم اکنون این خریدها کم شده است.

در سال‌های گذشته نیز وزارت ارشاد معمولا 50 نسخه از هر کتابی که منتشر می‌شد می‌خرید که هم‌اکنون قطع شده است.

او ادامه می‌دهد: حدود 1.5 سال که وزارت ارشاد به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود بودجه ، کتابی نخریده است و باید منتظر ماند و دید که اعضای جدید هیات انتخاب و خرید کتاب در زمینه حمایت از ناشران چه عملکردی خواهند داشت.

شاعر «یاران چه غریبانه...» اعلام اسامی اعضای هیات انتخاب و خرید کتاب را اقدامی در جهت شفاف‌سازی می‌داند و می‌افزاید: اگرکتاب‌هایی که خریداری می‌شود دلایل انتخابشان نیز اعلام شود می‌توان به شفاف‌سازی بیشتر امیدوار شد و باعث می‌شود ناشران مطلع شوند که تقاضا برای چه نوع کتاب‌هایی بیشتر است.

سیما رادمنش ‌‌/‌‌ گروه فرهنگ وهنر