یادداشت
ادبیات فارسی عرصه زبان بازی نیست
ادبیات فارسی در دنیا منحصر بهفرد است، زیرا سرشار از مفاهیم عقلانی و ظریف اخلاقی است و مخاطب را مجذوب میکند.
برنامه ادبی باید بلاغت داشته باشد و بتواند طیف گستردهای از جامعه را در برگیرد. از زاویهای باید وارد شود که پاسخگوی نیازهای فکری ـ ادبی مخاطب باشد. از آنجا که ساحت ادبیات فارسی، ساحت تعقل و تخیل است و در عین لطافت، کلمات سخت و دشوار نیز دارد، برای نیل به این هدف لازم است ادبیات را به گونهای به مردم معرفی کنیم که اولا مردمیبودن آن بیرنگ نشود، دوم این که از سطح عوام بالاتر باشد و سوم این که تلاش کنیم به نقطه طلایی برسیم که بتوانیم مطالب سخت را در قالبی شیرین و جذاب به مخاطب ارائه کنیم.
با ارائه برنامههای فرهنگی و ادبی در ساختارهای مختلف باید به نوعی رسانه با مخاطب در تعامل باشد. برای نمونه در شبکههای مختلف مسابقه «مشاعره» برگزار میشود. چنین برنامهای برای ورود به عرصه ادبیات فارسی خوب است، اما کافی نیست. به تعبیری برای هر کاری بهانهای لازم است. به عنوان نمونه، مشاعره میتواند یک بهانه باشد تا مخاطب در عرصه مسابقه و یک رقابت سازنده بیشتر با ادبیات فارسی آشنا شود. ولی درک مفهوم و توجه به معانی شعر و تلفظ صحیح اشعار نباید در سایه حفظ شعر رنگ ببازد.
حوزه ادبیات فارسی عرصه زبان بازی نیست، بلکه ادبیات فارسی برگرفته از حکمت، معرفت و عرفان است. شعر فارسی، شعر نابی است که نه زمان دارد و نه مکان. در عمق شعر فارسی درسهای اخلاقی و سبک زندگی با زبانی آمیخته با کنایه، استعاره و تشبیه همراه با آهنگی وزین و قشنگ بیان میشود. ادبیات و شعر فارسی با ذائقه مردم ایران عجین است، زیرا بچهها از زمان کودکی با لالاییها و اشعاری بزرگ میشوند که همگی وزن آهنگ و قافیه دارند.
نکته مهم و اصلی این است که رسانهها با ارائه برنامههای فرهنگی در زمینه ادبیات فارسی این میراث کهن را چگونه به نسل امروز منتقل میکنند؟ برای نیل به این هدف باید مصادیق حکایتهای ادبیات فارسی را با روشهای نوین برنامهسازی همراه کرد. روزگار امروز، زمان ارائه بحثهای کلان ادبی در رسانه نیست، بلکه جای آن دارد با ارائه برنامههای ترکیبی، محتوای پیام را به مخاطب عرضه کرد. برای مثال در برنامه «گلستان حکمت» رادیو فرهنگ یک حکایت از گلستان بازخوانی، سپس آن حکایت در قالب نمایش رادیویی پخش میشود و در پایان، کارشناس برنامه آن را معنی میکند. در ضمن با دخیلکردن جامعه هدف در زمینه ارائه برنامههای فرهنگی و ادبی میتوان کمک گرفت و به این نکته توجه داشت برنامهسازی برای هر گروه سنی ویژگیهای خاص خودش را دارد. زبان ادبیات کودک و نوجوان با بزرگسالان فرق میکند. هماکنون جای خالی برنامههای ادبی برای این گروه سنی در رسانه مشهود است.
سعید یوسفنیا/ مدیر گروه ادبیات رادیو فرهنگ
