جهان در انتظار نصف جهان

مقایسه شرایط حاکم بر 2نشست اوپک که اولی در سال 1971 در تهران برگزار شد و دومی پس از 34سال دیروز و امروز در اصفهان برگزار می شود ، کافی است تا دگرگونی عمیق در بازار جهانی نفت را مشخص کند.

کد خبر: ۶۱۳۱۶

بیست ودومین نشست فوق العاده اوپک ، سوم فوریه در تهران در حالی برگزار شد که قیمت نفت از آنچه مورد انتظار تولیدکنندگان اوپک بود، بسیار کمتر تعیین می شد و اجلاس 135 اصفهان در حالی برگزار می شود که قیمت نفت بسیار فراتر از انتظار تولیدکنندگان نفت در اوپک است . بدین ترتیب ، اگر قیمت شاخصی از ارزش و اهمیت یک کالا باشد، می توان نتیجه گرفت اهمیت نفت در 34 سال گذشته افزایش یافته است . بررسی میزان عرضه و تقاضا و چشم انداز آینده بازار نفت نیز این مساله را ثابت می کند. براساس گزارش آژانس بین المللی انرژی ، تقاضای جهانی نفت در سال 2004 ، روزانه 2 میلیون و 700 هزار بشکه افزایش داشت که این میزان سریع ترین رشد در 24سال گذشته بود. تنها مصرف چین که در 2سال گذشته رشد اقتصادی 9درصدی را تجربه کرد با 40درصد افزایش نسبت به سال 2003 همراه بود. بررسی ها همچنین نشان می دهد اقتصاد جهانی با وجود افزایش اخیر قیمتهای نفت به طور متوسط تا سال 2025 سالانه 3.5 درصد رشد خواهد داشت و این مساله باعث ایجاد رشد متوسط تقاضای نفت به میزان 1.6 درصد در مقطع مورد بررسی می شود. در 2 دهه آینده متوسط رشد اقتصادی چین نیز که در حال حاضر یک عامل تعیین کننده در قیمت نفت است ، 6.2 درصد و رشد تقاضای نفت این کشور 4.1 درصد پیش بینی می شود. از چشم انداز رشد اقتصاد جهانی چنین برمی آید که تا 20 سال آینده تقاضای نفت به طور متوسط روزانه 1.5 میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت و چنانچه عرضه این ماده نتواند همپای این رشد افزایش یابد ، باید در انتظار قیمتهایی به مراتب فراتر از 50دلار در هر بشکه بود. برداشت فزاینده و مداوم از میادین نفتی کشف شده جهان و سرمایه گذاری نکردن مناسب در 2دهه اخیر باعث شده که نگرانی در مورد توانایی بخش عرضه در تامین تقاضای آتی جهان روزبه روز افزایش یابد و دقیقا به همین دلیل است که در حال حاضر دلالان بازار نفت قیمت 60دلار برای هر بشکه نفت در کوتاه مدت را دور از واقعیت نمی دانند. در حال حاضر سهم اوپک در عرضه جهانی نفت در حدود 30درصد است که این نسبت بتدریج تا سال 2025 به حدود 50درصد می رسد. اهمیت یافتن کشورهای عضو اوپک در تامین انرژی جهان از آن روست که تنها 6عضو اصلی اوپک بیشتر از 70درصد ذخایر نفت جهان را در اختیار دارند و این در حالی است که ذخایر نفت روسیه ، نروژ، مکزیک و ایالات متحده امریکا که از مهمترین تولیدکنندگان غیراوپک محسوب می شوند، در نیمه دوم عمر خود قرار دارد و ظرفیت تولید نفت غیر اوپک تقریبا به حداکثر خود رسیده است . مقایسه تحلیل های مختلف درخصوص بازار جهانی نفت و نقش اوپک در آن را شاید بتوان در 2نکته خلاصه کرد: اول آن که قیمت نفت به دلیل رشد روزافزون تقاضا و محدودیت های عرضه به صورت ساختاری روند افزایشی (و البته با نوسان) خود را حفظ خواهد کرد و دوم جایگاه اوپک در آینده تامین انرژی جهان غیرقابل انکار خواهد بود. در واقع تفاوت 2نشست 1971 تهران و 2005 اصفهان نیز به این واقعیت باز می گردد که در اولین نشست ایرانی اوپک کمپانی های نفتی بر بازار و تعیین قیمت نفت کنترل کاملی داشتند و کشورهای عضو اوپک به زحمت قادر به اعمال نظر در قیمت فروش نفت خود بودند ، اما در نشست اصفهان چشم نگران بسیاری از مصرف کنندگان و دلالان نفت به ایران دوخته شده تا از تصمیمات این اجلاس بتوانند برنامه ریزی دقیق تری از نوسانات قیمت نفت انجام دهند.